Eurostat'ın yeni verileri, Avrupa genelinde çalışma sürelerindeki keskin farklılıkları ortaya koyuyor.
AB İstatistik Ofisi'nin fiili çalışma sürelerine ilişkin son verilerine göre, AB'de insanlar haftada ortalama 35,9 saat çalışıyor. Bu rakam, 20-64 yaş aralığındaki tam zamanlı ve yarı zamanlı çalışanların ana işlerini kapsıyor.
Veriler, ülkeler arasındaki belirgin farklılıklara da işaret ederek, neden bazı Avrupalıların diğerlerinden çok daha uzun saatler çalıştığı sorusunu gündeme getiriyor.
En uzun çalışma saatleri Balkan ülkelerinde
AB içinde fiili haftalık çalışma süresi, Hollanda'da 31,9 saatten Yunanistan'da 39,6 saate kadar değişiyor. AB aday ülkeleri ve EFTA üyeleri de dahil edildiğinde, bu süre Türkiye'de 42,4 saate çıkıyor. İki diğer aday ülke de bunu yakından izliyor: Bosna Hersek (40,9 saat) ve Sırbistan (40,6 saat).
Haftalık ortalama çalışma süresinin 40 saati aştığı, yani beş günlük çalışma haftasında günde sekiz saatin üzerine çıktığı tek ülkeler bunlar.
Onları Yunanistan (39,6 saat), Kuzey Makedonya (39,5 saat) ve Bulgaristan (38,7 saat) izliyor. En uzun çalışma haftası sıralamasına Balkan ülkeleri damga vuruyor; Yunanistan ve Türkiye de çoğu zaman daha geniş Balkan bölgesinin parçası sayılıyor.
Leeds Üniversitesi'nden Prof. David Spencer, Euronews Business'a yaptığı değerlendirmede, “Hiçbir ülkede çalışanlar çalıştıkları saatleri gerçekten 'seçmiyor'; daha çok, (işverenlerin etkisiyle belirlenen) 'normal' bir saat aralığında çalışıyorlar. Daha düşük verimlilik, söz konusu ülkelerdeki daha uzun çalışma sürelerini ve işçilerin güçsüzlüğünü açıklayabilir” dedi.
Eurofound'da kıdemli araştırma yöneticisi olan Jorge Cabrita ise çalışma süresini belirleme rejimlerindeki farklılıkların da bazı ülkelerde çalışma saatlerinin neden diğerlerine göre daha uzun olduğunu açıklamaya yardımcı olabileceğini söyledi.
En kısa çalışma saatleri Hollanda'da
Hollanda, haftalık ortalama sadece 31,9 saatlik çalışma süresiyle Avrupa'da en kısa çalışma haftasına sahip ülke olarak öne çıkıyor.
Cabrita, Hollanda'da yarı zamanlı çalışanların toplam istihdamın neredeyse yüzde 43'ünü oluşturduğuna dikkat çekti; bu oran, diğer tüm AB ülkelerinden belirgin biçimde daha yüksek. Ülke aynı zamanda blokta toplu sözleşmelerle belirlenen ortalama çalışma haftasının en kısa olduğu yerlerden biri.
Spencer, Euronews Business'a, “Hollanda'da daha fazla yarı zamanlı çalışmaya geçilmesi, ortalama çalışma haftasının kısalmasına yardımcı oldu; ancak tam zamanlı çalışanlar için çalışma haftası hâlâ 40 saate yakın” değerlendirmesini yaptı.
Almanya, Norveç ve Danimarka 33,9 saatle Hollanda'nın ardından geliyor; bu da Hollanda'daki çalışanların, bu ülkelere kıyasla haftada yaklaşık iki saat daha az çalıştığı anlamına geliyor.
Avusturya'da (34,0), Belçika'da (34,3) ve Finlandiya'da (34,7) da ortalama çalışma süresi haftada 35 saatin altında. Bu yedi ülkede, beş günlük bir çalışma haftasında ortalama iş günü yedi saatin de altına düşüyor.
Almanya, Fransa, İtalya ve İspanya'dan daha az çalışıyor
Almanya, 33,9 saatle AB'nin dört büyük ekonomisi arasında en kısa çalışma haftasına sahip. Almanya'daki çalışanlar, Fransa'dakilere (35,6 saat) kıyasla haftada 1,7 saat daha az çalışıyor.
İspanya (36,3 saat), dört büyük AB ekonomisi arasında en uzun çalışma haftasını kaydederken, İtalya'nın (36,1 saat) çalışma süresi de 35,9 saatlik AB ortalamasının üzerinde. Almanya ile her iki ülke arasındaki fark haftada iki saatin üzerine çıkıyor.
Spencer, “Örneğin Almanya'daki daha kısa çalışma süreleri, kısmen sendikaların gücünü ve toplu pazarlığın olumlu etkisini yansıtıyor” diye konuştu.
Diğer ülkelerde ise haftalık ortalama çalışma süresi Polonya'da 38,7 saat, Romanya'da 38,2 saat, Çekya'da 37,5 saat, Macaristan'da 37,4 saat, İsviçre'de 35,9 saat, İsveç'te 35,4 saat ve İrlanda'da 35,1 saat düzeyinde.
Çalışma süreleri neden bu kadar farklılık gösteriyor?
Genel olarak Kuzey ve Batı Avrupa ülkelerinde çalışma haftaları, Doğu ve Orta Avrupa ülkelerine kıyasla daha kısa olma eğiliminde.
Cabrita, ülkeler arasındaki farkların başlıca nedenleri olarak çalışma süresini belirleme rejimlerini, istihdam yapılarını ve daha geniş ekonomik yapıları gösterdi.
Sendikalar ve toplu pazarlığın rolü
Cabrita'ya göre, çalışma süresi sınırlarının belirlenmesinde sendikaların ve toplu pazarlığın daha etkili olduğu ülkelerde fiili çalışma saatleri genellikle daha kısa.
Daha güçlü toplu pazarlığın, daha az fazla mesai ve işgücü mevzuatına daha yüksek uyumla da bağlantılı olduğunu ekledi.
Yarı zamanlı çalışma ve serbest mesleğin etkisi
İstihdam yapısı – çalışanların meslekler, sektörler, istihdam statüleri ve sözleşme türleri arasında nasıl dağıldığı da dahil – önemli bir rol oynuyor.
Cabrita, yarı zamanlı istihdamın payı arttıkça ortalama çalışma sürelerinin kısalma eğiliminde olduğuna dikkat çekti.
Genellikle çalışma programları üzerinde daha fazla söz sahibi olan serbest çalışanlar, özellikle yanlarında başkalarını da çalıştırıyorlarsa, ücretli çalışanlara kıyasla daha uzun saatler çalışma eğiliminde.
Ekonomik yapı da önemli. Bazı sektörler diğerlerine göre genellikle daha uzun çalışma saatleri gerektirdiği için, bir ekonomideki farklı sektörlerin göreli ağırlığı ortalama çalışma sürelerini etkileyebiliyor.
Sektöre göre çalışma süreleri büyük farklılık gösteriyor
Nitelikli tarım, ormancılık ve balıkçılık çalışanları, AB'de 42 saatle en uzun çalışma haftasına sahip meslek grubu konumunda. Onları yöneticiler (40,6 saat) ve silahlı kuvvetlerdeki görevler (39,4 saat) izliyor.
Ölçeğin diğer ucunda ise basit işlerde çalışanlar 31,8 saatle en kısa ortalama çalışma haftasına sahip. Onları büro ve idari destek personeli (34,0 saat) ile hizmet ve satış çalışanları (34,5 saat) takip ediyor.
