Güneşte cilt sağlığını korumak isteyenler mutlaka güneş kremi kullanıyor. Ancak kulaktan dolma bilgiler ve yanlış uygulamalar, cilt hastalıklarına yol açabiliyor. Özellikle "Tarihi geçmiş güneş kremi kullanılır mı?" ya da "Makyaj yaptıktan sonra güneş kremi sürülür mü?" soruları kafaları karıştırıyor.
Dermatoloji Uzmanı Dr. Öğr. Üyesi Herman Mayısoğlu, Merve Kantarcı Çulha'ya yaptığı özel açıklamalarda, son kullanma tarihi geçmiş güneş kremlerinin ciltte sebep olabileceği tahribatı anlattı ve gün içinde makyajı bozmadan güneş kremi yenilemenin "hayat kurtaran" formüllerini paylaştı.
Dermatoloji Uzmanı Dr. Öğr. Üyesi Herman Mayısoğlu'nun güneş kremiyle ilgili bilgiler şu şekilde:
Tarihi geçmiş güneş kremi kullanılır mı? Kullanılırsa zararı ne olabilir?
Güneş kremlerinin de diğer kozmetik ve dermokozmetik ürünler gibi belirli bir kullanım ömrü vardır. Son kullanma tarihi geçmiş ürünlerde UV filtrelerinin etkinliği azalabilir ve ürün vaat ettiği korumayı sağlayamayabilir. Bu durum özellikle yaz aylarında güneş yanıkları, lekelenme ve uzun vadede cilt kanseri riskinin artmasına neden olabilir. Ayrıca ürünün yapısı bozulduğu için tahriş, kızarıklık veya alerjik reaksiyonlar da görülebilir. Renginde, kokusunda veya kıvamında değişiklik olan güneş kremlerinin son kullanma tarihi geçmemiş olsa bile kullanılmamasını öneriyoruz.
Tam koruma için güneş kremi ne sıklıkla ve hangi miktarda yenilenmeli?
Güneş koruyucuların etkinliği doğru miktarda kullanıldığında ortaya çıkar. Yüz ve boyun bölgesi için halk arasında "iki parmak kuralı" olarak bilinen yöntem genellikle yeterlidir. Ürünün dışarıda bulunulan süre boyunca yaklaşık iki saatte bir yenilenmesi gerekir. Terleme, yüzme veya havluyla kurulanma sonrasında ise daha erken uygulanmalıdır.
Güneş kremi evde veya bulutlu havalarda da kullanılmalı mı?
Bulutlu havalarda da ultraviyole ışınlarının önemli bir kısmı yeryüzüne ulaşabildiğinden güneş koruyucu kullanımına devam edilmelidir. Evde çalışan kişiler için durum yaşam tarzına göre değişir. Gün içinde pencere önünde uzun süre vakit geçiriliyorsa veya yoğun gün ışığı alan bir ortamda bulunuluyorsa güneş koruyucu kullanımı faydalı olacaktır.
Kimyasal ve fiziksel filtreli güneş kremleri arasındaki fark nedir?
Kimyasal filtreler UV ışınlarını emerek zararsız enerjiye dönüştürür. Fiziksel ya da mineral filtreler olarak bilinen çinko oksit ve titanyum dioksit ise ışınları yansıtarak ve kısmen dağıtarak koruma sağlar.Her iki filtre tipi de doğru formüle edildiğinde güvenli ve etkilidir.
Hangi cilt tipleri hangi güneş kremini tercih etmeli? Özellikle akneye meyilli, leke problemi yaşayan ya da çok hassas cilt yapısına sahip kişiler hangi filtre türüne yönelmeli?
Hassas ciltli kişilerde, rosacea hastalarında veya çocuklarda mineral filtreli ürünler daha iyi tolere edilebilir.
Akneye eğilimli bireylerde ise ürünün filtre tipinden çok "non-komedojenik" olması önemlidir.
Leke problemi yaşayan kişilerde yüksek UVA koruması sağlayan geniş spektrumlu ürünler tercih edilmelidir. Özellikle melazma hastalarında renkli mineral güneş koruyucular ek avantaj sağlayabilir.
SPF 50+ güneş kremleri D vitamini sentezini engeller mi?
Bu konu toplumda en sık yanlış anlaşılan konulardan biridir. Teorik olarak güneş koruyucular UVB ışınlarını azaltarak D vitamini üretimini düşürebilir. Ancak gerçek yaşam koşullarında insanlar güneş kremlerini laboratuvar ortamındaki ideal miktarda uygulamadıkları için D vitamini sentezinin tamamen engellenmesi söz konusu değildir.
Yapılan çalışmalar düzenli güneş koruyucu kullanımının ciddi D vitamini eksikliğine yol açmadığını göstermektedir. D vitamini eksikliği gelişiyorsa bunun nedeni çoğu zaman kapalı yaşam tarzı, yetersiz beslenme veya diğer sağlık sorunlarıdır.
Hem güneşten korunup hem de yeterli D vitamini almak mümkün mü?
Evet, mümkündür. D vitamini ihtiyacını karşılamak için cildi güneş yanığı oluşturacak düzeyde UV ışınına maruz bırakmak doğru bir yöntem değildir. D vitamini gereksiniminin önemli kısmı beslenme ve gerektiğinde doktor önerisiyle kullanılan takviyelerden sağlanabilir.
Güneşten korunma ile D vitamini arasında seçim yapmak zorunda değiliz. Cilt kanseri ve erken yaşlanma riskini azaltırken D vitamini düzeylerini de güvenli yollarla koruyabiliriz.
Makyaj yapan kadınlar gün içinde güneş kremini nasıl yenileyebilir?
Bu, klinikte en sık aldığımız sorulardan biridir. Günümüzde güneş koruyucu stickler, güneş koruyucu pudralar ve sprey formdaki ürünler makyaj üzerine yenileme konusunda pratik çözümler sunuyor. Özellikle öğle saatlerinde makyajı tamamen silip yeniden güneş kremi uygulamak çoğu kişi için mümkün olmadığından bu ürünler korumanın sürdürülmesine yardımcı olabilir.
Ancak sabah kullanılan ana güneş koruyucunun krem formunda ve yeterli miktarda uygulanmış olması gerektiğini unutmamak gerekir. Pudra veya sprey ürünler çoğu zaman destekleyici koruma sağlar.
Mavi ışık korumalı güneş kremleri gerçekten gerekli mi?
Mavi ışık (HEV) özellikle ekranlardan yayıldığında güneşten gelen ultraviyole ışınları kadar güçlü bir hasar oluşturmaz. Bu nedenle bilgisayar veya telefon ekranlarından yayılan mavi ışığın tek başına ciddi cilt yaşlanmasına yol açtığına dair güçlü bilimsel kanıtlar henüz sınırlıdır.
Bununla birlikte melazma gibi lekelenmeye yatkın kişilerde görünür ışığın da pigmentasyonu artırabildiğini biliyoruz. Bu nedenle özellikle leke sorunu yaşayan bireylerde demir oksit içeren renkli güneş koruyucular tercih edilebilir. Genel nüfus için mavi ışık korumalı ürünler bir zorunluluktan çok ek bir avantaj olarak değerlendirilebilir.
Güneş koruyucu kullanımı yalnızca yaz tatilinde değil, yıl boyunca sürdürülmesi gereken bir cilt sağlığı alışkanlığıdır. Doğru ürünün yeterli miktarda ve düzenli şekilde uygulanması; cilt kanserlerinden korunmada, lekelerin önlenmesinde ve erken yaşlanmanın geciktirilmesinde en etkili yöntemlerden biridir.
