Hava sıcaklıklarının artmasıyla birlikte çocuklarda güneş çarpması, kulak ve göz enfeksiyonları ile gıda zehirlenmelerinin yanı sıra "yaz ishalleri" vakalarında gözle görülür bir artış yaşanıyor. Dışkının sulu hale gelmesi ve 24 saat içinde üç veya daha fazla sulu dışkılama yapılması durumunun ishal olarak tanımlandığını belirten Liv Hospital Ulus Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Uzmanı Doç. Dr. Muhammet Ali Varkal, hastalıktan korunma yolları ve ebeveynlerin yaptığı kritik hatalar hakkında önemli bilgiler aktardı.
Çocukluk çağı ishallerinin en sık nedeninin rotavirüs, norovirüs ve adenovirüs gibi etkenler olduğunu kaydeden Doç. Dr. Varkal; sıcak havada yiyeceklerin hızlı bozulması, açıkta satılan gıdalar, iyi yıkanmamış sebzeler, buz kullanımı ve havuz hijyensizliğinin yaz aylarında riski artırdığına dikkat çekti.
"HER İSHAL 'ÜŞÜTME' DEĞİLDİR, ANTİBİYOTİK GEREKMEZ"
Toplumda doğru bilinen yanlışlara değinen Doç. Dr. Muhammet Ali Varkal, "Her ishal 'üşütme' değildir, her ishal antibiyotik de gerektirmez. Hatta çocukluk çağı ishallerinin büyük bölümü antibiyotik kullanılmadan, doğru sıvı desteği ve beslenme ile düzelir" dedi. İshal ve kusma sırasında vücudun sadece su değil; sodyum, potasyum ve bikarbonat kaybettiğini hatırlatan Varkal, sadece su içirmenin yeterli olmayacağını, eczanelerde satılan oral rehidrasyon sıvılarının doktor bilgisi dahilinde kullanılabileceğini söyledi.
Kusması olan çocuklara sıvının birden değil, birkaç dakikada bir 1-2 tatlı kaşığı şeklinde verilmesi gerektiğini ifade eden uzman; asitli, gazlı ve şekerli içecekler ile sporcu içeceklerinin ishali daha da artırabileceği uyarısında bulundu.
"ÇOCUĞU AÇ BIRAKMAYIN, İSHAL KESİCİ İLAÇ KULLANMAYIN"
Eski dönemlerdeki "ishal olan çocuğu aç bırakma" yaklaşımının yanlış olduğunun altını çizen Doç. Dr. Varkal, tolere edebildiği sürece çocuğun beslenmesine devam edilmesi gerektiğini belirtti. Anne sütü alan bebeklerde emzirmenin sürdürülmesi gerektiğini vurgulayan Varkal; yoğurt, ayran, çorba, pirinç, patates, muz, elma püresi ve yağsız et gibi gıdaların tercih edilebileceğini ekledi.
İşlevsel bir savunma mekanizması olan ishali hemen kesmeye çalışmanın hata olduğunu aktaran Doç. Dr. Varkal, "İshal, çoğu zaman vücudun mikrobu uzaklaştırma yollarından biridir. Kanlı ishal, yüksek ateş veya şiddetli karın ağrısı yoksa hekim önerisi olmadan ishal kesici ve antibiyotik kullanılmamalıdır. Gereksiz antibiyotik kullanımı bağırsak florasını bozabilir" uyarısını yaptı.
NE ZAMAN DOKTORA BAŞVURULMALI?
Gecikmeden bir çocuk hekimine başvurulması gereken acil durumları sıralayan Varkal, şu semptomlara dikkat çekilmesini istedi:
Çocuğun aşırı halsiz ve uykuya meyilli olması,
Ağız ve dil kuruluğu, gözlerde çökme veya ağladığında gözyaşı olmaması,
6-8 saatten uzun süredir idrar yapmama veya idrar miktarında belirgin azalma,
Dışkıda kan veya yoğun mukus görülmesi, yüksek ateş,
Bebeğin 6 aydan küçük olması ya da ishalin 7-10 günden uzun sürmesi.
KORUNMANIN TEMELİ: SABUN VE SUYLA EL YIKAMA
İshalden korunmada en temel kuralın el hijyeni olduğunu hatırlatan Doç. Dr. Varkal, el antiseptiklerinin norovirüs gibi bazı ishale yol açan mikroplarda sabun ve suyun yerini tutmadığını belirtti. Meyve ve sebzelerin güvenli suyla iyice yıkanması, açıkta beklemiş gıdalardan kaçınılması ve havuz kullanımı öncesinde duş alınması gerektiğini belirten uzman, bebeklik döneminde uygulanan rotavirüs aşısının da ağır ishallere karşı en etkili korunma yöntemlerinden biri olduğunu ifade etti.
