İsveç üretimi uçaklar, NATO’nun yaşlanan ABD yapımı gözetleme filosunun yerini almaya hazırlanıyor.
Ankara’daki NATO Zirvesi Savunma Sanayii Forumu’nda NATO ve İsveç hükümeti, askeri ittifakın mevcut Boeing E-3A uçaklarının yerini almak üzere, İsveçli savunma şirketi Saab tarafından üretilen Havadan Erken İhbar ve Kontrol (AEW&C) sistemi GlobalEye’i seçtiğini duyurdu.
İsveç hükümetinin açıklamasına göre NATO, en fazla 10 adet GlobalEye uçağı satın almak üzere Saab ile müzakerelere başlamayı planlıyor.
Erken İhbar ve Kontrol Sistemi nedir?
Erken İhbar ve Kontrol (AEW&C) sistemi, uzun menzilli radarlar, sensörler ve komuta-kontrol sistemleriyle donatılmış, özel olarak modifiye edilmiş bir uçaktır.
Yüksek irtifada uçarken, yer tabanlı radarların kaçırabileceği alçak irtifa hedefleri de dahil olmak üzere uçakları, gemileri, füzeleri ve diğer tehditleri uzun mesafelerden tespit edebiliyor. Ayrıca askeri operasyonlarda dost birliklerin sevk ve idaresine yardımcı olabiliyor.
“Ciddi bir güvenlik durumunda, tehditleri erken tespit edebilmek ve hava, deniz ile kara harekâtını kontrol edebilmek giderek daha önemli hale geliyor” dedi İsveç savunma bakanı Pål Jonson zirvede.
“GlobalEye, modern savunmaların insansız hava araçlarından füzelere ve diğer tehdit türlerine kadar her şeyle mücadele için ihtiyaç duyduğu gelişmiş durum farkındalığını tam olarak sağlıyor” diye ekledi.
NATO, havadan erken ihbar ve kontrol kabiliyetlerini “gökteki gözleri” olarak tanımlıyor.
İttifakın çoğu askeri unsurunun aksine, NATO’nun mevcut havadan erken ihbar filosu, tek bir üye devlet tarafından değil, doğrudan NATO tarafından işletiliyor.
Askeri ittifak, 1982’den bu yana hizmet veren 14 Boeing E-3A uçağı işletiyor.
Bu seçim, NATO’nun yaşlanan filosunu yenilemek için ikinci girişimini temsil ediyor: İttifak 2023’te ilk olarak Boeing’in E-7A Wedgetail modelini tercih etmişti, ancak ABD Hava Kuvvetleri, uzay tabanlı gözetlemeye öncelik vererek uçağı bütçesinden çıkardıktan sonra bu plan 2025’te suya düştü.
Yeni keşif uçağının teknik özellikleri
Saab, GlobalEye’in “piyasada tek platformdan gerçek zamanlı uzun menzilli hava, deniz ve kara gözetlemesi sağlayabilen tek AEW&C çözümü” olduğunu söylüyor.
Gelişmiş keşif uçağı, uzun menzilli aktif ve pasif sensörlerin bir kombinasyonunu kullanıyor. Kanada merkezli iş jeti üreticisi Bombardier’in Global 6500 uçak ailesi üzerine inşa edilmiş.
İsveçli şirket, GlobalEye’in 550 kilometrenin ötesindeki mesafelerde nesneleri tespit edip tanımlayabildiğini ve izleyebildiğini, radarının ise bazı koşullarda daha da uzağa erişecek şekilde tasarlandığını belirtiyor.
İsveç hükümetinin açıklamasına göre uçak, 11 saatten fazla havada kalabiliyor ve “mükemmel uçuş performansını düşük bakım maliyetleriyle birleştiriyor”.
Karşılaştırma için NATO, tek bir Boeing E-3A’nın 400 km’nin üzerindeki mesafelerde uçak ve gemileri takip edebildiğini ve 10 saate kadar uçabildiğini belirtiyor.
NATO’nun mevcut gözetleme uçaklarından biri, yaklaşık Polonya büyüklüğünde bir alanı izleyebiliyor. Koordineli üç uçak, Orta Avrupa’nın tamamını kesintisiz olarak tarayabiliyor.
Saab, GlobalEye için eşdeğer bir alan kapsama verisini henüz açıklamadı.
Planlanan alım, 11 NATO ülkesinin desteğini alıyor: Belçika, Kanada, Danimarka, Almanya, Letonya, Litvanya, Lüksemburg, Hollanda, Norveç, Romanya ve İsveç.
Henüz herhangi bir sözleşme imzalanmadı. Saab, şimdi anlaşmayı garanti altına almak için NATO Destek ve Tedarik Ajansı ile resmi müzakerelere geçeceğini belirtiyor.
Saab’ın CEO’su Micael Johansson, İsveç gazetesi Dagens Nyheter’e yaptığı açıklamada, anlaşmaya kısa süre içinde varılması halinde şirketin teslimatlara 2030’da başlayabileceğini söyledi.
