Yarım yüzyıldan uzun süre boyunca Japonya, robotik alanında dünyanın lideriydi.
50 yıldan fazla bir süre önce Japon araştırmacılar, nesneleri kavrayabilen ve iki ayak üzerinde yürüyebilen ilk robotla hayal gücünü harekete geçirdi. 1984 yılında Japonya'daki bir ekip, nota okuyup piyano çalabilen bir robot geliştirdi. Honda'nın 2000 yılında ilk insansı robotunu tanıtması ise ülkenin liderliğini pekiştiriyor gibi görünüyordu.
Ancak şimdi, dünyanın dört bir yanındaki teknoloji yatırımcıları, girişimciler ve kamu yetkilileri yapay zekanın robotlar için yeni bir büyüme dalgası yaratacağına bahse girerken, bu liderlik artık Japonya'ya ait değil.
Liderlik Çin'in elinde.
Geçen ay Tokyo'da düzenlenen robotik konferansı Humanoids Summit'te, onlarca yıllık geliştirme ve yatırımın ardından sektörün zafer turuna dönüşmesi beklenen etkinlikte bambaşka bir konu öne çıktı: Japon şirketleri, giderek Çinli rakiplerin hâkimiyetine giren pazarda nasıl öne çıkabilir?
Yatırımcılar, Japon şirketlerine Çinli firmalarla fiyat konusunda rekabet edemeseler bile güçlü olabilecekleri niş alanlar bulmaları çağrısında bulundu. Çinli Unitree Robotics'in dans eden robotu konferansta en büyük ilgiyi gördü. İki Japon şirketi de kendi yazılımlarını tanıtmak için Unitree'nin robotlarını kullandı.
Çin ucuza ürettiği robotlarla ipleri eline aldı
Çinli üreticiler, insansı robot tedarik zincirine hakim durumda. Unitree gibi girişimler, tanesi 5 bin doların altında satılan ve binlerce adet üretilen insansı robotlar geliştiriyor. Bu üretim hızı ve fiyat seviyesi, Japonya'daki ve dünyanın geri kalanındaki rakiplerin ulaşmakta zorlandığı bir düzeyde bulunuyor.
Bir zamanlar Çinli robot üreticileri, sensörler ve eklemler gibi bileşenler için Japon ve diğer yabancı tedarikçilere bağımlıydı. Ancak artık bu parçalar da Çin'de üretiliyor.
Bank of America'nın araştırma birimi BofA Global Research'te Büyük Çin otomotiv ve sanayi araştırmalarının başındaki isim olan Ming Hsun Lee, Çinli şirketlerin parçaları olmadan insansı robot üretmenin neredeyse imkansız hale geldiğini söyledi.
Lee, "Çin'de bileşen maliyetleri çok hızlı düştü. Diğer ülkeler bununla rekabet edemiyor" dedi.
Ancak insansı robot üretmek, onlara gerçek bir kullanım alanı bulmaktan daha kolay oldu. Robotik sektöründeki yöneticiler bile mevcut modellerin, sektördeki heyecanı körükleyen türden işleri yerine getirmekten hala uzak olduğunu kabul ediyor.
İnsansı robotların vaatleri henüz tam anlamıyla gerçekleşmemiş olsa da Çin, robotik sektörünün ekonomik açıdan fayda sağlayan bir alanında açık ara liderlik kurdu: fabrika otomasyonu.
Çin, diğer tüm ülkelerden daha hızlı bir şekilde fabrika robotları üretip kurulumlarını gerçekleştiriyor. 2024 yılında Çin'deki fabrikalarda 2 milyondan fazla robot faaliyet gösterirken, bunlara ek olarak 300 bin yeni robotun kurulumu yapıldı. Bu rakam, dünyanın geri kalanındaki toplam kurulumdan daha fazla oldu.
Buna karşılık, sonraki en büyük pazarlar olan Japonya, ABD, Güney Kore ve Almanya'da endüstriyel robot kurulumları geriledi.
Bu ayın başlarında Çinli düzenleyici kurumlar, yerel yönetimler ve kamu şirketlerinin insansı robotlar için endüstriyel kullanım alanları belirlemesini teşvik eden bir kampanya başlattı.
Çin'in elektrikli araç sektöründeki başarısıyla robotlar birbirleriyle ilişkili
İnsan gibi hareket eden ve davranan robotları geliştirme yarışında Çin'in elde ettiği avantaj, elektrikli araç sektöründeki yükselişiyle yakından bağlantılı.
Çin, onlarca yıllık devlet yatırımları ve vidadan lityum iyon pile kadar neredeyse tüm bileşenleri ülke içinde üretmeye dayanan stratejisi sayesinde dünyanın en büyük elektrikli araç ihracatçısı hâline geldi.
Şimdi ise elektrikli araç parçaları üreten pek çok şirket, robot üreticilerine de tedarik sağlıyor.
Lee, "Bir şirket otomotiv parçaları üretebiliyorsa, muhtemelen insansı robotlar için de üretim yapabilir" ifadelerini kullandı.
ABD'li elektrikli otomobil üreticisi Tesla, Şanghay'daki dev fabrikasıyla Çin'in elektrikli araç patlamasını tetikledi. Tesla etrafında oluşan tedarikçi ağı, şirketin robotik faaliyetlerine de hizmet veriyor.
Lee'ye göre Tesla, Çin dışındaki müşteriler için ayrı bir tedarik zinciri kurmaya çalışsa da bileşenlerinin en az yüzde 70'i için hala Çinli üreticilere bağımlı.
BYD ve Xiaomi dahil olmak üzere Çinli elektrikli araç üreticilerinin fabrika sahaları, insansı robotların eşya taşıma gibi basit görevlerde kullanılmaya başlandığı ilk yerler arasında bulunuyor.
Bu robotların bir kısmı UBTech tarafından üretildi.
Çin'in teknoloji merkezi Shenzhen'de faaliyet gösteren şirket, geçmişte elektrikli araç parçaları üreten ve daha sonra robotik sektörüne yönelen çok sayıda tedarikçiyle çevrili durumda.
UBTech'in Marka Direktörü Michael Tam, şirketin ihtiyaç duyduğu neredeyse her parçayı saatler içinde temin edebildiğini söyledi.
Parçaların önemli bir bölümü 3D yazıcılarla üretiliyor.
Tam, "Sabah saat 09.00'da tasarım dosyasını gönderebiliyorum ve öğle saatlerinde basılmış parçaları teslim alabiliyorum. Bir tedarikçi dolu olduğunu söylerse hemen başka birini arıyorum" dedi.
Tam'ın verdiği bilgiye göre UBTech robotlarında kullanılan bileşenlerin yüzde 90'ından fazlası Çinli şirketlerden geliyor. Şirketin hala ithal ettiği temel ürünler ise robotların hareketlerini kontrol eden bilgisayar çipleri.
Shenzhen'de faaliyet gösteren ve sürüş destek sistemleri için LIDAR sensörleri üreten RoboSense de 2024 yılında robotik işine girdi.
Şirketin robotik biriminden sorumlu başkan yardımcısı Yang Xiansheng, geçmişte otomatik üretim hatları için Japon şirketlerine yöneldiklerini söyledi.
Yang, "Artık durum böyle değil. Çinli tedarikçiler çok daha fazla seçenek sunuyor" dedi.
Çinli yatırımcılar, 2025 yılında insansı robot girişimlerine 5 milyar doların üzerinde yatırım yaptı. Bu rakam, önceki beş yıldaki toplam yatırımla aynı seviyeye ulaştı.
Bu yılın ilk beş ayında sektöre yapılan yatırım, geçen yılın toplamını yaklaşık 1 milyar dolar aştı.
Bu yükseliş, insansı robotların yapay zekanın fiziksel dünyadaki en önemli yansımalarından biri haline gelebileceğine yönelik inancın giderek güçlendiğini ortaya koyuyor.
Çin'de onlarca girişim bu vizyondan pay almaya çalışıyor.
Mart ayında Unitree, Şanghay'da halka arz başvurusunda bulundu. Şirket bu ay yaptığı açıklamada, düzenleyici incelemeyi geçtiğini ve birkaç hafta içinde hisselerini satışa sunabilecek noktaya geldiğini duyurdu.
Bu halka arzın Çin'in bu yılki en büyük halka arzlarından biri olması beklenirken, robotik alanında faaliyet gösteren yaklaşık 50 şirket daha Hong Kong'da halka açılmak için sırada bekliyor.
UBTech geçen yıl bin adet insansı robot üretti.
Şirket, bu yıl üretimini 10 kat artırmayı hedefliyor.
© 2026 The New York Times Company
