Katılım bankacılığında en yaygın finansman yöntemlerinden biri olan murabaha, her ürün ve hizmet için uygulanamıyor. Bazı varlıklar murabahaya konu edilemezken, bazı ürünler ise İslam hukuku alanındaki farklı görüşler nedeniyle tartışmalı kabul ediliyor. Peki, Murabaha yapılıp yapılamayacağı tartışmalı olan ürünler nelerdir?
Murabaha, katılım bankasının bir malı peşin satın alıp üzerine önceden belirlenen kar payını ekleyerek müşteriye vadeli satması esasına dayanıyor. Ancak bu yöntemin uygulanabilmesi için finansmana konu olan ürünün belirli şartları taşıması gerekiyor. Özellikle para niteliği taşıyan varlıklar, bazı hizmetler ve dini açıdan farklı değerlendirmelere konu olan ürünler, murabaha kapsamında en çok merak edilen başlıklar arasında yer alıyor.
MURABAHA YAPILIP YAPILAMAYACAĞI TARTIŞMALI OLAN ÜRÜNLER NELERDİR?
Murabaha finansmanında her mal ve hizmet aynı kapsamda değerlendirilmiyor. Katılım bankaları bazı ürünleri doğrudan murabaha kapsamında finanse etmezken, bazı ürünler ise İslam hukukundaki farklı görüşler nedeniyle tartışmalı kabul ediliyor. Bu nedenle uygulamalar, katılım bankalarının danışma kurullarının benimsediği görüşlere göre değişebiliyor.
Murabahaya konu olması tartışmalı görülen ürünlerin başında döviz, külçe altın ile çeyrek, yarım ve tam altın geliyor. Bunun yanı sıra elektrik, doğal gaz, su ve telefon faturaları da farklı değerlendirmelere konu olabiliyor. Bazı katılım bankaları bu işlemleri murabaha kapsamında gerçekleştirmezken, bazıları farklı finansman yöntemleriyle işlem yapabiliyor.
İslam hukukunda alım satımı uygun görülmeyen tahvil ve bono, içki, sigara, kumar malzemeleri, batıl dini semboller ile müstehcen yayınlar ise murabaha kapsamında finanse edilmiyor. Buna karşılık hem meşru hem de farklı amaçlarla kullanılabilen bazı ürünlerde ise görüş ayrılıkları bulunuyor. Örneğin müzik aletleri veya kullanım amacı tartışmalı bazı mallar konusunda katılım bankalarının uygulamaları farklılık gösterebiliyor.
Ayrıca noter masrafları, yapı ruhsatı ve iskan harçları, vergiler, trafik cezaları, belediye cezaları ve vize ücretleri de murabahaya konu edilmeyen işlemler arasında yer alıyor. Çünkü murabaha yönteminde bankanın satın alıp müşterisine satabileceği somut bir mal veya hak bulunması gerekiyor. Resmi harç ve cezalar ise bir alım satım işlemi niteliği taşımadığından bu kapsamda değerlendirilmiyor.
