Kamu Denetçiliği Kurumu (KDK), yüzde 40 ve üzeri engelli raporu bulunan kamu görevlisinin sıra tahsisli lojmanda oturma süresinin 5 yıldan 6 yıla uzatılması talebinin, raporun lojmana giriş tarihinden sonra alındığı gerekçesiyle reddedilmesini hukuka uygun bulmadı. KDK, 23 Mayıs 2025 tarihli kararında başvuruyu kabul ederek oturma süresinin uzatılması yönünde Ege Üniversitesi Rektörlüğüne tavsiyede bulundu.
Toplu sözleşme engelli memura lojmanda ilave süre tanıyor
2023/1 sayılı Kamu Görevlileri Hakem Kurulu Kararının "Kamu Konutlarından Yararlanmada Engelli Kamu Görevlileri İçin İlave Süre" başlıklı 62/1 maddesi; sıra tahsisli konutlar için belirlenen beş yıllık oturma süresinin, yüzde 40 ve üzerinde engelli olduğunu yetkili sağlık kurullarından alınan raporla belgelendiren kamu görevlileri hakkında altı yıl olarak uygulanmasını öngörüyor.
Bu hükme dayanarak lojman süresinin bir yıl uzatılmasını talep eden başvuranın dilekçesi, Ege Üniversitesi Rektörlüğü tarafından reddedildi. İdare ret gerekçesinde; lojman tahsisinin 1 Ekim 2020 tarihinde yapıldığını, başvuranın sağlık kurulu raporunu 23 Şubat 2024 tarihinde aldığını, ilgili hükmün ise 3 Eylül 2023 tarihinde Resmi Gazete'de yayımlandığını, dolayısıyla lojmana giriş tarihinde böyle bir hükmün bulunmadığını ileri sürdü.
Başvuran: Madde rapor tarihiyle ilgili şart içermiyor
Başvuran ise toplu sözleşmeye eklenen hükmün açık ve net olduğunu, istisnai bir durum içermediğini, engelli rapor tarihiyle ilgili herhangi bir şart belirtilmediğini, "şu tarihte girenlere uygulanır, bu tarihte girenlere uygulanmaz" şeklinde bir esneklik bulunmadığını ve maddenin uygulanması konusunda yöneticilere ve komisyonlara takdir yetkisi bırakılmadığını ileri sürdü.
KDK: İdare toplu sözleşme hükümlerine uymakla yükümlü
KDK, yaptığı incelemede yüzde 69 oranında engelli sağlık raporu bulunan başvuranın engelli birey statüsünde değerlendirilmesi gerektiğini belirtti. Kararda; Anayasa'nın 128'inci maddesi ve 4688 sayılı Kanun gereği Kamu İşveren Heyeti ile Kamu Görevlileri Sendikaları Heyeti arasında imzalanan toplu sözleşmeyle mali ve sosyal hakların düzenlenebileceği ve idarenin toplu sözleşme hükümlerine uymakla yükümlü olduğu vurgulandı. Kurum, konuya ilişkin tereddütleri gidermeye yetkili Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı Çalışma Genel Müdürlüğünün görüş yazısını da değerlendirmeye aldı.
Lojman süresi 31 Aralık 2025'i geçmeyecek şekilde uzatılacak
KDK, başvurunun kabulüne karar vererek; 2024-2025 yıllarını kapsayan toplu sözleşmenin 62/1 maddesi kapsamında, sıra tahsisli konuta ilişkin oturma süresinin son yürürlük tarihi olan 31 Aralık 2025'i geçmeyecek şekilde uzatılması ve sonraki dönemler için yürürlüğe girecek toplu sözleşme veya Kamu Görevlileri Hakem Kurulu kararlarındaki ilgili hükme göre işlem tesis edilmesi yönünde Ege Üniversitesi Rektörlüğüne tavsiyede bulundu.
6328 sayılı Kanun'un 20'nci maddesi uyarınca, idare tarafından bu karar üzerine tesis edilecek işlemin 30 gün içinde KDK'ya bildirilmesi zorunlu.
İşte Kamu Denetçiliği Kurumunun kararı
Kamu Denetçiliği Kurumunun (Ombudsmanlık) 23/05/2025 tarih ve 2025/5742-S.25.8528 sayılı kararında aşağıdaki açıklamalara yer verilmiştir.
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Başvuran 14.01.2025 tarihli başvurusunda özet olarak; 2023/1 Kamu Görevlileri Hakem Kurulu Kararının Kamu Konutlarından Yararlanmada Engelli Kamu Görevlileri İçin İlave Süre başlıklı 62/1 maddesine eklenen metin ile 16.7.1984 tarihli ve 84/8345 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ve Kamu Konutları Yönetmeliğinin 20'ncimaddesi uyarınca "sıra tahsisli konutlara ilişkin belirlenen beş yıllık oturma süresi, yüzde kırk ve üzerinde engelli olduğunu yetkili sağlık kurullarından alınan rapor ile belgelendiren kamu görevlileri hakkında altı yıl olarak uygulanır" şeklinde hüküm bulunduğunu; konu ile ilgili Ege Üniversitesi Rektörlüğü'ne dilekçe yazarak talepte bulunduğunu; ancak Ege Üniversitesi Rektörlüğünün 08.07.2024 tarih ve -- sayılı yazısı ile özet olarak "... lojman tahsisi tarafınıza yukarıda da belirtildiği üzere 01.10.2020 tarihinde yapılmıştır. Bu tarihte raporunuzun bulunmadığı ve 23.02.2024 tarihinde Sağlık Kurulu Raporu aldığınız görülmektedir. Resmi Gazete' deki Kurul Kararı ise 03.09.2023 tarihinde yayınlanmıştır. Dolayısıyla lojmana giriş tarihinizde böyle bir hükmün bulunmadığı görülmüştür..." şeklinde olumsuz cevap verildiğini; ancak yukarıda belirtilen ve hüküm doğrultusunda kendisinin engelli olduğu tarih sonrasında hükmün uygulanmayacağı konusunda bir durumun söz konusu olmadığını, İdarenin gerekçeleri dikkate alındığında, Hizmet Kollarına Yönelik Mali ve Sosyal Haklara İlişkin 2024-2025 Yıllarını Kapsayan Toplu Sözleşmenin Kamu Konutlarından Yararlanmada Engelli Kamu Görevlileri İçin İlave Süre başlıklı 62/1 Maddesine eklenen metnin oldukça açık ve net olduğunu, istisnai bir durum içermediğini, engelli rapor tarihi ile ilgili bir şart belirtilmediğini, şu tarihte girenlere uygulanır bu tarihte girenlere uygulanmaz diye bir esnekliğin olmadığını, yine bu maddede belirtildiği üzere kurumlardaki ilgili yöneticilere ve komisyonlara maddenin uygulanması hususunda takdir yetkisi bırakmadığını, çalışan memurların yararına olan kanunun emrinin keyfi olarak uygulanmadığını iddia ve ifade ederek 2023/1 Kamu Görevlileri Hakem Kurulu Kararının "Kamu Konutlarından Yararlanmada Engelli Kamu Görevlileri İçin İlave Süre" başlıklı 62/1 maddesi kapsamında kamu konutu ikamet süresinin bir yıl daha uzatılmasını talep etmektedir.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
23. Şikayetçinin iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat, ortaya çıkan tereddütleri gidermeye yetkili kılınan Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı Çalışma Genel Müdürlüğünün görüş yazısı birlikte değerlendirildiğinde; % 69 oranında engelli sağlık raporu bulunan başvuranın engelli birey statüsünde değerlendirilmesi gerekmektedir. Anayasanın 128'inci maddesi ve bu kapsamda yürürlüğe giren 4688 sayılı Kanun gereği Kamu İşveren Heyeti ile Kamu Görevlileri Sendikaları Heyeti arasında gerçekleştirilen ve ilgili kamu görevlilerini kapsayan toplu sözleşme ile mali ve sosyal hakların düzenlenebileceği; ancak toplu sözleşme ile mali ve sosyal haklara ilişkin hükümlerin uygulamasında iki yıllık dönem için geçerli olacak şekilde değişiklik yapılmasının mümkün olduğu ve İdarenin toplu iş sözleşme hükümlerine uymakla yükümlü olduğu dikkate alınarak; 'ün talebi ile ilgili 2024-2025 Yıllarını Kapsayan Toplu Sözleşmenin Kamu Konutlarından Yararlanmada Engelli Kamu Görevlileri İçin İlave Süre başlıklı 62/1 maddesi kapsamında son yürürlük tarihi olan 31.12.2025 tarihini geçemeyecek şekilde sıra tahsisli konutlara ilişkin oturma süresinin uzatılması, sonraki dönemler için yürürlüğe girecek Toplu Sözleşme veya Kamu Görevlileri Hakem Kurulu Kararlarındaki ilgili hükme göre işlem tesis edilmesi gerektiği, sonuç ve kanaatine varılmıştır.
VII. KARAR
-Açıklanan gerekçelerle; BAŞVURUNUN KABULÜNE,
-Başvuranın 2024-2025 Yıllarını Kapsayan Toplu Sözleşmenin Kamu Konutlarından Yararlanmada Engelli Kamu Görevlileri İçin İlave Süre başlıklı 62/1 maddesi kapsamında son yürürlük tarihi olan 31.12.2025 tarihini geçemeyecek şekilde sıra tahsisli konutlara ilişkin oturma süresinin uzatılması, sonraki dönemler için yürürlüğe girecek Toplu Sözleşme veya Kamu Görevlileri Hakem Kurulu Kararlarındaki ilgili hükme göre işlem tesis edilmesi için EGE ÜNİVERSİTESİ REKTÖRLÜĞÜNE TAVSİYEDE BULUNULMASINA,
-6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun 20 nci maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca; ilgili idare tarafından bu karar üzerine tesis edilecek işlemin otuz gün içinde Kurumumuza bildirilmesinin zorunlu olduğuna,
-Kararın BAŞVURANA ve EGE ÜNİVERSİTESİ REKTÖRLÜĞÜNE tebliğine,
-Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
Bu bilgiler haricinde hukuki gerekçeler ve mevzuat yönünden konuyu detaylı olarak inceleyen Kamu Denetçiliği Kurumunun (Ombudsmanlık) 23/05/2025 tarih ve 2025/5742-S.25.8528 sayılı kararını bilgisayarınıza indirmek için tıklayınız.
Ahmet KANDEMİR
