Kamu Denetçiliği Kurumu (KDK), mesai dışı çalışma karşılığında ek ödeme (teşvik) alan hekime ayrıca idari izin kullandırılmamasını hukuka uygun buldu. KDK, 8 Aralık 2025 tarihli kararında, Hakkari Devlet Hastanesinde görev yapan çocuk sağlığı ve hastalıkları uzmanının 47 saatlik fazla mesaisi karşılığında izin talebinin reddine ilişkin başvuruyu reddetti.
Hekim 47 saatlik fazla mesai için izin istedi
Hakkari Devlet Hastanesinde Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları uzmanı olarak görev yapan hekim, 2025 yılı Şubat, Mart ve Nisan aylarında toplam 47 saat fazla mesai yaptığını belirterek, bu çalışmaların karşılığında idari izin kullanmak üzere başhekimliğe başvurdu. Ancak başhekimlik, Sağlık Bakanlığının 31 Mayıs 2024 tarihli genelgesini gerekçe göstererek talebi reddetti.
Başvuran vekili; ret gerekçesinde gösterilen düzenlemelerin mesai dışı hizmetin ücretlendirilmesine yönelik olduğunu ve fazla mesai karşılığında izin verilmesini yasaklayan bir hüküm içermediğini, 657 sayılı Kanun'un 178'inci maddesi uyarınca fazla çalışmaların karşılığının izin ya da ücretle telafi edilmesinin esas olduğunu, daha önce benzer dilekçelerin başhekimlikçe onaylandığını ve ret işleminin çelişkili nitelik taşıdığını ileri sürdü.
Mesai dışı çalışma gönüllülük esasına dayanıyor
KDK kararında, Sağlık Tesislerinde Mesai Dışı Sağlık Hizmet Sunumuna Yönelik Usul ve Esaslara atıf yapıldı. Buna göre mesai dışı çalışma; nöbet ve icap nöbetleri haricinde, mesai dışında verilen sağlık hizmetine personelin katılımını ifade ediyor. Bu çalışma, hasta yoğunluğu ve ilgili branştaki tabip sayısı gibi hususlar göz önüne alınarak başhekim tarafından planlanıyor ve mesai dışı çalışacak personel gönüllülük esasına göre, kendi talebi doğrultusunda belirleniyor.
Kararda ayrıca, mesai dışı çalışma listelerinin mesai dışı ek ödeme hesabında kullanıldığı, 209 sayılı Kanun uyarınca nöbet hizmetleri hariç olmak üzere mesai saatleri dışındaki gelir getirici çalışmalar karşılığında ilgililere ek ödeme yapıldığı hatırlatıldı.
Teşvik ödemesi yapılan çalışma için ayrıca izin verilmez
KDK, somut olayda hekimin başvuruya konu çalışmasının nöbet olmadığını, gönüllülük esasına göre ve kendi talebi doğrultusunda yapılan mesai dışı çalışma olduğunu tespit etti. Söz konusu çalışmanın ek ödeme hesabında kullanıldığı, yani karşılığında teşvik ödemesi yapıldığı belirlendi. KDK'ya göre, karşılığı ek ödeme olarak verilen mesai dışı çalışma için ayrıca idari izin kullandırılması mümkün değil.
Önceki onaylar da sonucu değiştirmiyor
Başvuranın, daha önce verdiği benzer dilekçelerin başhekimlikçe onaylandığı ve uygulamada izin hakkı tanındığı yönündeki iddiasına ilişkin dosya kapsamında herhangi bir veriye rastlanmadı. KDK, kararında dikkat çekici bir değerlendirmeye yer vererek, bu tür dilekçelerin başhekimlik tarafından onaylanmış olması durumunda dahi mevzuat karşısında talebin zaten yerine getirilemeyeceğini vurguladı.
Bu değerlendirmeler sonucunda KDK, mesai dışı çalışmalar için izin talebinin reddedilmesi işleminde hukuka ve hakkaniyete aykırılık tespit edilemediğine hükmederek başvurunun reddine karar verdi. Karar, başvuran vekiline ve Hakkari İl Sağlık Müdürlüğüne tebliğ edilecek.
İşte Kamu Denetçiliği Kurumunun Kararı
Kamu Denetçiliği Kurumunun (Ombudsmanlık) 08/12/2025 tarih ve 2025/16623-S.25.23461 sayılı kararında aşağıdaki açıklamalara yer verilmiştir.
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Başvuran vekili özetle; Müvekkilin Hakkari Devlet Hastanesinde Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları uzmanı olarak görev yaptığını, 2025 yılı Şubat, Mart ve Nisan aylarında toplam 47 saat fazla mesai yaptığını, söz konusu fazla çalışmaları karşılığında 20.05.2025, 23.06.2025 ve 24-27.06.2025 tarihleri arasında toplam 47 saati karşılayacak şekilde idari izin kullanmak üzere Hakkari Devlet Hastanesi Başhekimliğine başvuruda bulunduğunu, 22.05.2025 tarihli ve sayılı yazı ile Sağlık Bakanlığının 31.05.2024 tarihli ve sayılı Genelgesi gerekçe gösterilerek başvurunun reddedildiğini, ret gerekçesinde dayanak olarak gösterilen düzenlemelerin mesai dışı hizmetin ücretlendirilmesine yönelik olduğunu ve fazla mesai karşılığında izin verilmesini yasaklayan bir hüküm içermediğini, 657 sayılı Kanunun 178 inci maddesi uyarınca memurların fazla çalışmaları halinde bu çalışmaların karşılığının izin ya da ücretle telafi edilmesinin esas olduğunu, anılan Kanunun 99 uncu maddesinde haftalık 40 saati aşan çalışmaların ancak zorunlu hallerde ve karşılığında izin verilerek yapılabileceğinin açıkça belirtildiğini, kurumların ihtiyaç halinde personeline fazla çalışma yaptırabileceği ve bunun karşılığının izin olarak kullandırılmasının önünde herhangi bir yasal engel bulunmadığını, daha önceki tarihlerde verdiği "fazla mesailerin bildirileceği tarihlerde idari izin olarak kullanılacağına dair" dilekçelerin Başhekimlik tarafından onaylanarak uygulamada da izin hakkı tanınmış olduğunu, bu yönüyle de talebin reddinin çelişkili ve keyfi nitelik taşıdığını, nöbet hizmeti dışındaki fazla mesailerin büyük kısmının görev tanımı dışında yer alan ek görevlerin yerine getirilmesi sırasında gerçekleştirildiğini ve hizmet sunumunun aksamaması için gönüllülük esasına dayalı olarak yerine getirmiş olduğunu ifade ve iddia etmiş olup 2025 yılı Şubat, Mart ve Nisan aylarında Müvekkilin yapmış olduğu toplam 47 saat fazla mesai karşılığında idari izin kullandırılmasını talep etmektedir.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
15. Sağlık Tesislerinde Mesai Dışı Sağlık Hizmet Sunumuna Yönelik Usul ve Esaslarda; mesai dışı çalışmanın, nöbet ve icap nöbetleri haricinde mesai dışında verilen sağlık hizmetine personelin katılımı olduğu; mesai dışı çalışmanın; vatandaşın sağlık hizmetine erişimi, hasta yoğunluğu, ilgili branşta tabip sayısı gibi hususlar göz önüne alınarak ihtiyaç ve hizmet gerekleri çerçevesinde, ilgili sağlık tesisinin başhekimi tarafından planlanacağı, tabip ve diş tabiplerinin mesai dışı çalışmalarının mesai dışı ek ödemeye esas hesaplanabilmesi için Bakanlıkça belirlenen mesai içi genel tıbbi işlem puanı eşiğini aşmaları gerektiği, mesai dışı çalışma saatlerinin; sağlık tesisleri başhekimleri tarafından sağlık hizmetlerinin sürekliliği ve kesintiye uğramaması amacıyla personel sayısı da dikkate alınarak vardiya ve nöbet gibi hizmetlerde aksaklık olmayacak şekilde, valilikçe belirlenen mesai saatleri dışında belirleneceği, mesai dışı sağlık hizmetlerinin tatil günlerinde de verilebileceği; ihtiyaca göre belirlenen mesai dışı çalışma listelerinin mesai dışı ek ödeme hesabında kullanılacağı, mesai dışı çalışma için tıbbi işlem puanı bulunmayan tabip veya tabip dışı personelin çalıştığı saatlerin kayıt altına alınarak personelin ek ödeme hesabında kullanılacağı, mesai dışı çalışacak personelin gönüllülük esasına göre ve talebi doğrultusunda belirleneceği hususlarına
yer verilmiştir.
16. Buna göre; 657 sayılı Kanunda haftalık çalışma süresi dışında normal, acil veya branş nöbeti tutarak bu nöbet karşılığında kurumunca izin kullanmasına müsaade edilmeyen memurlar ile sözleşmeli personele, izin suretiyle karşılanamayan her bir nöbet saati için nöbet ücreti ödeneceğine hükmedildiği, 209 sayılı Kanunda nöbet hizmetleri hariç olmak üzere mesai saatleri dışında gelir getirici çalışmalarından doğan katkılarına karşılık olarak ilgililere ayrıca ek ödeme yapılacağının düzenlendiği, mesai dışı çalışmanın, ihtiyaç ve hizmet gerekleri çerçevesinde ilgili sağlık tesisinin başhekimi tarafından planlanacak çalışma olduğu, mesai dışı çalışacak personelin gönüllülük esasına göre ve talebi doğrultusunda belirleneceği, nöbet ve icap nöbetlerinde yapılan çalışmalar ile mesai saatleri içinde yapılan çalışmaların mesai dışı çalışma sayılmayacağı, zira mesai saatleri içinde yapılan çalışmalar ile nöbet ve icap nöbetlerinde yapılan çalışmaların mesai içi çalışma olduğu, mesai dışı çalışma listelerinin mesai dışı ek ödeme hesabında kullanılacağı, mesai dışı çalışma için tıbbi işlem puanı bulunmayan tabip veya tabip dışı personelin çalıştığı saatlerin kayıt altına alınarak personelin ek ödeme hesabında kullanılacağı, Müvekkilin yaptığı ve başvuruya konu edilen çalışmanın nöbet olmadığı, gönüllülük esasına göre ve talebi doğrultusunda yapılan mesai dışı çalışma olduğu, söz konusu mesai dışı çalışmasının ek ödeme hesabında kullanıldığı ve bahsi geçen çalışma için izin kullandırılamayacağı anlaşılmakla mesai dışı yapılan hizmetin karşılığında teşvik
ödemesi yapıldığından Müvekkile idari izin verilmesinin uygun olmadığını belirtmiş olan idare tarafından mevzuat çerçevesinde işlem tesis edildiği değerlendirilmiştir.
17. Diğer taraftan başvuruda belirtilen, daha önceki tarihlerde verilen "fazla mesailerin bildirileceği tarihlerde idari izin olarak kullanılacağına dair" dilekçelerin Başhekimlik tarafından onaylanarak uygulamada da izin hakkı tanınmış olduğu hususuna dair dosya kapsamında herhangi bir veriye rastlanmamış olup bahsedildiği şekilde dilekçelerin Başhekimlik tarafından onaylanmış olması durumunda dahi mevzuat karşısında zaten talebin yerine getirilemeyeceği açıktır.
18. Kurumumuzca yapılan değerlendirme neticesinde; başvuranın yaptığı mesai dışı çalışmaları için izin talebinin yerine getirilmemesi işleminde hukuka ve hakkaniyete aykırılık tespit edilememiştir.
VII. KARAR
-Açıklanan gerekçelerle BAŞVURUNUN REDDİNE,
-Kararın BAŞVURAN VEKİLİNE ve HAKKARİ İL SAĞLIK MÜDÜRLÜĞÜNE tebliğine,
-Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
Bu bilgiler haricinde hukuki gerekçeler ve mevzuat yönünden konuyu detaylı olarak inceleyen Kamu Denetçiliği Kurumunun (Ombudsmanlık) 08/12/2025 tarih ve 2025/16623-S.25.23461 sayılı kararını bilgisayarınıza indirmek için tıklayınız.
Ahmet KANDEMİR
