2026 Dünya Kupası'nda her geçen gün birbirinden acayip hikâyeler yazılıyor. Paraguay'ın Almanya'yı elemesi, Ganalı büyücüler, Yeşil Burun Adaları kalecisi Vozinha, renkli tribünler, ıslıklanan su molaları, Infantino, Trump...
İyisiyle kötüsüyle her türlü öykünün birbirine karıştığı şu günlerde, Atlanta Stadyumu da kültürler arası bir yüzleşmeye ev sahipliği yapacak. Bir tarafta endüstriyel dünyanın ve futbolun 'büyük ağabeyi' İngiltere, diğer yanda turnuvanın renkli, öngörülemez ve şahsına münhasır ekibi Demokratik Kongo Cumhuriyeti var. Bu eşleşme taktik ve stratejinin ötesinde bir ortaklık barındırıyor. Demokratik Kongo’nun başkenti Kinşasa’da doğan “La Sape ” akımı ilginç şekilde her iki ülke için de bir anlam ifade ediyor.
Nedir bu La Sape?
Bugünlerde ebola salgını, açlık ve savaşlarla zor günler geçiren Demokratik Kongo Cumhuriyeti, 52 yıllık uzun bir aradan sonra ilk kez Dünya Kupası’na katıldı. Ülkenin içinde bulunduğu zorlu şartlara rağmen taraftarların tribünlerde yarattığı pozitif atmosfer onları birçok futbol severin gözünde epey sempatik kıldı.
Onun da öncesinde, esasında milli takımın ABD’ye girişi bile olaydı. O sırada giymeyi tercih ettikleri leopar desenli takım elbiseler sosyal medyada gündem oldu. Modacı Alvin Junior Mak, bu iddialı kıyafetleri dikerken ülkenin ulusal sembolünden ilham almıştı. Aslında bu sayede La Sape akımıyla farkında olmadan tanıştık. Zira bu tasarım, aynı zamanda zarafet ve kültürel ifadenin sembolü olan bir geleneğe selam duruyordu.
La Sape, özünde emperyalizm tarihinin ironik başkaldırılarından biri olarak da tanımlanabilir. 1920’lerde Belçika ve Fransa sömürgesi olan Kongo’nun yerel halkı, kendilerini köle olarak gören beyazların giyim tarzlarını kendi stillerine göre yeniden yorumladılar. Batılılardan daha kusursuz, renkli ve frapan giyinerek sembolik bir direniş başlattılar.
Dünyanın en renkli sivil itaatsizlik örneklerinden biri işte bu şekilde ortaya çıktı. Giyiminizden ödün vermemeyi, gerekirse zorlu şartlarda bile jilet gibi bir takım çekmeyi, insan onurunu ve asaletini korumayı halk arasında popülerleştiren de Kongolu rumba sanatçısı Papa Wemba oldu. Kıyafetleri araçsallaştıran bu felsefenin başlıca amacı sömürgecilik karşıtlığı. Barış ve nezaketi savunmak da elbette en önemli temel değerler arasında.
İngiltere ile ilgisi nedir?
'Ortama neşe katan şık insanlar cemiyeti' anlamına da gelen La Sape, göç dalgalarıyla birlikte günümüzde Avrupa'nın metropollerine de taşındı. İngiltere'nin başkenti Londra’da, özellikle yeraltı müzik kültüründe, bu ruhu yakalamak mümkün. Bu alt kültür akımı, şehrin sokaklarında modern bir dönüşüm geçiriyor. Kentin ikinci kuşak Kongolu ve Afrika kökenli gençleri, babalarının takım elbiselerini ve bastonlarını alıp bunları İngiliz sokak kültürü ve afro-beat müzikleriyle harmanlıyor. J Hus, Tion Wayne ve Headie One gibi Afrika kökenli müzisyenler kliplerinde, giydikleri göz alıcı renklerdeki kıyafetleriyle La Sape akımının timsali modern birer Sapeur gibi boy gösteriyorlar.
İngiltere-Demokratik Kongo maçı da sömürgecilik döneminden kalan bu tarihsel olgunun yeşil sahaya bir yansıması gibi. Demokratik Kongo bir yandan turnuvaya yeni bir sürprizle imzasını bırakmaya gayret ederken diğer yandan klasik İngiliz moda ekolüne de karşı durmaya çalışacak. Öyle ki takımın ani hücumları ve baskı altında dahi kendi oyunundan ödün vermeyen tarzı bile bu kültürün bir yansıması.
Demokratik Kongolular, futbolu eve getirme amacı taşıyan İngilizlere bizzat kendi evlerinde, Londra sokaklarında kendi moda trendleriyle baş kaldırıyor. Şimdi bu Sapeur zihniyetinden doğan meydan okumalarını Dünya Kupası'nın ışıltılı sahnesine de taşımaya çalışacaklar.
