Monash Üniversitesi Eczacılık Bilimleri Enstitüsü’nde (MIPS) görevli araştırmacılar, Cu(ATSM) bileşiğinin kan-beyin bariyerinde hayati önem taşıyan bir atık temizleme pompasını onardığını keşfetti. Normal şartlarda amiloid-beta adı verilen toksik proteinler, P-glikoprotein (P-gp) isimli pompalar aracılığıyla beyinden kan dolaşımına atılıyor. Ancak Alzheimer hastalarında bu pompalar ciddi biçimde zayıflayarak tahliye kanalını tıkıyor ve zehirli proteinlerin beyinde birikmesine yol açıyor. Araştırmacılar söz konusu buluşun, nörovasküler işlev bozukluğunu hedef alan yeni bir tedavi yaklaşımının kapısını araladığı görüşünde.
ATIK POMPALARINDA YÜZDE 24 ARTIŞ
MIPS İlaç İletimi, Dağılımı ve Dinamiği araştırma grubundan başyazar Dr. Jae Pyun, bu çalışmanın Cu(ATSM)’nin bir Alzheimer fare modelinde P-gp temizleme pompalarının yoğunluğunu yüzde 24,1 oranında artırabildiğini gösteren ilk araştırma olduğuna dikkat çekti.
Keşfin kan-beyin bariyerinin onarımını toksik proteinlerin azalmasına ve bilişsel işlevin iyileşmesine etkin biçimde bağladığını belirten Pyun, “Pompaları iyileştirerek beyin nihayet sıkışan atıkları uzaklaştırma sürecini hızlandırabiliyor. Tedavi 56 gün boyunca toksik amiloid-betayı yüzde 42 azalttı ve mekansal öğrenmeyi yaklaşık yüzde 44 iyileştirdi” dedi.
Doktora projesinin son bölümünü oluşturan bu çalışmada Pyun, tedavinin toksik protein seviyelerini düşürmek için beyin damarlarını başarıyla harekete geçirdiğini ve bunun davranışsal faydalarla sonuçlandığını açıkladı.
PARKİNSON VE ALS DENEMELERİNE ÇOKTAN ULAŞTI
MIPS İlaç Adayı Optimizasyon Merkezi Direktörü ve kıdemli yazar Profesör Joseph Nicolazzo ise Cu(ATSM)’nin halihazırda Parkinson ve ALS gibi hastalıklar için klinik test aşamasına ilerlemiş, anti-enflamatuvar ve nöroprotektif özelliklere sahip bir bakır bileşiği olduğunu söyledi. Amiloid yükünü azaltmanın işlevsel sonuçları iyileştirdiğinin klinik olarak kanıtlandığına işaret eden Nicolazzo, “Farelerde elde edilen bu klinik öncesi sonuçlar, ilacın erken semptomatik Alzheimer hastalığında insanlarda da test edilmesinin gerekçesini güçlü biçimde destekliyor” ifadelerini kullandı.
Nicolazzo ayrıca bileşiğin diğer hastalıklar için güvenlik değerlendirmelerinden geçtiğini, bu sayede insanlar üzerindeki klinik testlere hızla geçiş yapma potansiyelinin yüksek olduğunu vurguladı.
GELECEK ÇALIŞMALARIN ODAĞI TEMİZLENME MEKANİZMALARI
Araştırmacılar proteinlerin beyinden ayrılırken izlediği kesin biyolojik rotaları haritalandırmaya devam ediyor. Ekip, bakır tedavisinin kan-beyin bariyerini onarmanın ötesinde, beynin mikroglia adı verilen kendi bağışıklık hücrelerini toksik plakları tüketip parçalamaları için güçlendirebileceği ihtimali üzerinde duruyor. Proteinlerin beyinden kan dolaşımına nasıl çıktığını belirlemek üzere kesin temizlenme mekanizmalarının izini sürmek gelecekteki çalışmaların odak noktasını oluşturacak.
Araştırmacılar mevcut bulguların, Alzheimer hastalığında damar işlev bozukluğu ve hafıza kaybıyla mücadelede Cu(ATSM) gibi biyometal terapilerini keşfetmek için sağlam bir temel oluşturduğu görüşünde.
