Başkan Trump ara seçimler öncesi İran ile uzun sürme ihtimali yüksek bir savaşı başlatmak istemez. İran ABD ablukasından bir an evvel çıkıp altyapısını yeniden inşa etmek isteyecektir.
ABD, askeri hedefler ve ülke altyapısını vuran geniş ölçekli, bir saldırı başlatırsa durum değişir. Ateşkes bozulur. Brent yeniden 90 - 100 dolar bandına yükselir. Dolar güçlenir, enflasyon beklentileri ve tahvil getirileri yükselir. Hisse senedinden genel bir kaçışa olmasa da, sektörel rotasyon görülür.
Hafta sonunu, ABD ve İran’ın karşılıklı füze saldırıları ve birbirini suçlaması ile geçirdik. İran’ın izin almadan Hürmüz’den çıkmaya çalışan bir gemiyi vurması ile başlayan gerginlik, ABD’nin İran’ın füze rampalarını, kıyı radarlarını vurması ve İran’ın bölgedeki ABD üslerini hedef alan saldırıları ile tırmandı.
Enerji piyasasının İran’ın bir gemiyi vurmasına tepkisi sınırlı oldu. Brent petrol 72 dolardan 75 dolara yükselip, sonraki gün kazancının tamamını geri vererek Şubat sonu seviyesine geri döndü. Bu hafta durum değişir mi? Emin değiliz. Başkan Trump’ın açıklaması sonrası haftaya muhtemelen sert bir yükseliş ile başlarız. ABD el yükselterek İran’ı vurmazsa tarih kendini farklı bir dalga boyu ile tekrarlar.
ABD, askeri hedefler ve ülke altyapısını vuran geniş ölçekli, bir saldırı başlatırsa durum değişir. Ateşkes bozulur. Brent yeniden 90 - 100 dolar bandına yükselir. Dolar güçlenir, enflasyon beklentileri ve tahvil getirileri yükselir. Hisse senedinden genel bir kaçışa olmasa da, sektörel rotasyon görülür.
ABD ve İran karşılıklı el yükseltirse, petrol 90 doları aşar
İlk senaryoda nabzımız biraz yükselir, ama küresel risk iştahını ve Türkiye varlıklarını etkileyecek bir şok yaşanmaz. Enflasyon beklentisi ve Merkez Bankasının faiz patikası tahminleri pek değişmez. Sabıkalı iyimserler olarak alış fırsatı çağrısına devam ederiz.
Düşük bir ihtimal de olsa, ikinci senaryo gerçekleşir, ABD ve İran karşılıklı el yükseltirse durum değişir. Petrolün yeniden 90 doların üzerine yükseleceği bu senaryoda sene sonu enflasyon beklentisi %30-31 aralığına çıkar. Merkez Bankası’nın politika faizini indiremeyeceği korkusuyla tahvil getirileri 100-200 baz puan yükselir.
Borsa İstanbul banka, banka sahibi holding ve havacılık hisselerinde satışlar ile geriler. Enerji, petrokimya, rafineri, savunma hisselerindeki alışlar endeksteki gerilemeyi sınırlar. Değerlemelerdeki geri çekilme bir süre sonra kendi talebini yaratır. Kredi kullanmayan mali kası güçlü değer odaklı yatırımcılarının alışlarıyla endeks toparlanır.
Geçmiş veri, ilk senaryonun daha gerçekçi olduğunu söylüyor. Başkan Trump ara seçimler öncesi İran ile uzun sürme ihtimali yüksek bir savaşı başlatmak istemez. İran ABD ablukasından bir an evvel çıkıp altyapısını yeniden inşa etmek isteyecektir.
ABD’nin stratejisi, ara seçime kadar savaşı soğutmak
Ama Başkan Trump’ın barış çağrısının devam etmesi için nükleer alanda göstermelik de olsa “zenginleştirilmiş uranyumun imhası” gibi bir başarı elde etmesi lazım. Sahadaki durum ise tam tersine ABD’nin elinin zayıfladığını, İran’ın savaştan güçlenerek çıktığını gösteriyor.
ABD stratejisini ara seçime kadar olan dönemde savaşı soğutmak üzere kuruyor. Sahada eli güçlenen İran ise, ateşkes kağıt üstünde devam etse de, gücünü denemeye ve ABD’nin sabrını test etmeye devam ediyor. Ortadoğu'da savaşın tırmanmasının Başkan Trump'ın elini zayıflatacağının farkında. ABD ve İsrail seçimlerini, İran'a karşı saldırılarının devam edip etmeyeceği konusunda temel belirleyici olarak görüyoruz.
