Antiquity dergisinde yayınlanan yeni bir makaleye göre araştırmacılar, matematikçi ve astronomun adını Guatemala'da keşfetti. Bir zamanlar Mayaların Yucatán Yarımadası imparatorluğunun hareketli bir şehri olan Xultun adlı, altı mil kareden fazla bir alanı kapsayan bir arkeolojik alanda bu isim bulundu. İlk olarak 1915'te keşfedilen Xultun'un (okunuşu "şuol-tuon"), yaklaşık olarak MS 250 ile 900 yılları arasına tarihlendiği düşünülüyor.
MATEMATİK VE ASTRONOMİ ATÖLYESİ
Bilim insanları on yıldan uzun bir süre önce kazı çalışmalarına başladıklarında, duvarları iyi korunmuş duvar resimleri, hiyeroglifler ve matematiksel metinlerle kaplı küçük bir odaya rastladılar. Bu odanın, uzmanların "kodeks" adı verilen Maya metinleri için hesaplamalar yaptığı bir tür matematik ve astronomi atölyesi olarak işlev görmüş olabileceğini düşünüyorlar. İspanyol fetihleri sırasında çoğu yok edildiği için günümüze sadece birkaç kodeks kalmıştır.
"BİRİNİN TERK EDİLMİŞ OFİSİNDEKİ ESKİ BİR 'BEYAZ TAHTAYA' BAKIYORUZ"
Texas Üniversitesi Austin kampüsünde arkeolog ve epigrafist olan ve çalışmanın ortak yazarlarından David Stuart, National Geographic'ten Taylor Mitchell Brown'a verdiği demeçte, "Gerçek anlamda, birinin terk edilmiş ofisindeki eski bir 'beyaz tahtaya' bakıyoruz" diyor.
MARS VE VENÜS'ÜN DÖNGÜLERİNİ GÖSTEREN DENKLEM
Smith Sonian Magazin'in aktardığına göre araştırmacılar yakın zamanda odadaki silik bir yazıtı daha yakından incelediler. Renk taramaları ve çok spektrumlu görüntüleme içeren araştırmaları, yazıtın Mars ve Venüs'ün döngülerini Maya takvimindeki zaman birimleriyle ilişkilendiren karmaşık bir denklem olduğunu ortaya çıkardı.
"İKİ GEZEGEN İLE İNSANLARIN ZAMAN ALGISI ARASINDAKİ İLİŞKİ"
Massachusetts Teknoloji Enstitüsü'nde arkeolog olan ve çalışmanın baş yazarı Franco Rossi, NewScientist'ten James Woodford'a şunları söylüyor: "Bunun, bu iki gezegen ile insanların zaman algısı arasındaki ilişkiyi özlü ve anlamlı bir şekilde göstermeyi amaçladığını düşünüyoruz; bu da daha sonra siyasi törenlere, tahmine dayalı astronomiye ve mevsimsellik anlayışına uygulanabilir."
"SAK TAHN WAAX BÖYLE DİYOR"
Araştırmacılar metnin sonunda, "Sak Tahn Waax böyle diyor" anlamına geldiğini çözdükleri iki sembol buldular. Araştırmacılara göre bu bir erkek ismi. Skidmore Koleji'nde arkeolog olan ve çalışmanın ortak yazarlarından Heather Hurst, Science dergisinden Laura Martín Agudelo'ya verdiği demeçte, 781 yılına ait olan formülün "gerçekten zarif, karmaşık bir matematik" içerdiğini söylüyor: "Bu yüzden imzasını atmış."
Şimdilik, Sak Tahn Waax'ın formülü duvara kendisinin mi çizdiği yoksa başka birinin mi bu hesaplamayı ona atfettiği belirsiz. Ancak araştırmacılar makalede, sembollerin "yazarın imzası olabileceğinden" şüphelendiklerini belirtiyorlar.
NEDEN DİĞER ÇALIŞMALARDA İMZA YOK
Sak Tahn Waax'ın neden özellikle bu entelektüel çalışmayı imzaladığı, odanın her yerine karalanmış diğer metinlerin hiçbirini imzalamadığı da bir gizem. Hurst, Scientific American'dan Joseph Howlett'e verdiği demeçte, formülün Sak Tahn Waax'ın "mikrofonu yere bırakma anı" olabileceğini düşünüyor. "Şöyle demiş olmalı: 'İşte benim çılgın matematiğim—boom!'"
Çalışmaya dahil olmayan Güney Kaliforniya Üniversitesi Dornsife'de arkeolog Eric Heller, Nature'dan Chris Simms'e, her şeye rağmen bu keşfin, Mayaların "çok zeki, yaratıcı, entelektüel olarak meraklı insanlar" olduğuna dair giderek artan kanıtlar dizisine katkıda bulunduğunu belirtiyor. Colgate Üniversitesi'nde arkeoastronom Anthony Aveni National Geographic'e, denklemin yazarının "teleskopların yardımı olmadan, bilgisayarların yardımı olmadan, teknolojinin yardımı olmadan" bunu bulduğunu ifade ediyor.
National Geographic'e göre, "Sak Tahn Waax" adı, özellikle Maya kraliyet ailesine verilen isimlerle karşılaştırıldığında, nispeten basit. Dolayısıyla, bu keşif, eski bir astronomun kimliğini ortaya çıkarmanın ötesinde, araştırmacıların Maya isim verme gelenekleri hakkındaki anlayışını da derinleştiriyor.
Odatv.com
