Orta Doğu'da ABD ile İran arasından yaşanan savaşın ardından, son yılların en kapsamlı diplomatik girişimlerinden biri olarak değerlendirilen ABD-İran mutabakatının uygulanmasına yönelik görüşmeler için taraflar İsviçre'de bir araya gelmeye hazırlanıyor.
Bölgesel çatışmaların sonlandırılması, deniz ticaretinin yeniden güvence altına alınması ve nükleer dosya başta olmak üzere birçok kritik başlığın ele alınacağı görüşmeler öncesinde hem Washington hem de Tahran'dan peş peşe açıklamalar geldi.
ABD Başkan Yardımcısı JD Vance'in müzakerelere katılmak üzere İsviçre'ye hareket ettiği duyurulurken, İran da üst düzey siyasi ve ekonomik isimlerden oluşan geniş kapsamlı bir heyeti görüşmeler için Avrupa'ya gönderdi.
VANCE WASHINGTON'DAN AYRILDI
ABD Başkan Yardımcısı JD Vance'in Basın Sözcüsü Luke Schroeder, sosyal medya hesabından yaptığı paylaşımda Vance'in İsviçre'ye gitmek üzere Washington'dan ayrıldığını açıkladı.
Paylaşımda, uçağa binen Vance'in görüntülerine yer verilerek, ABD heyetinin İran ile yapılacak kritik temaslar için İsviçre'ye doğru yola çıktığı belirtildi.
Vance'in, teknik düzeyde başlayacak görüşmelerin ilerleyen aşamalarında siyasi temaslarda bulunması bekleniyor.
İRAN'DAN ÜST DÜZEY MÜZAKERE HEYETİ
İran devlet televizyonu ise "Minab 168" adı verilen müzakere heyetinin üyelerini kamuoyuyla paylaştı.
Heyette, İran Meclis ve Müzakere Heyeti Başkanı Muhammed Bakır Kalibaf ile Dışişleri Bakanı Abbas Erakçi'nin yer aldığı bildirildi. Görüşmelerde İran tarafını temsil edecek isimler arasında ülkenin güvenlik, ekonomi ve enerji alanlarında etkili isimleri de bulunuyor.
Kalibaf ve Erakçi'ye;
- Ulusal Güvenlik Yüksek Konseyi Sekreter Yardımcısı Ali Bakıri,
- Dışişleri Bakan Yardımcısı Kazım Garibabadi,
- Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü İsmail Bekayi,
- Merkez Bankası Başkanı Abdunnasır Himmeti,
- İran Petrol Bakanlığı Yardımcısı ve Ulusal Petrol Şirketi Genel Müdürü Hamid Burd
eşlik ediyor.
İranlı yetkililer, görüşmelerin temel gündeminin mutabakat hükümlerinin hayata geçirilmesi ve İsrail'in Lübnan'a yönelik saldırılarının sona erdirilmesine ilişkin mekanizmaların oluşturulması olduğunu belirtiyor.
İSVİÇRE'DEN DİPLOMATİK DESTEK MESAJI
Görüşmelere ev sahipliği yapacak İsviçre de İran heyetinin ülkeye gelişini memnuniyetle karşıladığını açıkladı.
İsviçre Dışişleri Bakanlığı tarafından yapılan açıklamada, İran heyetinin ABD ile imzalanan mutabakatın uygulanmasını görüşmek üzere Nidwalden kantonundaki Bürgenstock bölgesine doğru hareket ettiği belirtildi.
Tarafsız diplomasi geleneğiyle bilinen İsviçre'nin, müzakerelerin güvenli ve yapıcı bir ortamda yürütülmesi için gerekli desteği sağlayacağı ifade edildi.
İLK GÖRÜŞMELER BÜRGENSTOCK'TA YAPILACAK
Pakistan Dışişleri Bakanlığı daha önce yaptığı açıklamada, teknik düzeydeki ilk görüşmelerin 21 Haziran'da İsviçre'nin Bürgenstock kasabasında gerçekleştirileceğini duyurmuştu.
Diplomatik kaynaklar, tarafların başlangıç aşamasında mutabakatın uygulanmasına ilişkin teknik ayrıntıları ele alacağını, daha sonra ise siyasi ve stratejik konuların görüşüleceğini belirtiyor.
Görüşmelerin birkaç aşamada yürütülmesi ve nihai anlaşma için kapsamlı bir yol haritasının oluşturulması bekleniyor.
İSLAMABAD MUTABAKATI YENİ DÖNEMİN KAPISINI ARALADI
ABD ile İran arasında Pakistan'ın arabuluculuğunda yürütülen temaslar sonucunda 14 Haziran'da 14 maddelik bir mutabakata varılmıştı.
Taraflar arasında savaşın sonlandırılması ve sorunların diplomatik yollarla çözülmesini öngören metin, "İslamabad Mutabakatı" adıyla kamuoyuna duyurulmuştu.
Mutabakat, 18 Haziran'da İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan ile Donald Trump tarafından dijital ortamda imzalanarak yürürlüğe girmişti.
GÜNDEMDE NÜKLEER PROGRAM VE YAPTIRIMLAR VAR
Mutabakat kapsamında;
- Lübnan dahil olmak üzere bölgesel çatışmaların sona erdirilmesi,
- Hürmüz Boğazı'nın uluslararası deniz trafiğine tamamen açılması,
- ABD'nin İran'a yönelik deniz ablukasının kaldırılması,
- Ticari ve ekonomik ilişkilerin yeniden canlandırılması
gibi başlıklar yer alıyor.
Diplomatik kaynaklara göre tarafların önümüzdeki günlerde başlayacak 60 günlük müzakere sürecinde İran'ın nükleer programı, yaptırımların kaldırılması, enerji ticareti ve bölgesel güvenlik konularını ayrıntılı şekilde ele alması bekleniyor.
İsviçre'de başlayacak görüşmelerin, uzun yıllardır gerilim ve karşılıklı yaptırımlarla şekillenen ABD-İran ilişkilerinde yeni bir dönemin kapısını aralayıp aralamayacağı ise uluslararası kamuoyu tarafından yakından takip ediliyor.
