Badajoz iline bağlı Guareña kasabasında, Guadiana'nın Vegas Altas bölgesinde yer alan Casas del Turuñuelo tümülüsünün içinde, ‘Tarteso’yu İnşa Etmek projesinin sekizinci kazı kampanyası, İber Yarımadası'nda bilinen eşi benzeri olmayan bir bronz arabayı gün ışığına çıkardı.
Eserin kabı, kabartma figürlerle süslenmiş: ön yüzde yeraltı dünyasıyla ilişkilendirilen bir nehir tanrısı Aqueloo; yanlarda, kartal başlı aslan gövdeli iki grifon; uç kısımlarda ise kolları havada, tüm yapıyı taşıyan iki insan figürü bulunuyor. Tüm kompozisyon, yine bezemeli iki tekerlek üzerine oturuyor.
Kazıların eş direktörü Esther Rodríguez, bu buluntuyu ‘Şimdiye dek bu Tartessos yerleşiminde gerçekleştirilen en önemli keşiflerden biri’ sözleriyle vurguladı.
Eser, kazılarına 2015'te başlanan ana yapının güney kesiminde ortaya çıkarıldı. Mérida Arkeoloji Enstitüsü araştırma ekibi –İspanya Ulusal Araştırma Konseyi (CSIC) ile Extremadura Özerk Bölgesi yönetiminin ortak merkezi–, belgelenmiş tek paralellerin, en büyük gelişimini MÖ 8. ile 5. yüzyıllar arasında orta İtalya'da yaşayan Etrüsk uygarlığına ait olduğunu belirtiyor.
Bu veri, nesnenin, Tarteso'yu Akdeniz'in geri kalanıyla bağlayan aynı ticaret ağları üzerinden yarımadanın güneybatısına ulaştığı hipotezini güçlendiriyor. Kullanımına ilişkin olarak, eş direktör Sebastián Celestino, aracın ziyafet ritüelleriyle bağlantılı olabileceğini belirtti: araba, Turuñuelo topluluğunun, binayı kasıtlı olarak mühürlemeden önce MÖ 5. yüzyılın sonlarında son bir şölen düzenlediğine inanılan odanın hemen yanında bulundu.
Aynı kazı alanında Yunanistan, Mısır ve Doğu izleri
Arabeyle birlikte, arkeologlar Tarteso'nun dış ilişkiler haritasını önemli ölçüde genişleten bir ithal malzeme topluluğu da ortaya çıkardı. Buluntular arasında Attika kökenli Yunan seramikleri, Mısır yapımı bir alabaştr kap ve savaşçı tasvirleriyle hayvan ve bitki motifleri taşıyan, Doğu Akdeniz atölyelerine işaret eden çeşitli fildişleri yer alıyor.
Rodríguez, ‘Bu malzemeler, Doğu ile İber Yarımadası arasındaki ticari ilişkileri anlamamız için olağanüstü bilgiler sağlıyor. Bu ticaret ağlarını yeniden kurgulamamıza yardımcı olan ithalatları ve benzersiz parçaları belgeliyoruz’ diye açıkladı.
Nisan ve mayıs aylarında yürütülen 2026 kampanyası, yapının kendisine ilişkin bilgileri de genişletti. Çapı 90 metre, yüksekliği altı metre olan tümülüsün kuzey ve güney kesimlerindeki çalışmalar, yeni odalar ve dolaşım alanlarının tespit edilmesini sağladı.
Kuzey kesimde ayrıca iki bronz mangal ve bir bronz kazan ortaya çıkarıldı. Seramik miktarı ise önceki kampanyalara kıyasla daha azdı; araştırmacılar bunu, işlevi henüz net olmayan ve bu yıl incelenen mekânların niteliğine bağlıyor.
On yıllık kazıların ardından ikinci bir aşama
Casas del Turuñuelo kazı alanı, Tarteso'nun imajını baştan çizen bulgularla dolu on yıllık bir geçmişe sahip. 2017'de, Batı Akdeniz'de bilinen en büyük hayvan kurbanı kalıntıları belgelendi. 2023'te ise bu kültüre ait ilk insan tasvirleri ortaya çıkarıldı.
Bir yıl sonra, savaşçı sahneleri ve güney paleohispanik yazısıyla yazılmış bir alfabenin yer aldığı bir arduvaz levha, kayıtlara yeni bir boyut ekledi. 2025'te ise kazı alanı, Batı Akdeniz'de bilinen en eski Yunan mermer sunağını gün ışığına çıkardı.
Saha çalışması tamamlanınca, proje şimdi laboratuvar aşamasına giriyor. Eserlerin restorasyonu, belgelenmesi ve analizi, proje başlangıcından bu yana ortak olan Madrid Otonom Üniversitesi'ne bağlı Arkeolojik Mirasın Koruma, Restorasyon ve Bilimsel İnceleme Servisi'nde (SECYR) yürütülüyor.
Rodríguez, ‘Her arkeolojik kazının ikinci aşaması vazgeçilmezdir. Şimdi, mekânların işlevini, ticari ilişkileri ve nihayetinde burada yaşamış insanların hayatını daha iyi anlamamızı sağlayacak temel bir çalışma başlıyor’ dedi.
Projede yaklaşık otuz kurum ve yüze yakın ulusal ve uluslararası araştırmacı yer alıyor; ayrıca Badajoz İl Meclisi ve Guareña Belediyesi'nin yanı sıra CSIC'nin kurumsal desteği (kaynak İspanyolca) ve Extremadura Özerk Bölgesi yönetiminin desteğini alıyor.
