Avrupa ülkeleri 16 yaş altındaki çocuklar için sosyal medyeye kısıtlama getirip getirmemeyi tartışırken, platformlara karşı ABD'dekilere benzer bir dizi dava dalgası ortaya çıkmaya başladı.
Fransa ve İtalya'da ailelerin açtığı tazminat davalarında, platformların algoritmalarının intihar ve kendine zarar verme vakalarına katkıda bulunduğu öne sürülüyor. Hollanda ve Almanya'daki davalar ise bağımlılık yaratan tasarıma, çocuk güvenliğine ve manipülasyona odaklanıyor.
ABD'de Kaliforniyalı bir yargıç, bağımlılık iddialarına ilişkin bir davada Meta ve Google'ın yeniden yargılama talebini geçen hafta reddetti. ABD medyasına göre iki şirket, genç bir eski kullanıcıya 6 milyon dolar (5,17 milyon euro) tazminat ödemeye mahkûm edilmişti.
Bu davada, sosyal medyanın aşırı kullanımının yol açabileceği olası zararlar konusunda genç kullanıcıları uyarmada platformların ihmalci davrandığı savunuldu.
Avrupa genelinde sosyal medya şirketlerine karşı açılan diğer davalara da göz atıyoruz.
İtalya
Yılın başlarında, İtalyan bir hak örgütü, TikTok ve Facebook ile Instagram'ın çatı şirketi Meta ile Milano'daki bir mahkemede karşı karşıya geldi.
İtalya'da türünün ilk örneği olan bu toplu dava, mahkemeden, 14 yaş altı kullanıcılar için platformlara daha güçlü yaş doğrulama sistemleri getirmelerini zorunlu kılmasını talep ediyor.
Dava ayrıca, mahkemeden algoritmaların nasıl çalıştığına dair daha şeffaf bilgiler yayımlamalarını ve potansiyel olarak manipülatif olabilecek unsurları platformlarından kaldırmalarını platformlar için zorunlu hale getirmesini istiyor.
Amaç, sosyal medya platformlarında yasadışı şekilde aktif olan, 7 ile 14 yaş arasındaki yaklaşık 3,5 milyon İtalyan çocuğu korumak.
Aileleri temsil eden hukuk firması MOIGE'nin açıklamasına göre, Meta ve TikTok'un avukatları Mayıs ayında görülen ilk duruşmada (kaynak İngilizce) İtalyan mahkemelerinin davaya bakma yetkisini sorguladı.
Açıklamada ayrıca Meta ve TikTok'un, kendi platformlarının çocuklar üzerinde yarattığı zararların her iki şirket tarafından 'zaten bilindiğini' ortaya koyduğunu öne sürdükleri bilimsel kanıtların bilimsel önemini 'küçümsemeye' çalıştıkları belirtildi.
Meta, Euronews Next'e yaptığı açıklamada, şirketin platformlarında gençleri korumaya yardımcı olmak için 'sürekli değişiklikler yaptığını' söyledi.
Şirket, kendilerine karşı açılan İtalyan davasındaki iddialara 'şiddetle katılmadıklarını' ve davanın 'gençleri destekleme yönündeki uzun süredir devam eden taahhütlerini yok saydığını' savundu.
Meta, Genç Hesaplar özelliğinin, Facebook ve Instagram'da kimin onlarla iletişime geçebileceği, ne tür içerik görebilecekleri ve platformda ne kadar zaman geçirdikleri konusunda sınırlamalar da dahil olmak üzere gençler için varsayılan korumalar sağladığını belirtti.
Bir şirket sözcüsü, 'Kayıtlarımızın arkasındayız ve gençleri güvende tutmak için daha fazlasını yapmaya devam edeceğiz' dedi.
Euronews Next, ilk duruşmalarla ilgili olarak TikTok'a da ulaştı ancak hemen yanıt alamadı.
Avukatlara göre davada bir sonraki duruşma 30 Haziran'da, son duruşma ise Uluslararası Çocuk Hakları Günü'nden bir gün önce, 19 Kasım'da yapılacak.
Fransa
2024 yılında Algos Victima adıyla örgütlenen bir Fransız aileler grubu, ergenleri zararlı içeriklere maruz bıraktığı ve bunun iki intiharla sonuçlandığı gerekçesiyle TikTok'a dava açtı.
Aileler, dava dilekçelerinde platformun algoritmasının çocukları kendine zarar verme, yeme bozuklukları ve intiharı teşvik eden içeriklere maruz bıraktığını öne sürüyor.
Kasım 2025'te Fransız savcılar (kaynak İngilizce), TikTok'un algoritmalarının reşit olmayanları intiharla ilgili içeriklere maruz bırakıp bırakmadığını ve kırılgan kullanıcıları tehlikeye atıp atmadığını belirlemek üzere resmî bir ceza soruşturması başlattı.
Hükümete göre soruşturma, intiharla ilgili içeriklerin teşvik edilmesi ve kişisel verilerin hukuka aykırı şekilde toplanması gibi suçları kapsayabilir.
Mayıs ayında Algos Victima davanın kapsamını genişletti ve davaya 'zayıflıktan yararlanma' suçlamasını da ekleyerek temsil edilen aile sayısını 16'ya çıkardı.
Dava dosyasına göre ailelerin beşi kızlarının intiharıyla yas tutarken, davaya konu diğer gençler platformda gördükleri içeriklerle bağlantılı ağır yeme bozuklukları, depresyon ya da intihar düşünceleriyle mücadele ediyor. Haziran 2026 itibarıyla kamuya açıklanmış bir duruşma tarihi bulunmuyor.
Birleşik Krallık
Birleşik Krallık da, genç kullanıcılara verilen zararlara ilişkin iddialar nedeniyle sosyal medya şirketlerini hedef alan geniş dava dalgasının bir parçası haline geldi.
Aralık 2023'te Instagram'da tanıştığı bir kişiye mahrem fotoğraflar göndermesi için kandırıldıktan sonra intihar eden İskoç genç Murray Dowey'in ailesi, The Guardian'a göre, Meta'ya karşı haksız ölüm nedeniyle açılan Delaware'deki bir davaya katıldı.
Şikayeti yapan Social Media Victims Centre (kaynak İngilizce), 2025'te yayımladığı bir açıklamada, Dowey'nin ve diğerlerinin ölümünün Meta'nın kasıtlı tasarım kararlarının 'öngörülebilir bir sonucu' olduğunu savundu.
Merkez, Meta'nın, 2019'dan bu yana yetişkin yabancıların çocuklarla bağlantı kurmasına olanak tanıyan bir özelliğin farkında olduğunu ve bunun çocukları istismarcılara açık hale getirdiğini öne sürüyor.
Ayrıca şirketin, genç hesapların varsayılan olarak gizliye alınmasını öneren araştırmacı tavsiyelerini reddettiği; böyle bir önlemin yaklaşık 5,4 milyon doğrudan mesajı engelleyebileceği iddia ediliyor.
Bu haber Meta'nın görüşüyle güncellendi.
