Editör: İbrahim Bora Kaya
Arjantin'de Devlet Başkanı Javier Milei ile Arjantin Futbol Federasyonu (AFA) arasında 2023'te kulüplerin özelleştirilmesi tartışmasıyla başlayan gerilim, mahkeme süreçleri, vergi düzenlemeleri ve karşılıklı siyasi açıklamalarla büyüyerek ülkenin en dikkat çekici güç mücadelelerinden birine dönüştü. Buenos Aires Herald yazarı Fernando Romero Nuñez, AFA'nın Milei hükümetine karşı yürüttüğü direnişi ve bu çatışmanın Arjantin futbolu ile siyasetine etkilerini kaleme aldı:
Javier Milei'nin 2023'te Arjantin'deki başkanlık seçimini kazanması, onu ülkedeki pek çok tartışmanın yeni odağı hâline getirdi. Arjantin'i "yeniden inşa etme" iddiasıyla önlerine çıkan her şeyi yakıp yıkmaya kararlı görünen liberteryenler için siyasetin, ekonominin ve kültürün birer savaş alanına dönüşmesi belki de kaçınılmazdı.
Peki ya ülkeye otuz yılı aşkın sürenin en büyük sevincini yaşatan 2022 Dünya Kupası zaferinin hemen ardından Arjantin futboluyla kavgaya tutuşmak? Bunu pek az kişi öngörebildi.
Şaşırtıcı görünse de Claudio "Chiqui" Tapia başkanlığındaki Arjantin Futbol Federasyonu (AFA), Milei'nin en dirençli muhaliflerinden birine dönüştü. Kavga kulüp modelleri ve özelleştirme tartışmasıyla başlasa da zamanla toplumsal, siyasi ve hatta ekonomik boyutlar kazandı.
Eski bir kavga
AFA ile Milei hükümeti arasındaki gerilim, 2023 seçim kampanyası sırasında başladı. Milei'nin, kulüplerin halka açık şirketler gibi işletildiği "İngiliz modelini" savunduğu görüntüler ortaya çıktı ve kısa sürede tartışma yarattı.
Arjantin'de futbol kulüpleri her zaman kâr amacı gütmeyen sivil dernekler olarak yönetildi. "Socio" adı verilen üyeler kulübün varlıklarının ortak sahibi ve yöneticilerini oylarıyla seçiyor. Arjantin yasalarına göre futbol maçı gibi etkinlikleri yalnızca kâr amacı gütmeyen dernekler düzenleyebiliyor; bu da spor anonim şirketlerini (İspanyolca kısaltmasıyla SAD) fiilen yasaklıyor.
Futbolda özel şirket modelini savunan ilk isim Milei değildi. Eski Devlet Başkanı Mauricio Macri, Boca Juniors'ın başındayken 2001'de bu yönde bir tasarı sunmuştu. Öneri, AFA genel kurulunda 38'e karşı 1 oyla ezici biçimde reddedildi. Macri bunu sonradan "en büyük siyasi başarısızlığım" diye anacaktı.
Arjantin kulüpleri, göreve gelmek üzere olan başkana bu fikir hakkında ne düşündüklerini hızla gösterdi. Seçimlerden yalnızca bir ay sonra, Kasım 2023'te toplanan AFA genel kurulu, SAD'lerin geçerli bir alternatif olarak tüzüğe girmesini ezici çoğunlukla reddetti.
Milei'nin yanıtı gecikmedi. Aynı yılın aralık ayında, "Arjantin'in Yeniden İnşasının Temelleri" adıyla sunduğu "mega kararnameyle" futbolun özelleştirilmesinin kapısını araladı.
Kararname, Spor Yasası olarak bilinen 20.655 sayılı yasada bir dizi değişiklik öngörüyordu. Bunların en önemlisi, Arjantin'de spor müsabakalarına katılmak isteyen kuruluşların kâr amacı gütmeyen dernek olmasını şart koşan maddenin kaldırılmasıydı.
AFA ve kulüpler bu hamleye boyun eğmedi, konuyu yargıya taşıdı. Savaş artık resmen başlamıştı.
Mahkemeler devrede
Sonuç veren ilk hukuki girişim, AFA'nın desteğiyle Arjantin'in Buenos Aires eyaletinde yer alan bölgesel bir kuruluş olan Salto Futbol Ligi'nin yaptığı ihtiyati tedbir başvurusu oldu. Eylül 2024'te bir federal mahkeme, Milei'nin kararnamesindeki iki maddeye yönelik itirazı kabul ederek kararnameyi fiilen durdurdu.
Yargıç kararında, söz konusu maddelerin kulüpleri "olumsuz etkilediğini" ve hükümetin "dayatmaları" nedeniyle kulüplerin kuruluş amaçlarına uygun biçimde faaliyet göstermesini engellediğini belirtti.
Kavga bu arada başka alanlara da sıçradı. Bir ay sonra Tapia, rakipsiz girdiği seçimde yeniden AFA başkanlığına seçildi. Görünüşe göre hasmından kurtulmayı amaçlayan hükümete bağlı bir denetim kurumu, seçimin hukuka aykırı olduğunu öne sürdü ve sürecin devam etmesi hâlinde AFA'ya el konulabileceği uyarısında bulundu.
Milei hükümeti, kendi yarattığı sorunlarla da uğraşmak zorunda kaldı. Ocak 2025'te iktidar partisi La Libertad Avanza'nın (LLA) milletvekili Juliana Santillán'a ait olduğu belirtilen bir ses kaydı sosyal medyada hızla yayıldı: Santillán, bir Arjantin kulübünden spor anonim şirketine dönüşmek için başvuruda bulunmasını istiyordu.
Kayıtta Santillán'ın bir kulüp yöneticisinden, emsal oluşturması için "istişare dilekçesi" sunmasını istediği duyuluyordu. Bu gerçekleşseydi, AFA'ya doğrudan ya da dolaylı biçimde bağlı bir kurum ilk kez spor anonim şirketine dönüşme girişiminde bulunmuş olacaktı.
Olay büyük tepki çekti; Santillán görevi kötüye kullanmakla ve kamu görevlisi sorumluluklarını ihlal etmekle suçlandı. Milletvekili, kayıtlardaki sesin kendisine ait olduğunu kabul etti ancak suçlamaları reddederek sızıntıyı "siyasi operasyon" olarak niteledi.
Vergi savaşları
Yasama alanında sonuç alamayan Milei hükümeti, savaşı daha aşina olduğu bir zemine taşıdı: ekonomi politikası.
Ekim 2024'te hükümet, kulüplerin bilet satışları ve yayın hakkı gelirlerinde daha az vergi ödemesini sağlayan sistemin altı ay içinde sona ereceğini duyurdu.
Hükümet, sistemin ihtiyaçları karşılamadığını savunarak kulüplerin Kasım 2023 ile Nisan 2024 arasında 7 milyar peso (dönemin resmi kuruyla 7,2 milyon dolar) borç biriktirdiğini öne sürdü.
28 Temmuz'da ise futbol kulüpleri için yeni vergi düzenlemesi açıklandı; kulüplerin vergi yükü yüzde 7,5'ten yüzde 18,6'ya çıkarıldı.
AFA, açıklamaya sert tepki gösterdi. Federasyon, hükümetin kendilerinden "açık vermeyen bir proje" sunmalarını istedikten sonra müzakere masasından çekildiğini savundu.
Bitmeyen söz düellosu
Hukuki mücadelenin yanı sıra AFA ile hükümet, siyasi ve toplumsal meselelerde de her fırsatta birbirine laf yetiştirdi.
Bahía Blanca'daki sel felaketinin ardından Tapia dayanışma kampanyaları başlattı ve kulüplere bırakılan yardımları kente ulaştırdı. Tapia basına yaptığı açıklamada "İnsanlar sosyal yardım için kulüplere yöneliyor, çünkü bağışların yerine ulaştığı tek yerin orası olduğunu biliyorlar" dedi.
Milei ise fırtınanın Buenos Aires eyaletindeki sahil kentini vurmasından beş gün sonra kente sürpriz bir ziyaret gerçekleştirdi ancak daha sonra kent için olağanüstü hal ve afet bölgesi ilanını öngören yasayı veto etti.
Milei, rövanşı üç ay sonra aldı. Boca Juniors ve River Plate, haziranda 2025 FIFA Kulüpler Dünya Kupası'ndan elenince başkanın Instagram hesabından şu mesaj paylaşıldı: "Kulüpler Dünya Kupası'nda Arjantin takımı kalmadı. Brezilya dört takım götürdü, dördü de turu geçti. 'Chiqui' Tapia modelinin iflasını dile getirmemize ne kadar kaldı?"
30 takımlı ligi, sürekli değişen formatı ve giderek düşen kalitesiyle Arjantin futbolunun sayısız kusuruna rağmen Tapia, adeta zapt edilemez bir kale inşa etti. Bu kalenin temelinde, onun döneminde milli takımın kazandığı dört kupa yatıyor. Bu başarı Tapia'yı, 35 yıl görev yapan Julio Grondona'nın ardından AFA tarihinin en başarılı ikinci başkanı yapıyor.
2026 Dünya Kupası, bu kavgada dönüm noktası olabilir. Emekliliğin eşiğindeki Messi'yle Arjantin’in kötü bir turnuva geçirmesi senaryosu Tapia'yı savunmasız bırakabilirdi ancak işler hiç öyle gitmedi. Messi ve arkadaşları finalde İspanya’yı yener ve 4. Dünya Kupası’na ulaşırsa, ABD Başkanı Donald Trump'ın kupayı Tapia'ya uzattığı görüntü Javier Milei için yenilgilerin en büyüğü olur.
