İngiltere Başbakanı Keir Starmer, Temmuz 2024’te büyük bir çoğunluk ve büyük umutlarla iktidara gelmişti. Henüz iki yılını bile doldurmadan 22 Haziran 2026’da hem İşçi Partisi liderliğinden hem de başbakanlıktan istifa ettiğini açıkladı. İngiltere, Starmer’ın ayrılmasıyla 10 yıl içinde altı başbakan değiştirmiş olacak. Bir deyim var bilirsiniz, “İnsanları tanımak için ya makam ya da şoför koltuğuna oturtun” diye. Aşina olduğumuz üzere makamlar insanları değiştirebiliyor!
Parti liderliği de kolay kolay vazgeçilmeyecek bir makam olmalı ki bazı liderler koltuğa yapışıyor. En azından Keir Stamer kendisine yöneltilen eleştirilere daha fazla direnemedi. Ayrılmayı bilmek de bir meziyet değil mi? Starmer’ın yürüttüğü politikalar, partiye danışmadan aldığı kararlar, ekibindeki bazı isimlerin skandallara karıştığının ortağa çıkması, tutumunu sık olarak değiştirmesi nedeniyle istifası birkaç kez gündeme gelmişti; sonunda baskılara dayanamayıp pes etmiş olmalı!
HAYAL KIRIKLIĞI
Eski bir başsavcı olan Starmer göreve geldiğinde bir enkazı devir aldıklarını, işlerinin pek kolay olmayacağını dile getirmişti, zaman da öyle olduğunu gösterdi. Ülkeyi adeta bir “hukuk firması” gibi rasyonel ve kurumsal yönetebileceği vaadiyle başbakanlık koltuğuna oturmuştu, bu temkinli yönetim anlayışı düş kırıklığı yarattı.
Starmer her iki görevinden istifa etse de henüz devir teslimi yapmadı. Kendi yerine gelecek parti lideri ve yeni başbakan belli olana kadar görevine devam edecek. İstifa konuşmasında İşçi Partisi Yürütme Komitesi’nin eylül ayına kadar yeni bir lider belirlenmesi için çalışmalara başlayacağını açıklamıştı. Buna göre parti liderliğine adaylık başvuruları 9 Temmuz’da başlayıp 16 Temmuz’da sona erecek. Liderlik seçiminin sonucunu aday sayısı belirleyecek, çok aday olursa süreç uzayabilir; parlamento tatil olacağı için eylül ayına kalabilir. Yarışsız bir seçim olursa 17 Temmuz’da yeni başbakan belli olur.
EN GÜÇLÜ ADAY
İşçi Partisi’nin yeni lideri için birkaç kişinin adı geçse de öne çıkan en güçlü aday Manchester’ın eski belediye başkanı Andy Burnham. 56 yaşındaki Burnham, Makerfield ara seçimini kazanarak parlamentoya döndü. Daha önce Tony Blair ve Gordon Brown zamanında milletvekilliği yaptı. 2010 ve 2015 yılında iki kez İşçi Partisi liderliği için yarıştı; ilkinde Ad Miliband’a, ikincisinde Jeremy Corbyn’e yenildi. Burnham ara seçimde kazandığında, “Bir gün yarım kalan işlerimi bitirmek için geri döneceğimi biliyordum” dedi. Liderlik yarışında partisinden 81 milletvekilinin desteğini alması gerekecek.
Manchester Belediye Başkanlığı’nı üç dönem art arda kazanan Andy Burnham çalışmalarıyla bir hayli ünlü olmuş ve ilgi çekmişti. Manchester’da toplu taşımayı kamulaştırması, evsizlikle mücadelesi ve bölgesel kalkınma hamleleriyle ülkenin kuzey ve güneyine verilen hizmetteki eşitsizliği eleştirmesiyle de gündemde kalmış, “Kuzeyin Kralı” unvanını almıştı.
Eğer Burnham temmuz ortasında başbakanlık koltuğuna oturursa ulusal düzeyde yeni bir rota öneriyor. İngiltere’yi Starmer’ın kriz yönetiminden çıkarıp daha dinamik, bölgesel adaleti savunan ve toplumsal tabanı güçlü bir “sol-merkez” çizgisine taşımayı hedeflediğini işaret ediyor. Ancak Burnham’ın ulusal ekonomi ve dış politika gibi alanlardaki vizyonunun henüz tam anlamıyla test edilmemiş olması, önündeki en büyük risk olarak duruyor.
İngiltere’de en uzun süre başbakanlıkta kalma rekoru 11 yıl ile hâlâ Muhafazakâr Parti’den Margaret Thatcher’da. Ardından aynı partiden John Major altı yıl, sonrasında büyük bir galibiyetle gelen İşçi Partili Tony Blair 10 yılı tamamlamıştı. İki yıl görevde kalan Gordon Brown’la iktidara veda eden İşçi Partisi ancak 15 yıl sonra 2024’te tekrar iktidar olabildi. Bu fırsatı iyi değerlendirmezse oylarını hızla artıran sağcı Reform UK Partisi akbaba gibi bekliyor!
