Fransız hükümeti, Amerikan etkisinden kurtulmak istiyor. Başbakan Sébastien Lecornu, salı sabahı yaptığı açıklamada, İç Güvenlik Genel Müdürlüğü’nün (DGSI) büyük ölçekli veri işleme faaliyetlerinde, Amerikalı Palantir’in yerini almak üzere Fransız şirketi ChapsVision’ın seçildiğini duyurdu.
“Dijital alanda yeni stratejik bağımlılıkları kabul edemeyiz” diyen Başbakan, “gerçek bir özerklik inşa etmek” istediğini belirterek, Fransa’nın yapay zekâya erişim konusunda “musluğu kapatma kapasitesine sahip bazı ortakların insafına bağlı kalmaması gerektiğini” vurguladı.
On yıllık ortaklığın ardından kopuş
Bu açıklama şaşkınlık yarattı; zira DGSI, geçen aralık ayında Palantir ile olan sözleşmesini üç yıl süreyle yenilemişti. Geçişin ayrıntıları ile yeni çözümün devreye alınmasına ilişkin takvim, Fransız makamlarınca şimdilik netleştirilmedi.
Milyarder Peter Thiel tarafından CIA’in desteğiyle kurulan Palantir, hükümetlere ve şirketlere askeri düzeyde yapay zekâ tabanlı veri entegrasyon araçları satıyor. DGSI ile işbirliği, 13 Kasım 2015’teki saldırılara kadar uzanıyor. Güvenlik açısından kritik bir aciliyetin ve analiz edilmesi gereken veri miktarındaki patlamanın yaşandığı o dönemde Fransız birimleri, Palantir’in Gotham adlı çözümüne başvurmuş, bu platform o zamanlar bu ölçekteki operasyonel ihtiyaçlara cevap verebilen az sayıdaki sistemden biri olarak görülmüştü.
İlk sözleşmenin 2016’da imzalanmasının, ardından 2019 ve 2022’de yenilenmesinin üzerinden geçen yıllar boyunca Fransız istihbarat yetkilileri, Amerikan teknolojisine bu bağımlılığı sık sık geçici bir çözüm olarak nitelendirmiş, ulusal bir alternatif olgunlaşana kadar bir ara dönem olarak sunmuştu.
ABD’ye karşı artan güvensizlik
Amerikan Başkanı Donald Trump’ın uluslararası arenadaki öngörülemez tavrı, Avrupalı müttefiklerin, güvenlik ve teknoloji gibi alanlarda onlarca yıldır süren Amerikan desteğinin hâlâ kendiliğinden ve koşulsuz kabul edilip edilemeyeceğini sorgulamasına yol açtı.
Washington, geçen hafta Amerikan yapay zekâ girişimi Anthropic’e, “her türlü yabancı ülke vatandaşının” en güçlü iki modeli Claude Fable 5 ve Mythos 5’e erişimini yasaklaması talimatını verdi; gerekçe olarak “ulusal güvenlik” gösterildi. Bu talimat, Fransa’daki mevcut ve olası cumhurbaşkanı adaylarından birçoğunun tepkisini çekti. Adaylar, bir “yapay zekâ savaşı” riski konusunda uyarıda bulunarak, ABD’ye karşı bağımsızlık ihtiyacının altını çizdi.
Yılın başlarında Alman ordusu da artık Palantir kullanmayacağını duyurmuştu. Birleşik Krallık ise, siyasi ve parlamento baskıları üzerine Ulusal Sağlık Servisi (NHS) ile Palantir arasında imzalanan 330 milyon sterlinlik (382 milyon avro) veri sözleşmesini yeniden gözden geçiriyor.
Londra Belediye Başkanı Sadiq Khan da maliyet-fayda dengesi ve ihale sürecine ilişkin kaygıları gerekçe göstererek, Palantir ile başkent polisi arasında yapılması planlanan 50 milyon sterlinlik sözleşme taslağını engelledi.
Fransa’dan yapay zekâya 655 milyon avro
Sébastien Lecornu, Fransa’nın yapay zekâya 655 milyon avro yatırım yapmayı ve tüm devlet kurumlarının ortak kullanacağı bir sohbet botu geliştirmeyi planladığını da açıkladı.
Fransa ayrıca, kamu sağlık sigortası kurumu Ameli için kamu sağlığına adanmış bir sohbet botu ve kamu verilerine erişimi kolaylaştırmayı hedefleyen yeni bir dijital platform kuracak.
ChapsVision açısından bakıldığında ise bu başarı, şirketin gelişiminde önemli bir dönüm noktası niteliğinde. Şirket, veri zekâsı ve ajan tabanlı yapay zekâ alanlarında Avrupa’nın önde gelen oyuncularından biri olmayı hedefliyor ve 2024’te DGSI’den, heterojen verilerin işlenmesine yönelik ilk ihalesini kazanmıştı. Bugün elde edilen sözleşme, tarihsel olarak Palantir’in hakim olduğu devasa veri yığınlarının işlenmesi alanını şirketin üstlenmesinin önünü açıyor.
