Türk sanayinin ağırlık merkezi Anadolu’ya yayılıyor

İstanbul Sanayi Odası’nın (İSO) açıkladığı Türkiye’nin 500 Büyük Sanayi Kurulu­şu araştırması, yalnızca şirketle­rin büyüklüğünü değil, Türkiye ekonomisinin üretim haritasın­daki dönüşümü de ortaya koydu. Sanayi odaları baz alınarak yapı­lan değerlendirme, Türkiye’nin en büyük sanayi kuruluşlarının önemli bölümünün artık İstan­bul dışındaki üretim merkezle­rinden çıktığını gösterdi.

İstanbul merkezli üretimin ağırlığı azalıyor

Verilere göre İSO 500’de bu yıl Anadolu’daki sanayi odalarına bağlı 376 şirket yer alırken, İstan­bul merkezli kuruluş sayısı 129 olarak gerçekleşti. Geçen yıl bu sayı 144 seviyesindeydi.

Uzun dönemli eğilim incelen­diğinde değişim daha net görülü­yor. İSO 500 verilerine göre 2018 yılında İstanbul merkezli şirket sayısı 169 olarak kaydedilmişti. Son sekiz yılda yaşanan gerileme, büyük ölçekli sanayi üretiminin giderek daha geniş bir coğrafyaya yayıldığını ve Anadolu’daki üre­tim merkezlerinin ağırlık kazan­dığını ortaya koydu.

Ankara Anadolu'da liderliğini korudu

Şehir bazlı dağı­lım incelendi­ğinde Anado­lu’nun sanayi li­deri 48 şirketle Ankara oldu. Başkent yalnız­ca kamu yatırımlarıyla değil; sa­vunma sanayi, makine, enerji, metal işleme, elektronik ve yük­sek teknoloji üretimindeki ka­pasitesiyle de dikkat çekiyor. İSO 500 verileri, Ankara’nın klasik hizmet ve yönetim mer­kezi kimliğinin ötesinde güçlü bir sanayi merkezi haline geldi­ğini ortaya koydu.

Listede kentin performansını değerlendiren ASO Başkanı Se­yit Ardıç, “Finansmana erişimde yaşanan zorluklara, maliyet bas­kılarına ve küresel ekonomide­ki belirsizliklere rağmen sana­yicilerimiz üretmeye, istihdam oluşturmaya, ihracat yapmaya ve ülkemiz için değer üretmeye kararlılıkla devam etmektedir. Yüksek teknolojili ve katma de­ğerli üretimin öncüsü olan Anka­ra’mız; güçlü sanayi altyapısı, Ar- Ge merkezleri, teknoparkları ve nitelikli insan kaynağıyla “Sana­yi ve Teknolojinin Başkenti” ol­ma yolunda emin adımlarla iler­lemektedir” dedi.

Ankara’yı 43 şirketle Kocae­li takip etti. Türkiye sanayisinin uzun yıllardır en güçlü üretim merkezlerinden biri olan Kocae­li; otomotiv, kimya, metal ve ağır sanayi yatırımlarıyla listede üst sıralardaki yerini korudu.

Üçüncü sırada ise 39 şirket­le İzmir yer aldı. Ege Bölgesi’nin üretim ve ihracat üssü olan kent; gıda, kimya, demir-çelik, otomo­tiv yan sanayi ve liman bağlantılı üretim gücüyle öne çıktı.

Gaziantep büyükşehirler arasında fark yarattı

İSO 500 sonuç­larında dikkat çeken şehirler­den biri yine Ga­ziantep oldu.

Kent, 29 şir­ketle Türki­ye’nin en büyük sanayi kuruluş­ları arasında ilk beş şehir ara­sındaki yerini korudu. Özellikle tekstil, gıda, plastik, ambalaj ve ihracat odaklı üretim yapısı Ga­ziantep’i Anadolu’nun en güçlü sanayi merkezlerinden biri hali­ne getirdi.

İSO 500 sonuçlarını değer­lendiren Gaziantep Sanayi Oda­sı Başkanı Adnan Ünverdi, Gazi­antep’in listede güçlü temsilini koruduğunu ancak sanayicilerin zorlu ekonomik koşullar altında üretim yaptığını söyledi. Yüksek faiz, finansmana erişim güçlüğü ve artan maliyetlerin üretim üze­rinde baskı oluşturduğunu belir­ten Ünverdi, buna rağmen Gazi­antep sanayisinin dayanıklılığını koruduğunu ifade etti.

Önümüzdeki dönemde İSO 500’de daha fazla şirketle yer ala­bilmek için katma değerli üretim, Ar-Ge, dijitalleşme, yapay zekâ, verimlilik ve yeşil dönüşüm alan­larına odaklandıklarını kayde­den Ünverdi, üretim ve ihracatı destekleyecek adımların önemi­ne dikkat çekti.

Gaziantep’in ardından gelen Bursa ise 23 şirketle sanayi ligin­deki ağırlığını sürdürdü. Türki­ye’nin otomotiv üretiminde kritik rol üstlenen kent; makine, tekstil ve yan sanayi yatırımlarıyla güçlü temsilini devam ettirdi.

Adana üretim performansını korudu

İSO 500 verileri yalnızca ilk sı­ralardaki şehir­leri değil, sana­yinin ikinci hal­kasını oluşturan kent­lerdeki dönüşümü de ortaya ko­yuyor. Listede Adana 16 şirke­tiyle yer aldı. Adana Sanayi Oda­sı (ADASO) Yönetim Kurulu Başkanı Zeki Kıvanç, zorlu eko­nomik koşullara rağmen Adana sanayisinin istikrarlı perfor­mansını koruduğunu ve üretim gücünü artırdığını belirtti.

Listede bu yıl Adana firmala­rının toplam net satışları 163,77 milyar TL’ye yükselerek bir ön­ceki yıla göre yaklaşık %22,8 artış gösterdi. Sasa Polyester 44. sıra­da yer alırken; Temsa, Bossa, Ab­dioğulları Plastik, Oğuz Gıda ve diğer sanayi kuruluşları da listede yer aldı. Kıvanç, Adana’daki bazı büyük üretim tesislerinin şirket merkezleri başka illerde olduğu için listede görünmediğine dikkat çekerek, kentin gerçek sanayi ka­pasitesinin daha yüksek olduğu­nu vurguladı. Adana’nın yeni OSB yatırımları ve üretim alanlarıyla önümüzdeki dönemde sıralamada daha da güçleneceği ifade edildi.

Kayseri bu yıl 11 şirketle listede yer aldı

Açıklanan liste­ye göre Kayseri Sanayi Odası üyesi 11 firma, Türkiye’nin en büyük sanayi ku­ruluşları arasın­da yer aldı. Listede Hasçelik Kab­lo Kayseri firmaları arasında ilk sırada yer alırken, HES Hacılar ikinci, Mega Metal ise üçüncü sı­rada yer aldı. Konuya ilişkin de­ğerlendirmelerde bulunan Kay­seri Sanayi Odası Yönetim Kuru­lu Başkanı Mehmet Büyüksimit­ci, İSO İlk 500 araştırmasının Türkiye sanayisinin gelişimini ortaya koyan en önemli gösterge­lerden biri olduğunu belirterek, Kayseri sanayisinin üretim gücü ve rekabet kabiliyetini bir kez da­ha kanıtladığını söyledi.

Geçen yıl İSO İlk 500 Listesi’n­de 13 Kayseri firmasının yer aldı­ğını hatırlatan Başkan Büyüksi­mitci, “Küresel ekonomide yaşa­nan dalgalanmalara, artan maliyet baskılarına ve finansmana erişim­de yaşanan zorluklara rağmen, bu yıl da 11 firmamız bu prestijli lis­tede yer almayı başarmıştır” dedi.

Konya’da sanayinin gücü sürdürüldü

İstanbul Sanayi Odası’nın “Tür­kiye’nin 500 Bü­yük Sanayi Ku­ruluşu – 2025” listesinde Kon­ya’dan 8 firma yer aldı. Konya Ticaret Odası Baş­kanı Selçuk Öztürk, bu başarının şehrin güçlü sanayi altyapısı, üre­tim kültürü ve ihracat potansiye­lini ortaya koyduğunu belirtti.

Listede Konya Şeker 61. sıra­da yer alırken; AYD Otomotiv, Eti Alüminyum, Panagro, Vaden Otomotiv, Enka Süt, RTM Tarım ve Ova Un da Türkiye’nin en bü­yük sanayi kuruluşları arasında yer aldı. Öztürk, Konya sanayisi­nin yalnızca iç pazara değil kü­resel pazarlara da üretim yapan, rekabet gücü yüksek bir yapıya ulaştığını vurgulayarak firmaları emek, yatırım ve üretim katkıları nedeniyle tebrik etti.

Konya Sanayi Odası Başkanı Mustafa Büyü­keğen, firmala­rın küresel eko­nomik belirsiz­likler, yüksek maliyetler ve finansman zorluk­larına rağmen üretim, istihdam ve ihracattaki güçlü performans­larını koruduğunu belirtti. Büyü­keğen, listede yer alan şirketlerin Konya sanayisinin rekabet gücü­nü ve sürdürülebilir büyüme ka­pasitesini yansıttığını vurgula­yarak sanayicileri ve çalışanları tebrik etti.

Mersin’de tarım ve gıda öne çıktı

Mersin Ticaret Borsası Başkanı Ö. Abdullah Öz­demir, listede yer alan firmala­rın 5’inin tarım ve gıda sektö­ründe faaliyet gösterdiğine dik­kat çekti. Özdemir, “Türkiye’nin 500 Büyük Sanayi Kuruluşu lis­tesine giren tüm Mersinli firma­larımızı tebrik ediyorum. Bu fir­malardan, tarım ve gıda sektö­ründe faaliyet gösteren Borsamız üyesi 5 firmamızı ayrı­ca kutluyorum. Üretmeye, yatı­rım yapmaya, ihraç etmeye ve is­tihdam sağlamaya devam eden bu firmalarımıza, özverili çalış­maları dolayısıyla teşekkür edi­yorum. Temennimiz, önümüz­deki yıllarda ilimizin ekonomik performansının gücünü ve yönü­nü gösteren bu listede daha fazla firmayla yer almaktır.”

“Sonuçlar bölgemizin gücünü ortaya koydu”

Tarsus Ticaret Borsası Yönetim Kurulu Başkanı Mustafa Teke, İSO 500 araştır­masında Mersin ve Tarsus’tan 9 firmanın yer almasının bölgenin üretim kapasitesi, sanayi altyapısı ve ekonomik dinamizmini net bi­çimde ortaya koyduğunu söyledi.

Teke, firmaların ihracat odak­lı büyüme, girişimcilik ve güçlü üretim kültürü sayesinde sade­ce bölgeye değil, ülke ekonomi­sine de önemli katkı sunduğunu belirtti. Tarım, gıda, sanayi ve lo­jistik alanlarında faaliyet göste­ren işletmelerin güçlü temsilinin, bölgenin ticaret birikimi ve ta­rım-sanayi entegrasyonunun so­nucu olduğunu ifade etti.

Anadolu’nun sanayi tabanı genişliyor

İSO 500 Listesi’nde dikkat çe­ken bir diğer unsur ise temsilin ülke geneline yayılması oldu. Sa­karya ve Tekirdağ’dan 5’er şirket listeye girerken; Eskişehir 4 şir­ketle yer aldı. Giresun, Osmaniye, Antalya ve Muğla’dan 3’er şirket İSO 500’e girmeyi başardı.

Bunun yanında Karabük, Zon­guldak, Çanakkale, Aydın, Ordu, Uşak, Siirt gibi şehirlerin de liste­de yer alması, sanayi üretiminin daha geniş bir ekonomik coğraf­yaya yayıldığını gösterdi.

Bu tablo, son yıllarda organize sanayi bölgeleri yatırımları, ula­şım altyapısındaki gelişmeler ve ihracat ağlarının güçlenmesiyle doğrudan ilişkilendiriliyor.

Yeni rekabet şirketler kadar şehirler arasında da yaşanıyor

İSO 500 sonuçları, önümüzdeki dönemde ekonomik rekabetin yalnızca şirketler arasında değil şehirler arasında da daha görünür olacağını gösteriyor.

Yatırım çekme kapasitesi, organize sanayi bölgelerinin doluluk oranı, lojistik altyapı, ihracat performansı ve nitelikli iş gücü; şehirlerin sanayi ligindeki sıralamasını belirleyen temel unsurlar haline geliyor. Bu yılın tablosu da gösteriyor ki; İstanbul hâlâ liderliğini korusa da Türkiye’nin üretim gücü artık çok daha geniş bir coğrafyada şekilleniyor. Anadolu ise bu dönüşümün merkezinde yer almayı sürdürüyor.