Sarayın mali işlerine ilişkin uzun süreli gizlilik geleneğine son veren Buckingham Sarayı, Perşembe günü Kral'ın 2024-25 mali yılı için 12,9 milyon sterlin (15 milyon avro) vergi ödediğini açıkladı; bu ölçekte bir rakam ilk kez kamuoyuyla paylaşılmış oldu.
Bu tutar, Kral 3. Charles'ı Britanya'nın en büyük vergi mükellefleri arasına yerleştirmesi beklenen bir seviyeye çıkarıyor.
Buckingham Sarayı, daha fazla şeffaflık sağlama çabasının parçası olarak açıklamanın Kral'ın kendi isteğiyle yapıldığını belirterek, Kral'ın önceki yıl 11,7 milyon sterlin (13,5 milyon avro) ve Eylül 2022'de tahta çıktığından bu yana toplamda 30 milyon sterlini (34,8 milyon avro) aşkın vergi ödediğini de duyurdu.
Charles'ın büyük oğlu ve veliahtı Galler Prensi William da ilk kez kişisel vergi bilgilerini açıkladı; babası kral olduğunda Galler Prensi unvanını devralmasından bu yana gönüllü olarak 20 milyon sterlini (23,2 milyon avro) aşkın vergi ödediğini bildirdi.
Bu rakamları olağandışı kılan ise Kral'ın bu verginin büyük bölümünü ödemek gibi yasal bir zorunluluğunun olmaması. Britanya hükümdarları gelir ve sermaye kazancı vergisinden muaf; daha da önemlisi, bir hükümdardan diğerine aktarılan varlıklar için miras vergisi ödemiyorlar. Bu muafiyet, 1993 tarihli bir düzenlemeye dayanıyor.
Kral 3. Charles ise merhum annesi Kraliçe 2. Elizabeth'in başlattığı uygulamayı sürdürerek gelir ve sermaye kazancı vergisini gönüllü olarak ödüyor.
Kralın özel gelirinin büyük kısmı, yüzlerce milyon sterlin değerinde tarım arazileri ve ticari mülklerden oluşan, yüzyıllık bir mülk olan Lancaster Dükalığı'ndan geliyor; bu mülk geçen yıl hükümdara yaklaşık 25 milyon sterlin (29 milyon avro) kazandırdı.
Buna, Balmoral ve Sandringham'daki özel malikânelerinden ve kişisel yatırımlarından elde ettiği gelirler de ekleniyor.
Şeffaflık hamlesi süregelen eleştirilerle karşılaşıyor
Zamanlama tesadüf değil.
Kraliyet hanesi, Kral'ın kardeşi Andrew Mountbatten-Windsor'u, yani eski Prens Andrew'i çevreleyen skandalın ardından mali yapısını açması için artan bir baskı altında. Andrew, merhum cinsel suçlu Jeffrey Epstein ile ilişkisine dair iddialar nedeniyle polis soruşturması altında.
Vergi açıklaması, kurumu modernleştirmeye yönelik diğer girişimlerle birlikte duyuruldu; bunlar arasında, 369 milyon sterlinlik (428 milyon avro) yenileme çalışmaları tamamlandığında Kral 3. Charles'ın Buckingham Sarayı'nda yaşamayacağının teyit edilmesi de yer alıyor.
Ancak herkes ikna olmuş değil.
Monarşi karşıtı Republic grubundan Graham Smith, Kral'ın gelir kalemlerinin ayrıntılı bir dökümü olmadan manşetlerde öne çıkan rakamın pek bir anlam ifade etmediğini savundu ve sarayı, asıl büyük soruları yanıtsız bırakırken Kral 3. Charles'ı kamu maliyesine cömertçe katkı yapan biri gibi göstermekle suçladı.
Bu tür eleştiriler, monarşinin aldığı kamu fonlarının büyüklüğü nedeniyle daha da sertleşiyor. Vergi mükellefleri tarafından finanse edilen Sovereign Grant adlı ödeneğin 2026-27 döneminde 137,9 milyon sterline (160 milyon avro) yükselmesi bekleniyor; yetkililer, 2027'den itibaren ise bu tutarın yılda yaklaşık 100 milyon sterline (116 milyon avro) düşürüleceğini doğruladı.
Tüm çekincelere rağmen bu adım tarihî nitelik taşıyor.
Modern Britanya tarihinde ilk kez halk, hüküm süren bir hükümdarın gönüllü olarak ne kadar vergi ödediğini görebiliyor; kraliyet servetinin tamamı hâlâ saray duvarlarının ardında kalsa da.
