Başak Nur GÖKÇAM
Dünyada kaynak kıtlığı ve iklim krizi derinleşirken, küresel ekonominin rotası hızla döngüsel modellere kayıyor. Küresel ölçekte her yıl piyasaya sürülen 100 milyar tonu aşkın ham maddenin yalnızca yüzde 7,2’sinin ekonomiye geri kazandırılabildiği günümüzde, ‘ileri dönüşüm’ kavramı hem çevresel hem de finansal bir zorunluluk olarak öne çıkıyor.
Atık yönetimini sadece bir çevre politikası olmaktan çıkarıp endüstriyel bir katma değere dönüştüren bu yaklaşım, Türkiye’nin sürdürülebilirlik vizyonunda da stratejik bir yer tutuyor. Özellikle her yıl yaklaşık 32,2 milyon ton evsel atığın üretildiği Türkiye’de, bu atıkların ekonomik birer girdiye dönüştürülmesi yeşil istihdamın ve kaynak verimliliğinin anahtarı konumunda.
Bu kapsamda, Türkiye’nin ve Avrupa’nın ölçek ve etki bakımından kapsamlı ileri dönüşüm projelerinden biri olan ‘Dönüşümde Gelecek Var’, mesleki eğitim sistemine entegre edilerek devasa bir toplumsal dalgaya dönüşüyor. Millî Eğitim Bakanlığı (MEB) ile Akbank arasında imzalanan protokol, ileri dönüşüm tekniklerini MEB’in Sıfır Atık çalışmalarının merkezine yerleştirirken, meslek liselerini de bu ekosistemin lokomotifi yapacak.
Mesleki eğitimde yeşil dönüşüm modülü
İmzalanan protokol kapsamında, meslek liselerindeki eğitim modeline ileri dönüşüm odaklı yeni bir yaklaşım getiriliyor. Türkiye genelindeki meslek liselerinin mobilya ve iç mekân tasarımı bölümlerine, ileri dönüşüm odaklı özel bir modül entegre edilecek. Bu sayede teorik eğitim, endüstriyel tasarımla ve teknolojiyle birleşerek kalıcı bir üretim modeline dönüşecek.
Projenin ilk ve en önemli adımı ise öğretmen eğitimleriyle atılacak. Bir yıllık süreçte, meslek liselerinde görev yapan bin öğretmen, ileri dönüşüm konusunda uzmanlaşmak üzere kapsamlı eğitimci eğitimlerine katılacak. Bu süreçte öğretmenlerin teknolojik altyapısını desteklemek adına bin adet dizüstü bilgisayar sağlanarak teorik bilgi teknolojiyle harmanlanacak. 2026–2027 eğitim ve öğretim yılı itibarıyla başlayacak teknik eğitimlerle, Türkiye genelinde binlerce meslek lisesi öğrencisi geleceğin ileri dönüşüm ustaları olarak yetiştirilecek.
Deprem bölgesine sürekli üretim desteği
Projenin toplumsal fayda ayağında ise dayanışma odaklı bir üretim döngüsü bulunuyor. İskenderun Mesleki ve Teknik Anadolu Lisesi’nde kurulan ileri dönüşüm atölyesinde, MEB’in sağlayacağı malzeme kaynağı ile üretim kesintisiz olarak devam edecek. Protokolün imza töreninde konuşan Millî Eğitim Bakanlığı Destek Hizmetleri Genel Müdürlüğü Projeler ve Sosyal Ortaklar Daire Başkanı Gökçen Adanur, “Mesleki eğitimi yeşil ekonomi ve sıfır atık vizyonuyla taçlandıran bu iş birliği, gençlerimize sadece bir meslek değil, aynı zamanda sürdürülebilir bir gelecek bilinci de kazandıracak. Atölyelerimizde hayat bulan her bir atık malzeme, hem ekonomimize bir değer hem de deprem bölgesindeki çocuklarımızın eğitimine birer destek olarak geri dönecek” dedi.
Projeye ilişkin konuşan Akbank Marka ve İletişim Başkanı Beril Alakoç ise “Proje kapsamında bugüne kadar 18 bin yeni okul mobilyası üretilmesine ve deprem bölgesindeki bin 311 okula kazandırılmasına öncülük ettik. Böylece yaklaşık 398 bin öğrenci daha donanımlı ve güvenli eğitim ortamlarına kavuştu. İleri dönüşüm faaliyetleri sayesinde ayrıca 406 ton karbon salımı engellenerek çevresel fayda yarattık. Dayanışma odaklı bu projede meslek liseli gençlerle omuz omuza çalıştık ve onların ileri dönüşüm alanında deneyim kazanmasını da destekledik” bilgisini verdi.
Yeşil istihdam potansiyeli
Uluslararası Çalışma Örgütü (ILO) verilerine göre, döngüsel ekonomi ve ileri dönüşüm odaklı iş modelleri, 2030 yılına kadar dünya genelinde 30 milyondan fazla yeni yeşil istihdam alanı yaratma potansiyeline sahip.
