Avrupa Birliği'nde (AB) bugünden itibaren yürürlüğe giren yeni düzenlemeyle, büyük moda şirketlerinin satılamayan kıyafet, ayakkabı ve aksesuarları imha etmesi yasaklandı. Düzenlemenin, başta lüks moda markaları olmak üzere sektörde stok yönetimi ve üretim stratejilerini köklü biçimde değiştirmesi bekleniyor.
LVMH, Prada, Chanel ve Inditex gibi büyük moda gruplarını kapsayan yasak, şirketlerin satılamayan ürünleri yakmasını veya düzenli depolama sahalarına göndermesini engelliyor. Kural, müşteriler tarafından iade edilen ancak yeniden satılmayan ürünleri de kapsıyor.
LÜKS MARKALAR İÇİN KRİTİK DEĞİŞİM
Yeni düzenleme özellikle lüks moda sektörü açısından önemli görülüyor. Çünkü birçok lüks marka, ürünlerinin sınırlı bulunabilirliğini koruyarak marka değerini ve yüksek fiyat politikasını desteklemek amacıyla satılamayan stokları imha etmeyi tercih ediyordu.
Artık şirketler, artan stok maliyetlerini üstlenmek, kontrollü indirim kanallarını genişletmek ya da en baştan daha az üretim yapmak arasında seçim yapmak zorunda kalacak.
YÜZ BİNLERCE TON ÜRÜN YOK EDİLİYORDU
Avrupa Çevre Ajansı verilerine göre Avrupa'da satışa sunulan tekstil ürünlerinin yüzde 4 ila yüzde 9'u, kullanılmadan önce imha ediliyor. Bu da yılda yaklaşık 264 bin ila 594 bin ton tekstil ürününün çöpe gitmesi anlamına geliyor.
Ancak lüks markalar ile hızlı moda şirketlerinin bu toplam içindeki payına ilişkin resmi bir veri bulunmuyor.
BAĞIŞ VE YENİDEN KULLANIM TEŞVİK EDİLECEK
2024 yılında kabul edilen düzenleme, aşırı üretimi azaltmayı, atıkları önlemeyi ve değerli hammaddelerin ekonomide daha uzun süre dolaşımda kalmasını amaçlıyor.
Yeni kurallara göre şirketler, satılamayan ürünleri imha etmek yerine bağış, onarım ve yeniden kullanım yöntemlerine yönlendirilecek. Sağlık veya güvenlik riski taşıyan, sahte ya da onarılamayacak derecede hasarlı ürünler ise istisna kapsamında imha edilebilecek.
İNDİRİM BASKISI ARTABİLİR
Düzenleme özellikle lüks markalar için yeni zorluklar doğurak. Satılamayan ürünlerin outlet mağazalarına, ikinci el pazarına veya bağış kanallarına yönlendirilmesi, indirimlerin artmasına ve gri pazar satışlarının büyümesine yol açabilir.
Bunun yanında ürünlerin depolanması, onarılması ve geri dönüştürülmesi de şirketlerin maliyetlerini yükseltebilir.
Danışmanlık şirketi Bain ile İtalyan lüks sektör birliği Altagamma'nın verilerine göre, zayıflayan talep ve artan stoklar nedeniyle 2025 yılında lüks ürünlerin yaklaşık yüzde 40'ı indirimli satıldı.
