Ada ülkesi, dang virüsünü taşıyan sivrisineklere karşı adeta savaş veriyor. Bu yıl şimdiye kadar 46 binden fazla kişi enfekte oldu. Bu sayı, geçen yılın aynı dönemine göre yaklaşık iki katına çıkarken, 29 kişi yaşamını yitirdi. Günde 500'den fazla yeni vaka görülmesi nedeniyle hastaneler kapasitelerinin sınırına ulaştı.
Salgın, 22 milyon nüfuslu ülkenin zaten sınırlı olan kaynakları üzerindeki baskıyı daha da artırıyor. Sri Lanka, yıllardır süren ekonomik yıkımın etkilerinden kurtulmaya çalışırken, İran'daki savaşın yol açtığı son enerji sıkıntıları nedeniyle kısa süre önce geçici olarak dört günlük çalışma haftasına geçmişti.
Sri Lankalı yetkililer, Aedes türü sivrisineklerin taşıdığı viral bir ateşli hastalık olan dang hummasında 186 bin vakanın ve 450 ölümün kaydedildiği 2017 yılındaki tablonun tekrarlanmasını önlemeye çalışıyor. Yetkililer, geçen yılın sonlarında ülkeyi vuran yıkıcı siklonun ardından Sri Lanka'nın özellikle savunmasız hale geldiğini, ocak ayından bu yana etkili olan yoğun yağışların da riski artırdığını belirtti. Mayıs ile eylül ayları arasında etkili olan güneybatı musonu da bazı bölgelerde küçük çaplı sellere neden oldu.
Sağlık Bakanlığı'na bağlı Ulusal Dang Kontrol Biriminin Başkanı Dr. Kapila Kannangara, "Siklonun ardından çevrede çok fazla çöp ve sivrisinek üreme alanı oluştu. Yerel yönetimlerin bunları temizlemesi uzun zaman aldı" dedi. Binin üzerinde heyelana yol açan siklonun ardından yerel yönetimler büyük çaplı toparlanma çalışmaları yürüttüğü için sivrisineklerin üreme alanı haline gelen durgun su birikintilerine müdahale etmekte gecikti.
Dang hummasının yoğun görüldüğü bölgelerdeki birçok hastane şimdiden kapasitesine ulaştı. Salgın hastalıkların tedavisinde başlıca merkez olan Ulusal Bulaşıcı Hastalıklar Enstitüsü de bunlar arasında yer alıyor. Aşırı yoğunluk nedeniyle hastaneler dang hastaları için ek servisler açmaya başladı.
Kannangara, "Vakalar artmaya devam ederse yatak kapasitesi konusunda sorun yaşayacağız" ifadelerini kullandı.
Ülke, çarşamba günü Aedes sivrisineklerinin üreme alanlarını ortadan kaldırmaya odaklanan ülke çapında üç günlük bir dangla mücadele kampanyası başlattı. Bu kapsamda Sri Lanka Hava Kuvvetleri de devreye alındı. Hava Kuvvetleri Sözcüsü Grup Kaptanı Nalin Wewakumbara, hava kuvvetlerine ait dronların Colombo'daki yüksek binaların üzerinde uçurularak sivrisinek üreme alanlarının tespit edildiğini söyledi.
Üreme alanları belirlendikten sonra mülk sahiplerinin bu alanları temizlemesi zorunlu tutuluyor. Aksi halde para cezası uygulanıyor.
Önce Colombo'da başlatılan uygulama daha sonra ülke geneline yayıldı. Çalışmalar okullar, evler, kamu kurumları ve terk edilmiş binalara odaklanıyor.
Uzun vadede ise Ulusal Dang Kontrol Birimi, 2021 yılında pilot olarak uyguladığı böcek kısırlaştırma programını genişletmeyi hedefliyor. Ayrıca dang virüsünü etkisiz hale getirebilen ve sonraki nesillere aktarılabilen Wolbachia bakterisini taşıyan sivrisineklerin Colombo'da doğaya salınması planlanıyor. Böylece enfekte sivrisinek popülasyonunun azaltılması amaçlanıyor.
Dünya Sivrisinek Programı verilerine göre, Endonezya'nın Yogyakarta kentinde 2017 yılında Wolbachia taşıyan sivrisineklerin doğaya salınmasının ardından dang vakalarının yüzde 75'ten fazla azaldığı ortaya kondu. Avustralya'nın Kuzey Queensland bölgesinde ise Wolbachia taşıyan sivrisinekler 2011 yılından bu yana düzenli olarak doğaya bırakılıyor. Uzun vadeli izleme sonuçları, bölgenin artık fiilen dang hummasından arındığını gösteriyor.
Sri Lanka, Wolbachia yöntemini 2018-2021 yılları arasında Colombo bölgesindeki iki alanda pilot olarak uyguladı. Yetkililer şimdi bu sivrisineklerin üretileceği bir tesis kurmak için çalışmalarını sürdürüyor.
© 2026 The New York Times Company
