Karaciğer yağlanması, toplumun geniş bir kesiminin karşı karşıya olduğu sessiz sağlık sorunlarından biri. Uzmanlara göre hastalığın en önemli nedenlerinden biri yanlış beslenme alışkanlıkları olsa da, sevindirici haber şu ki erken dönemde doğru bir beslenme planıyla karaciğer yeniden sağlığına kavuşabiliyor. Beslenme uzmanı ve doktor Jörn Klasen, karaciğer yağlanmasına karşı uygulanabilecek 10 temel beslenme kuralını anlatarak, küçük ama sürdürülebilir değişikliklerin büyük fark yaratabileceğini söylüyor.
KARACİĞER YAĞLANMASI ERKEN DÖNEMDE GERİ DÖNDÜRÜLEBİLİYOR
Karaciğer yağlanması, günümüzde en yaygın metabolik hastalıklardan biri olarak kabul ediliyor. Dünyada yetişkinlerin dörtte birinden fazlasında görülen bu sorunun temel nedenleri arasında aşırı kalori alımı, yüksek şeker tüketimi ve hareketsiz yaşam yer alıyor.
"Yağlı Karaciğere Elveda: Daha İyi Beslenin – Daha Sağlıklı Yaşayın" adlı kitabın yazarı doktor Jörn Klasen'e göre, erken evrede doğru beslenmeyle bu kadar etkili şekilde kontrol altına alınabilen başka çok az hastalık bulunuyor.
Klasen, beslenme düzenini değiştirmenin başlangıçta disiplin gerektirdiğini kabul ediyor ancak bunun tüm vücut için önemli kazanımlar sağladığını vurguluyor. Daha sağlıklı beslenmenin enerji düzeyini artırdığını, kilo vermeyi kolaylaştırdığını ve genel yaşam kalitesini yükselttiğini belirtiyor.
Uzman isme göre karaciğerin en çok sevdiği beslenme modeli; bol lif, kaliteli yağlar, ağırlıklı olarak bitkisel proteinler, düşük şeker ve kontrollü karbonhidrat tüketiminden oluşuyor.
Sebzeleri sofranın merkezine yerleştirin
Karaciğer dostu beslenmenin temelini sebzeler oluşturuyor. Fasulye, biber, mantar, lahana, pazı, kabak, ıspanak ve pancar gibi sebzeler; vitamin, mineral, lif ve antioksidan açısından zengin içerikleriyle karaciğer hücrelerinin sağlıklı çalışmasına katkı sağlıyor.
Sebzelerde bulunan fitokimyasallar iltihaplanmayı azaltırken bağırsak sağlığını destekliyor, bağışıklık sistemini güçlendiriyor ve düşük kalorileri sayesinde tokluk hissi oluşturuyor.
Klasen, gün içinde en az iki ya da üç öğünde sebzeye yer verilmesini öneriyor. Mevsiminde ve yerel olarak yetiştirilen ürünlerin tercih edilmesini tavsiye eden uzman, lahana turşusu, kimchi ve miso gibi fermente ürünlerin de bağırsak mikrobiyotası açısından önemli olduğunu ifade ediyor.
Meyve tüketin ama ölçüyü kaçırmayın
Meyve sağlıklı olsa da karaciğer yağlanması söz konusu olduğunda miktarı önem kazanıyor. Bunun nedeni fruktoz yani meyve şekeri.
Fruktoz doğal olarak meyvelerde bulunsa da günümüzde gazlı içeceklerden hazır gıdalara kadar pek çok üründe tatlandırıcı olarak kullanılıyor. Sorun da burada başlıyor. Çünkü fruktozu metabolize eden temel organ karaciğer ve aşırı tüketim karaciğer üzerinde ek yük oluşturuyor.
Uzman, tamamen meyveden vazgeçilmesini önermiyor ancak bazı kurallara dikkat çekiyor. Çilek, limon, greyfurt, kayısı, avokado ve ekşi elma gibi şeker oranı düşük meyveler tercih edilmeli. Muz, üzüm, mango, armut ve ananas gibi daha yüksek şeker içeren meyveler daha sınırlı tüketilmeli.
Meyve kahvaltıda ya da öğle yemeğinden sonra tercih edilmeli. Meyve suyu ve smoothie yerine meyvenin kendisi yenmeli. Karaciğer toparlanana kadar kuru meyveler mümkün olduğunca sınırlandırılmalı.
Gizli şekerlere dikkat edin
Klasen'e göre modern beslenmenin en büyük sorunlarından biri aşırı şeker tüketimi. Ortalama bir kişinin günlük yaklaşık 100 gram şeker tükettiğini, bunun önerilen miktarın yaklaşık dört katı olduğunu belirtiyor.
Özelikle hazır soslar, dondurulmuş pizzalar, konserve ürünler ve hazır salatalar da yüksek miktarda ilave şeker içerebiliyor.
Şeker yerine kullanılan ksilitol, sorbitol, stevia türevleri ya da aspartam gibi tatlandırıcıların da sanıldığı kadar masum olmadığını belirten Klasen, özellikle yoğun tatlılık hissinin daha fazla tatlı tüketme isteğini tetikleyebileceğini söylüyor.
Yanlış yağdan kaçının
Karaciğer yağlanması yaşayan kişilerin tamamen yağsız beslenmesi gerektiği düşüncesi doğru değil aslında. Klasen, kaliteli yağların vücudun temel yapı taşlarından biri olduğunu belirtiyor. Sağlıklı yağlar organları koruyor, kan şekeri kontrolüne katkı sağlıyor, iltihaplanmayı azaltıyor ve sağlıklı kilo yönetimini destekliyor.
En iyi yağ kaynakları arasında şunlar yer alıyor. Zeytinyağı, keten tohumu yağı, ceviz yağı, kenevir yağı, yosun yağı, badem, ceviz ve fındık ile somon ve uskumru gibi yağlı balıklar.
Buna karşılık işlenmiş gıdalarda sıkça bulunan trans yağlardan mümkün olduğunca uzak durulması gerektiği vurgulanıyor.
Protein tercihinizi bitkilerden yana kullanın
Klasen, yetişkinlerin ideal vücut ağırlığının kilogramı başına günlük yaklaşık 1–1,2 gram protein almasını öneriyor. Protein ihtiyacının büyük kısmının bitkisel kaynaklardan karşılanmasının daha faydalı olduğunu belirten Klasen; baklagiller, yulaf, mantar, kuruyemişler, tohumlar ve alglerin lif, vitamin ve sağlıklı yağlar açısından da zengin olduğunu söylüyor. Hayvansal proteinler ise yumurta, balık ve süt ürünleriyle sınırlı tutulurken kırmızı et tüketiminin azaltılması öneriliyor.
Beyaz un yerine tam tahılı tercih edin
Beyaz ekmek, beyaz pirinç, makarna ve hamur işleri gibi rafine karbonhidratlar fazla tüketildiğinde karaciğerde yağ depolanmasını artırabiliyor.
Özellikle akşam saatlerinde yüksek miktarda nişastalı yiyeceklerden kaçınılmasını öneren Klasen, karbonhidrat tercih edilecekse tam tahıllı ekmek, tam buğday makarna ve esmer pirinç gibi kompleks karbonhidratların seçilmesini tavsiye ediyor.
Lif alımını artırın
Lif, karaciğer dostu beslenmenin vazgeçilmezlerinden biri. Lifli besinler kan şekerinin daha yavaş yükselmesini sağlıyor ve yağ metabolizmasını destekliyor. Sebzeler, meyveler, baklagiller ve tam tahılların yanı sıra yer elması, kara turp, chia tohumu, keten tohumu ve buğday kepeği de zengin lif kaynakları arasında bulunuyor.
Et tüketimini azaltın
Uzmanlara göre her öğünde et tüketmek zorunlu değildir. Özellikle kırmızı et ile jambon, sucuk, salam, sosis ve köfte gibi işlenmiş et ürünlerinin daha az tüketilmesi, karaciğer sağlığı açısından önemli görülüyor.
Tamamen vejetaryen olmak gerekmese de bitki ağırlıklı beslenmeye geçişin karaciğer üzerindeki yükü azaltabileceği belirtiliyor.
Fast food ve hazır gıdalardan uzak durun
Yüksek derecede işlenmiş gıdalar çok sayıda katkı maddesi, şeker, sağlıksız yağ ve tuz içeriyor. Bu ürünler kısa süreli tokluk sağlarken daha fazla yeme isteğini de artırabiliyor. Uzmanlar, evde hazırlanan doğal içerikli yemeklerin uzun vadede hem kilo kontrolünü hem de karaciğer sağlığını desteklediğini ifade ediyor.
Su tüketimini ihmal etmeyin
Karaciğer sağlığı için yeterli sıvı tüketimi de büyük önem taşıyor.
Klasen, günlük su ihtiyacının vücut ağırlığının kilogramı başına yaklaşık 0,03 litre olarak hesaplanabileceğini belirtiyor. Hava sıcak olduğunda ya da fiziksel aktivite arttığında bu miktarın yükseltilmesi gerekiyor.
Kalorisiz ve şekersiz içecekler en iyi seçenekler arasında yer alıyor. Musluk suyu, maden suyu, şekersiz bitki çayları ve sade kahve önerilirken; gazlı içecekler, meyve suları, milkshake'ler ve özellikle alkol tüketiminin mümkün olduğunca sınırlandırılması tavsiye ediliyor.
Suyu daha keyifli hale getirmek isteyenler için limon, taze otlar veya zencefil dilimleri doğal aroma alternatifi olarak öneriliyor.
Karaciğer dostu beslenmenin temelinde sürdürülebilir değişiklikler var
Uzmanlara göre karaciğer yağlanmasını önlemek ya da erken evrede geriletmek için mucize bir besin bulunmuyor. Asıl önemli olan; sebze ağırlıklı, liften zengin, kaliteli yağlar ve bitkisel proteinler içeren, ilave şeker ve işlenmiş gıdaların sınırlandırıldığı dengeli bir beslenme düzenini yaşam biçimine dönüştürmek.
Odatv.com
