Avrupa’nın en büyük düşük maliyetli hava yolu şirketi Ryanair, rekabet otoritelerinin ailelerin yan yana oturmak için ödediği ücretler hakkında soruşturma başlatmasının ardından yeni bir sorunla karşı karşıya.
Soruşturma, tartışmalı koltuk ücretlerinin ebeveynleri ve çocukları haksız yere cezalandırıp cezalandırmadığını inceleyecek.
Birleşik Krallık merkezli Rekabet ve Piyasalar Kurumu (CMA), Ryanair’in şart ve koşullarına göre en az bir ebeveynin – engelli çocuklar da dahil – çocuğunun yanında oturmasının zorunlu olduğunu ve bunun için uçuş başına ortalama yaklaşık 8 sterlin (9,25 avro) ödendiğini belirtiyor.
Denetleyici kurum, politikanın tüketici hukuku açısından haksız olup olmadığını araştırıyor ve İrlanda merkezli şirketin, Birleşik Krallık’tan uçuş yapıp da bu tür bir ücret uygulayan kayda değer büyüklükteki tek hava yolu olduğunu söylüyor.
Ryanair ise soruşturmayı “uydurma” olarak niteleyerek “CMA’nın bu asılsız iddialarını çürüteceğini” açıkladı.
Şirket, çocukların ebeveynlerinin ya da refakatçi yetişkinin yanında oturması için ekstra bir ücret almadığını, ancak ebeveyn ve vasilerin yan yana oturabilmek için koltuk seçimi ücreti ödemek zorunda olduğunu savunuyor.
Ryanair’in kurallarına göre en az bir ebeveyn ya da vasi, 2 ile 11 yaş arasındaki çocuklarla birlikte oturmak zorunda; bu da ailelerin hem gidiş hem dönüş uçuşlarında “zorunlu aile koltuğu” satın almaları gerektiği anlamına geliyor.
Rezerve koltukların ücreti 4,50 ile 13,50 avro (4–12 sterlin) arasında değişiyor, ancak genellikle tek yön için yaklaşık 8 sterlin düzeyinde. CMA, politikanın Ryanair’in Birleşik Krallık çıkışlı hatlarının çoğunda geçerli olduğunu belirtiyor. Küçük çocuklarla seyahat eden ailelerin aksine, diğer yolcular ise koltuk rezervasyonu yaptırmamayı tamamen tercih edebiliyor.
Haksız bir ücret mi?
CMA, uygulamanın tüketici hukukuyla uyumlu olup olmadığını ve özellikle de sözleşme şartlarının “haksız” sayılıp sayılmayacağını, yani müşterileri haksız bir dezavantaja sokup sokmadığını inceliyor.
Bu kapsamda, sözleşmedeki hak ve yükümlülüklerin işletme lehine, tüketici aleyhine aşırı derecede ağır basıp basmadığını ortaya koyacak bir “hakkaniyet testi” uygulanacak.
Şartların haksız olduğuna karar verilirse, bunlar müşteriler için hukuken bağlayıcı sayılmıyor ve CMA, şirketlerin bu hükümleri kullanmasını engellemek için yaptırım uygulama yetkisine sahip.
Kuruluş, soruşturma kapsamında zorunlu aile koltuğu ücretinin, müşterilere önce bir başlangıç fiyatı gösterildikten sonra kaçınılmaz gizli ücretlerin sonradan eklendiği “drip pricing” olarak bilinen uygulamanın bir parçası olup olmadığını da inceleyecek.
Bu uygulama 2024’te yasaklanmıştı.
“Soruşturmamız, Ryanair’in aile koltuğu rezervasyonlarına yaklaşımını ve maliyetin tüketicilere nasıl sunulduğunu ele alarak tüketici hukukuna uyup uymadığını değerlendirecek” dedi, CMA’de tüketicinin korunmasından sorumlu kıdemli direktör Hayley Fletcher.
“Son bir yıldır şirketlere, müşterilerine toplam fiyatı en baştan göstermeleri gerektiğini söylüyoruz; bunu yapmayanlar CMA’nın harekete geçmesi gibi son derece gerçek bir olasılıkla karşı karşıya” diye ekledi.
Ryanair buna karşılık, aile koltuğu politikasının “ilgili tüm yasa ve yönetmeliklere tamamen uyduğunu ve Birleşik Krallık’ın en ucuz hava yolu şirketiyle seyahat eden ailelere tasarruf sağladığını” savundu.
Şirket ayrıca, “rezerve koltuk seçen tüm yetişkinlerde olduğu gibi, çocuklarla seyahat eden yetişkinlerin de bir adet rezerve koltuk ücreti ödediğini, ancak aynı rezervasyonda yer alan en fazla dört çocuk için yanlarındaki rezerve koltukların ÜCRETSİZ olarak seçilebildiğini” belirtti.
Hava yolu şirketi daha sonra Birleşik Krallık hükümetini hedef alarak “Bu uydurma CMA soruşturması, APD’yi [air passenger duty – hava yolu yolcu vergisi] kaldırmayı başaramayan Starmer hükümetinin, tüketicilerle ilgileniyormuş gibi görünmek için yaptığı başarısız bir girişimdir; oysa bu verginin kaldırılması, tüm tüketiciler için derhal daha düşük bilet fiyatları ve Birleşik Krallık havacılık, turizm ve genel ekonomi için büyüme sağlayacaktır” ifadelerini kullandı.
CMA, soruşturmanın henüz başında olduğunu ve Ryanair’in herhangi bir yasayı ihlal edip etmediği konusunda bir sonuca varmadığını belirtiyor. Kurum, incelemenin amacının kırılgan durumdaki tüketicileri korumak ve hayat pahalılığı baskılarını hafifletmek olduğunu açıkladı.
