Türkiye, Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan ile ABD Başkanı Donald Trump arasındaki yakın ilişkiyi, önümüzdeki hafta Türkiye'de yapılacak NATO zirvesinde ittifak içindeki görüş ayrılıklarını gidermek için kullanmayı hedefliyor. Dışişleri Bakanı Hakan Fidan, kısa süre önce The New York Times'a verdiği röportajda bunu açıkça dile getirdi.
Kuzey Atlantik Antlaşması Örgütü'nün (NATO) 32 üyesi, salı günü Türkiye'nin başkenti Ankara'da transatlantik ittifakın geleceğinin ele alınacağı kritik zirvede bir araya gelecek.
Trump'ın ABD'nin NATO'daki rolünü azaltabileceği, hatta ülkesini ittifaktan tamamen çekebileceği yönündeki açıklamaları, diğer üyeleri yeni güvenlik düzenlemelerini değerlendirmeye yöneltti. Trump ayrıca, ABD ile İsrail'in İran'a yönelik savaşına destek vermedikleri gerekçesiyle birçok NATO müttefikini sadakatsizlikle suçladı. Söz konusu ülkelerin önemli bir bölümü bu savaşa karşı çıkmıştı.
Trump, bazı NATO liderlerini doğrudan eleştirirken Erdoğan ile sıcak ilişkilerini korudu ve onu "dostum" ve "büyük bir lider" diye nitelendirdi.
Fidan, zirveden bir hafta önce The New York Times'a yaptığı açıklamada, Erdoğan ile Trump arasındaki ilişkinin NATO içindeki gerilimi azaltmaya yardımcı olabileceğini söyledi.
Fidan, "Trump açısından mesele güven ve dostluk meselesi" dedi. Türkiye'nin bu dostluğu "daha büyük bir amaç ve tüm NATO ailesinin yararı için" kullanmayı hedeflediğini de sözlerine ekledi.
57 yaşındaki Fidan, eski bir istihbarat başkanı ve 2023'ten bu yana Erdoğan'ın dışişleri bakanı olarak görev yapıyor. Bu süreçte Suriye, Gazze, İran ve NATO açısından en kritik başlıklardan biri olan Ukrayna savaşı da dahil olmak üzere birçok küresel krizde Türkiye'nin politikalarının yürütülmesinde başat rol üstlendi.
"Hiç kimse NATO'nun gerekliliğini tartışmıyor"
Türkiye'nin Orta Doğu, Avrupa ve Asya'nın kesişimindeki coğrafi konumu ile açık diplomatik yaklaşımını yansıtan Hakan Fidan, çok sayıda uluslararası aktörle temaslarını sürdürüyor. Zirvede yer alacak NATO dışişleri bakanları arasında, ABD, İran, Rusya, Ukrayna ve Filistinli militan grup Hamas'ın üst düzey yetkilileriyle doğrudan görüşebilen tek isim olacak.
Zirvenin önemli bölümü savunma bütçelerine ayrılacak. Müttefiklerin, gayrisafi yurt içi hasılalarının yüzde 5'ini savunmaya ayırma hedefi doğrultusunda kaydettikleri ilerlemeyi ortaya koymaları bekleniyor. Fidan ise röportajında, Trump'ın NATO'ya yönelik tehditlerine rağmen bu teknik görüşmelerin sorunsuz geçeceğini düşündüğünü söyledi.
"Bu konuda herhangi bir sorun görmüyorum" diyen Fidan, "Pek çok sert açıklama yapılıyor. Ama pratikte hiçbir şey değişemez. Güçler yerinde duruyor" ifadelerini kullandı.
Fidan, Türkiye ile diğer Avrupa ülkeleri arasında NATO'nun önemine ilişkin ortak bir anlayış bulunduğunu da vurgulayarak, "Hiç kimse NATO'nun gerekliliğini tartışmıyor" dedi.
Ancak Trump'ın ittifaka yönelik sürekli eleştirileri, bazı NATO yetkililerinde ABD'nin, örneğin Rusya'nın bir Avrupa ülkesine saldırması halinde, ittifakın ortak savunma yükümlülüğünü yerine getirip getirmeyeceği konusunda kaygılara yol açtı.
Trump, Almanya başta olmak üzere Avrupa'daki Amerikan askerlerini çekmekle tehdit ederken, bu durum Avrupalılar arasında Avrupa Birliği çatısı altında ya da önerilen başka oluşumlar kapsamında ortak savunmanın nasıl güçlendirilebileceğine ilişkin tartışmaları hızlandırdı.
"Kendimizi yeterince güvende hissetmeyiz"
Fidan, Avrupa Birliği içinde savunma iş birliğini artırmaya yönelik girişimleri "NATO içinde yapısal bir sorun" olarak nitelendirdi. Avrupa Birliği bünyesinde geliştirilen savunma iş birliğinin, Avrupa ülkelerinin NATO'ya yönelik taahhütleriyle çeliştiğini savundu.
Fidan'a göre Türkiye ile Avrupa'nın birbirini ortak güvenliğin vazgeçilmez unsuru olarak görmesi gerekiyor.
"Biz de Avrupa'nın bir parçasıyız. Avrupa coğrafyasında güvenlik platformumuzu birlikte oluşturmadığımız sürece kendimizi hiçbir zaman yeterince güvende hissedemeyiz" dedi.
İran'la uzun bir kara sınırına sahip olan ve Tahran yönetimiyle diplomatik ilişkilerini sürdüren Türkiye, ABD ile İsrail'in İran'a yönelik savaşına karşı çıkmış ve çatışmanın sona erdirilmesine yönelik arabuluculuk çabalarına destek vermeye çalışmıştı.
Fidan, geçen ay ABD ile İran arasında varılan mutabakat zaptının kalıcı bir barışın önünü açabileceği konusunda temkinli bir iyimserlik taşıdığını söyledi.
"Siyasi irade açısından bakıldığında her iki taraf da nihai hedefleri konusunda oldukça ciddi" ifadelerini kullandı.
Bununla birlikte Fidan, 60 günlük anlaşmanın İran'ın nükleer programı, İran'a yönelik yaptırımların kaldırılması ve Strait of Hormuz'u yönetecek kurallar gibi birçok tartışmalı başlığı ileride yapılacak müzakerelere bıraktığını belirtti.
Fidan kısa süre önce Rusya'yı ziyaret ederek aralarında Vladimir Putin'in de bulunduğu üst düzey yetkililerle görüştü. Türkiye'nin Ukrayna savaşını sona erdirmeyi amaçlayan yeni müzakerelere ev sahipliği yapmaya hazır olduğunu söyleyen Fidan, ancak bu görüşmelerin kısa vadede başlamasını beklemediğini ifade etti.
"Genel olarak vardığım sonuç şu: Taraflar görüşmeye ve müzakereye hazır görünüyor. Ancak Amerikan etkisine ihtiyacımız var" diyen Fidan, "Bizim için önemli olan, her iki tarafta da barış yönünde gerçek ve samimi bir irade ile çaba görmek" ifadelerini kullandı.
© 2026 The New York Times Company
