Recep ERÇİN
Türkiye’nin toplam ihracatı Türkiye İhracatçılar Meclisi ÖTS kayıtlarına göre, geçen yıla kıyasla değer bazında yılın ilk 5 aylık döneminde yüzde 1,2 arttı. Miktar bazında ise yüzde 7,1 azaldı. 7 Haziran itibarıyla sektörel kayıtlar uyarınca endüstriyel mutfak sektörünün miktar bazında ihracatı geçen yılın aynı dönemine kıyasla yüzde 17,6 azaldı. Değer bazında kayıp yüzde 7,7’yi buldu. Ev ve mutfak eşyaları sektöründeki kayıp da aynı dönemler itibarıyla miktarda yüzde 10,51’e ulaşırken, değerde yüzde 8’i aştı. İki alt sektördeki kayıplar dikkat çekti.
Konuya ilişkin DÜNYA’ya bilgi veren kaynaklar ihracat azalırken ithalatın artmaya başladığına işaret ettiler. Sektörde faaliyet gösteren firma temsilcilerinin verdiği bilgilere göre, paslanmaz çelik ithalatına uygulanan ek vergiler maliyetleri artırdı. Sektör kaynakları, üretimin giderek Çin’e kaydığını, büyük firmalarda dahi yüzlerce kişinin işten çıkarıldığını belirterek, mevcut politikaların devam etmesi halinde işsizlik, ithalat ve enflasyonun daha da artacağı uyarısı yaptı.
Üreticiler, ihracattaki düşüşün temel nedenlerinden birinin paslanmaz çelik hammaddesine yönelik uygulanan vergiler olduğunu savunuyor. Yüzde 12’lik gümrük vergisinin üzerine eklenen 4 puanlık anti-damping uygulamasının Türk üreticisinin rekabet gücünü zayıflattığını belirten sektör kaynakları, “İçeride üretmek pahalı hale gelince markalar nihai ürünleri Çin’de ürettirip ithal etmeye başladı” ifadelerini kullandı. Sektörde istihdam kayıplarının başladığını ifade eden kaynaklar, lider firmalardan birinin son dönemde 350-400 çalışanla yollarını ayırdığını söyledi.
Çin'den ithalat hızlanıyor
Sektör kaynaklarının aktardığına göre, asıl tehlike hızla büyüyen Çin kaynaklı ithalat. Geçen yıl yaklaşık 1 milyar dolarlık züccaciye ve endüstriyel mutfak eşyası ithalatı yapıldığına dikkat çeken kaynaklar, bu yıl bu tutarın üzerine 1 milyar dolar daha eklenebileceğini öne sürdü. “Çin geliyor, hem de bangır bangır geliyor” diyen sektör kaynakları, yalnızca Türk şirketlerinin değil Avrupalı markaların da üretimlerini Çin’e kaydırdığını belirterek, “Birçok Avrupalı firma Çin’de üretim yaptırıyor, ardından ürünleri Alman veya İtalyan markası olarak pazara sunuyor.
Motorundan yedek parçasına kadar birçok kalemde Çin’in payı büyüyor” görüşünü dile getirdi. Özellikle paslanmaz çeliğin yoğun kullanıldığı çatal, kaşık ve bıçak üretiminde kârlılığın ciddi şekilde eridiğini belirten sektör kaynakları, sektörün alarm verdiğini söyledi. Kaynaklar, “Çatal-bıçak üreticileri zaten düşük kâr marjlarıyla çalışıyordu. Paslanmaz çeliğe gelen vergiler sonrasında ayakta kalmak daha da zorlaştı. Türkiye’de bu alanda faaliyet gösteren üreticilerin sayısı hızla azalıyor. Zaten Türkiye’de set çatal, kaşık, bıçak ürünü satan markaların çoğu yurt dışında o ürünleri yaptırıyordu. İçeride üretenler de artık bitecek” diye konuştu.
Sektörün talebi: İlave gümrük vergisi kaldırılsın
Sektör kaynakları, anti-damping uygulamasının kısa vadede kaldırılmasının zor olduğunu ancak yüzde 12’lik ilave gümrük vergisinin acilen gözden geçirilmesi gerektiğini vurguladı. Kaynaklar, “İç pazarda hâlâ yüzde 3-5 seviyesinde bir büyüme var. Ancak burada da ithal ürünlerin payı sürekli yükseliyor. Eğer maliyet baskısı azaltılmazsa önümüzdeki dönemde hem üretim hem ihracat tarafında daha ciddi kayıplar yaşanabilir” uyarısında bulundu. Kaynakların aktardığına göre, sektörün STK başkanları önümüzdeki haftalarda tabloyu anlatmak üzere Ankara’nın yolunu tutacak.
Körfez’in siparişleri depolarda bekliyor
Maliyet artışlarını fiyatlara yansıtmak zorunda kaldıklarını belirten sektör kaynakları, buna rağmen ihracat performansının toparlanamadığını kaydetti. Körfez’deki savaşın da ihracattaki düşüşü hızlandırdığına değinen kaynaklar, “Geçen yıla göre, ürünlerimize yaklaşık yüzde 12 zam yaptık. Buna rağmen değer bazında yüzde 8 gerideyiz. Sadece bir firmanın Körfez ülkelerine gönderilmeyi bekleyen 2,1 milyon dolarlık paketlenmiş ürünü var. Alıcılar finansman ve fiyat sorunları nedeniyle malları çekemiyor” dedi.
Dört ayda geçen yılki ithalatın yarısı yapıldı
Sadece paslanmaz çelikten sofra, mutfak eşyası ithalatı bu yılın ilk 4 ayında geçen yılın tamamının yüzde 44,5’ine ulaştı. Bu ürün grubunda ithalat artışı hızlanırken Çin’in payının da 8 puandan fazla yükselmesi dikkat çekti. Demir-çelikten bakırsa, ahşaptan plastiğe tüm endüstriyel ürünler (fırın, bulaşık makinesi, buzdolabı vd. hariç) mutfak eşyaları ithalatı 2025 yılında 647 milyon dolarken, bu yılın ilk 4 ayında 239 milyon dolara ulaştı. Buna göre geçen yılın yüzde 37’sine ilk 4 ayda ulaşıldı.
