Çocukluk döneminde daha iyi beslenen bireylerin ilerleyen yaşlarda daha yüksek IQ ve akademik başarı gösterdiği yönündeki yaygın inanış, yeni bir bilimsel inceleme ile yeniden gündeme geldi. 73 farklı çalışmayı analiz eden araştırma, beslenme ile bilişsel gelişim arasında ilişki olabileceğini öne sürse de uzmanlara göre bu tablo göründüğü kadar net değil aslında.
İnceleme, özellikle yaşamın ilk yıllarındaki beslenme kalitesi ile sonraki dönemlerdeki test sonuçları arasında pozitif bir ilişki bulduğunu bildirdi. Ancak araştırmacılar bu ilişkinin “nedensellik” anlamına gelmediğini de vurguladı.
Beslenme uzmanı Uwe Knop’a göre, çalışmanın en kritik sorunu korelasyon ile nedenselliğin karıştırılması. Gözlemsel araştırmalar, iki durumun birlikte görülebileceğini gösterse de birinin diğerine neden olduğunu kanıtlamıyor. Özellikle çocuk gelişiminde en güçlü belirleyicilerden biri olan anne zekası ve ev içi öğrenme ortamı gibi faktörlerin birçok çalışmada yeterince kontrol edilmediği ifade ediliyor. Knop’a göre bu durum, beslenmenin etkisinin olduğundan daha büyük görünmesine yol açabiliyor.
AİLE ORTAMI ETKİSİ BESLENMEDEN DAHA BELİRLEYİCİ OLABİLİR
Araştırmalarda dikkat çeken bir diğer nokta ise şu; daha kaliteli beslenme genellikle sadece yemekle ilgili bir tercih değildir. Bu aileler çoğunlukla daha yüksek eğitim düzeyine sahip, daha yüksek gelir grubunda, sağlık bilinci daha gelişmiş ve çocuklarına daha fazla bilişsel destek sunan gruplardan oluşuyor.
Uzmanlara göre bu faktörler istatistiksel olarak düzeltildiğinde, beslenme ile IQ arasındaki fark belirgin biçimde azalıyor. Bu da etkinin önemli bir bölümünün aslında sosyal çevreden kaynaklanabileceğini düşündürüyor.
TAKVİYELER NE KADAR ETKİLİ?
İncelenen 48 müdahale çalışmasının büyük kısmı da benzer şekilde net sonuçlar sunmadı. Omega-3, D vitamini, kolin veya tam tahıllar gibi besin öğeleri üzerine yapılan araştırmaların bir kısmı olumlu sonuçlar gösterse de, diğer kısmı hiçbir etki bulamadı.
En tutarlı sonuçlar yalnızca demir ve iyot eksikliğinin giderildiği durumlarda görüldü. Ancak bu da eksikliğin giderilmesiyle normal gelişime dönüş olarak değerlendiriliyor.
UZMANLARA GÖRE “ZEKA ARTTIRAN TEK BİR BESİN YOK”
Genel bilimsel değerlendirme, şu anda çocukların bilişsel kapasitesini artırdığı kesin olarak kanıtlanmış tek bir beslenme yöntemi olmadığı yönünde. Araştırmacılar, çalışmaların büyük bölümünün kısa süreli olması, küçük örneklemler içermesi ve yöntemsel farklılıklar nedeniyle kesin sonuç üretmekte zorlandığını belirtiyor.
“MÜKEMMEL DİYET ARAMAYIN”
Uzmanlar, ebeveynlerin çocuklarının zekasını artırmak için belirli bir “süper besin” ya da takviye arayışına girmemesi gerektiğini vurguluyor. Bunun yerine önerilen yaklaşım daha basit; çeşitli ve dengeli beslenme, sağlıklı gıdalara kolay erişim ve yemekle ilgili rahat ve baskısız bir ilişki. Araştırmacılara göre bu üçlü, manşetlere konu olacak iddialardan çok daha güçlü bir etki yaratıyor.
Odatv.com
