Dealogic verilerine göre, haziran sonu itibarıyla küresel birleşme ve satın alma işlemlerinin toplam değeri yaklaşık 3,2 trilyon dolara ulaştı. Bu rakam, geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 45 artış anlamına geliyor. Aynı zamanda en az son 10 yılda altı aylık bir dönemde kaydedilen en yüksek işlem hacmi oldu.
Bu hareketlilik ağırlıklı olarak büyük şirketlerin lehine gerçekleşti. Yılın ilk yarısında, satın almalar ve özel piyasalardaki büyük ölçekli fonlama işlemleri dâhil olmak üzere değeri 10 milyar doların üzerinde olan 44 işlem açıklandı. Bu dev anlaşmalar, toplam işlem sayısı geçen yıla göre yaklaşık yüzde 1 azalmış olmasına rağmen, toplam işlem değerini yukarı taşıdı. Finansal gücü daha sınırlı olan ya da jeopolitik belirsizliklerden daha fazla etkilenen şirketler ise kenarda kalmayı tercih etti.
Buna karşın birçok büyük şirketin yöneticisi, gümrük tarifeleri ve Orta Doğu'daki savaşın yarattığı belirsizlikleri bir kenara bırakarak, Trump yönetimi döneminde önceki yönetimlere kıyasla düzenleyicilerden onay alma ihtimali daha yüksek görülen satın almalara yöneldi.
Goldman Sachs'ın küresel yatırım bankacılığı eş başkanlarından Matt McClure, verdiği röportajda, "Birçok şirket, dönüştürücü nitelikte bir adım atabilecekleri bir fırsat penceresi olduğunu düşünüyor ve bunu yapmak için doğru zamanın şimdi olduğuna inanıyor" dedi.
Bu kez 'dot-com balonu'ndan farklı
Bankacılar ise bu dönemin, COVID-19 pandemisindeki rekor düşük faiz ortamından, 2007 yılındaki kaldıraçlı satın alma dalgasından ve 1990'lardaki dot-com balonundan farklı olduğunu savunuyor.
Bu yıl birleşme ve satın alma dalgasını yönlendiren şirketler, dünyanın en büyük ve en güçlü finansal yapıya sahip şirketleri arasında yer alıyor. Bu şirketlerin önemli bir bölümü, küçük satın almalar yerine büyük birleşmeler gerçekleştirerek iş modellerini dönüştürmeyi hedefliyor.
Bu hareketliliğin bir bölümü ise yalnızca birkaç dev şirketin hâkim olduğu ekonomide rekabet edebilme ihtiyacından kaynaklanıyor. Örneğin bugün S&P 500 endeksine girebilmek için şirketlerin yaklaşık beş yıl öncesine kıyasla iki kat daha büyük olması gerekiyor. Bir zamanlar ABD'nin en değerli şirketi olan Exxon Mobil'in piyasa değeri ise bugün "Muhteşem Yedili" olarak adlandırılan teknoloji devlerinin en büyüğünün yaklaşık sekizde biri seviyesinde bulunuyor.
J.P. Morgan Kuzey Amerika Birleşme ve Satın Almalar Eş Başkanı Ben Wilson, "Ölçek tanımı sürekli değişiyor. Bu nedenle şirketlerin giderek daha büyük olması gerekiyor. Büyük şirketlerin de gerçekten etki yaratabilmesi için giderek daha büyük anlaşmalara imza atması gerekiyor" dedi.
Mayıs ayında açıklanan NextEra'nın Dominion Energy'yi 118 milyar dolara satın alma anlaşması, yapay zekanın ihtiyaç duyduğu giderek artan elektrik talebini karşılayacak dev bir enerji şirketi oluşturmayı hedefliyor. Geçen ay SpaceX'in, yazılım geliştiricilere kod yazma konusunda yardımcı olan girişim Cursor'u 60 milyar dolara satın alması ise Elon Musk'ın uzay şirketinin kendi yapay zeka modellerini geliştirmesine katkı sağlamayı amaçlıyor.
Normal şartlarda şirketler belirsizlik dönemlerinde bu büyüklükte işlemlere girmekten kaçınır. İran ile yaşanan savaş nedeniyle petrol arzında oluşabilecek aksaklıklar ve Beyaz Saray'ın Avrupa'daki en büyük ticaret ortaklarına yönelik sert tutumu devam ediyor. Ayrıca bilgisayar çiplerinin maliyetleri, tedarik kısıtları ve yapay zeka şirketlerinin kâra ne zaman ulaşabileceğine ilişkin belirsizlikler de sürüyor.
Columbia Business School öğretim üyesi ve yatırım bankası Evercore'un kıdemli danışmanı Jonathan Knee, "Mevcut birleşme ve satın alma patlamasını biraz ters köşe yapan unsur, bunun eşi benzeri görülmemiş olmasa da belirsizlik ve oynaklığın en yüksek seviyelerde olduğu bir dönemde yaşanması" değerlendirmesinde bulundu.
Bu hareketlilik bankalara da önemli katkı sağladı. Bankaların gelecek hafta açıklayacakları finansal sonuçlarda bunun etkisinin görülmesi bekleniyor. Jefferies'in araştırma notuna göre Bank of America, son çeyrekte yatırım bankacılığı gelirlerinin geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 28 arttığını açıklamayı bekliyor. JPMorgan Chase ise yüzde 10'luk artış öngörüyor.
Ancak tüm şirketler bu dalgaya katılmış değil. Bu yıl şimdiye kadar toplam 21 bin 727 işlem açıklandı. Geçen yıl aynı dönemde bu sayı 21 bin 997 idi.
Bu gerilemenin bir bölümü özel sermaye şirketlerinin yaşadığı zorluklardan kaynaklanıyor. Dealogic verilerine göre özel sermaye şirketlerinin sahip olduğu kurumlar, toplam işlem değerinin yüzde 24'ünü oluşturdu. Bu oran, 2024-2025 dönemindeki yaklaşık yüzde 34 seviyesinden geriledi. Bu şirketlerin önemli bir kısmı, yapay zeka tehdidi ortaya çıkmadan önce satın aldıkları yazılım şirketlerinin değerini belirlemekte zorlanıyor ve bu nedenle satış süreçleri de güçleşiyor.
Matt McClure, "Yılın şu ana kadarki bölümünde piyasanın başlangıçta beklediği hız henüz yakalanabilmiş değil" dedi.
Halka arzda yapay zeka rüzgarı
Yılın ilk yarısındaki halka arzlara ise yapay zeka yarışını destekleyen büyük şirketler ile savunma teknolojisi şirketleri damga vurdu.
Veri merkezlerine yönelik soğutma sistemleri geliştiren Madison Air Solutions halka arzında 2,23 milyar dolar toplarken, Silikon Vadisi merkezli yapay zeka çip üreticisi Cerebras 5,55 milyar dolar kaynak sağladı. Ve elbette SpaceX, tarihin en büyük halka arzında 75 milyar doların üzerinde fon topladı.
Bu işlemler sayesinde ABD'deki halka arzların toplam büyüklüğü 155 milyar dolara ulaştı. Bu rakam, SPAC olarak bilinen özel amaçlı satın alma şirketlerinin halka arz furyasının yaşandığı 2021 yılından bu yana görülen en yüksek seviye oldu.
Bankacılar, yapay zeka odaklı diğer halka arzlar için de piyasanın açık olduğunu belirtiyor. Güney Koreli bellek çipi üreticisi SK Hynix'in bu hafta ABD'deki halka arzında 28 milyar dolar toplaması bekleniyor.
Ancak SpaceX hisseleri işlem görmeye başladıktan sonraki ilk haftalarda oldukça dalgalı bir performans sergiledi. Hala halka arz fiyatı olan 135 doların üzerinde işlem görmesine rağmen, şirket hisseleri çarşamba günü geçen ay işlem görmeye başladığı ilk dakikalarda ulaştığı 150 dolar seviyesinin altına geriledi. Hisse, çarşamba gününü 148 dolardan tamamladı.
© 2026 The New York Times Company
