Paris’te bir mahkeme, perşembe günü verdiği kararda enerji şirketi TotalEnergies’in artık dolaylı emisyonlarını ve ürünlerinin tüketiminden kaynaklanan çevresel riskleri görmezden gelemeyeceğine hükmetti.
Fransız petrol ve gaz devi, tüketicilerin şirketin yakıtlarını ve doğal gazını kullanmasından doğan çevresel riskleri, yalnızca kendi tesislerinden kaynaklananlarla sınırlı kalmadan, resmi olarak değerlendirmek ve raporlamak için altı ay süre aldı.
Petrol devi açısından bu, mal taşımacılığı, çalışan seyahatleri ve her şeyden önce sattığı ürünlerin kullanımını kapsıyor.
En basit örnek şu: Bir TotalEnergies akaryakıt istasyonuna gidip aracınıza benzin doldurduğunuzda, sürüş sırasında egzozunuzdan çıkan karbondioksit otomatik olarak TotalEnergies’in dolaylı "Kapsam 3" emisyonlarının parçası haline geliyor.
Ancak mahkeme, TotalEnergies’i tüm müşterilerinin davranışlarından hukuken sorumlu tutacak kadar ileri gitmedi. Davacıların talep ettiği gibi şirketin dünya genelindeki yeni petrol ve gaz projelerini durdurmasına ya da 2030’a kadar petrol ve gaz üretimini sırasıyla yüzde 37 ve yüzde 25 azaltmasına da hükmetmedi.
Davacılar arasında France Nature Environnement, 'Notre Affaire à Tous' adlı sivil toplum kuruluşu ve Sherpa derneğiyle birlikte yer alan Paris Belediyesi, perşembe günü kararı "Fransız iklim hukuku açısından tarihi bir karar" olarak memnuniyetle karşıladı.
Paris Belediye Başkan Yardımcısı Alice Timsit yaptığı açıklamada, "İlk kez bir hakim, iklim risklerinin büyük şirketlerin özen yükümlülüğü kapsamına girdiğini ve hiçbir fosil yakıt çok uluslu şirketinin bu sorumluluktan kaçamayacağını kabul etti," dedi.
Fransa’nın öncü özen yükümlülüğü yasası
Bu karar, çok büyük şirketlerin faaliyetlerinin etkilerinden yalnızca kendi ofisleri içinde değil, tüm üretim zinciri boyunca sorumlu tutulmasını öngören 2017 tarihli öncü Fransız özen yükümlülüğü yasasının ilk somut uygulaması oldu.
Yasa, ekonominin dev şirketlerini hedef alıyor. Fransa merkezli olup şirket bünyesinde ve Fransa’daki doğrudan ya da dolaylı bağlı kuruluşlarında en az 5 bin çalışanı bulunan ya da dünya genelindeki bağlı kuruluşları dahil en az 10 bin çalışanı olan şirketler için geçerli.
TotalEnergies şimdiye kadar ağırlıklı olarak üretim tesisleri, ofisleri ya da altyapısından kaynaklananlar gibi kendi faaliyetleriyle bağlantılı emisyonları azaltmak için gösterdiği çabaları öne çıkardı. Bunlar 'Kapsam 1' ve 'Kapsam 2' emisyonları olarak biliniyor.
Ancak bir petrol grubu için bu emisyonlar, toplam karbon ayak izinin yalnızca küçük bir bölümünü oluşturuyor. Asıl büyük pay, yüzde 90 ile 'Kapsam 3' emisyonlarından kaynaklanıyor.
Fransız mahkemeleri, TotalEnergies’in iklim riski analizinde bu 'Kapsam 3' emisyonlarını tam olarak dikkate almasını zorunlu kılarak, şirketin artık yalnızca doğrudan emisyonlarıyla sınırlı kalamayacağına ve ürünlerinin kullanımının çevresel etkisini de hesaba katması gerektiğine hükmetti.
Fransız enerji devinin şeffaflık yükümlülüklerini güçlendiren bu karar, bu nedenle şirketin iklim stratejisinin daha yakından incelenmesine yol açabilir ve özen yükümlülüğü planının yetersiz bulunması halinde yeni hukuki süreçlerin önünü açabilir.
