Arnavutluk’un gelecek yılki NATO zirvesine ev sahipliği yapma konusundaki konumu, ülkenin kilit harcama hedeflerini yerine getirememesi nedeniyle tartışmaya açılmış durumda.
Euronews daha önce, gelecek hafta Ankara’da yapılacak NATO zirvesinin taslak sonuç metninde, bir sonraki toplantının Arnavutluk’ta düzenleneceğine ilişkin, zirvenin yerinin daha önce duyurulmuş olmasına rağmen herhangi bir ifade yer almadığını bildirmişti.
Nihai zirve bildirgesinde bu ifadeye hiç yer verilmemesi, NATO yetkililerinin Arnavutluk üzerindeki baskıyı artırmak için bilinçli olarak attığı bir adım.
Bir NATO kaynağı çarşamba günü, durumun değişmediğini ve ittifakın Tiran’a, ülkenin üzerine düşeni yapıp harcamalarını artırmadığı takdirde ev sahipliği rolünü kaybedebileceği yönünde “güçlü bir mesaj” gönderdiğini doğruladı.
NATO ülkeleri, geçen yıl Lahey’de yapılan zirvede, savunma harcamalarını 2035’e kadar GSYH’nin yüzde 5’ine çıkarmayı kabul etmişti. Ancak yaklaşık yüzde 1,49 düzeyindeki mevcut harcama seviyesiyle Tiran, NATO’nun ilk savunma hedefi olan yüzde 2’nin bile epey gerisinde kalıyor.
Arnavutluk yalnız değil; Slovenya ve Çekya da ortak savunmanın güçlendirilmesi konusunda gereken katkıyı yapmayan ülkeler arasında gösteriliyor. Her ikisi de NATO’nun üye ülkelerin tek tek harcamalarını değerlendirdiği 2025 raporunda yüzde 2 eşiğini aşmış gibi görünse de, NATO kaynakları Euronews’e bu rakamların gerçeği yansıtmadığını belirtti.
ABD, savunma harcamalarında geri kaldığını düşündüğü müttefikleri eleştiriyor ve ülkelerin, kararlaştırılan takvim içinde yüzde 5 hedefine ulaşma yolunda “inandırıcı” bir hatta olduklarına dair somut kanıt görmek istiyor.
"Avrupa ülkeleri artık savunma mimarisinden bedavaya yararlanamayacak” diyen ABD’nin NATO Daimi Temsilcisi Mathew Whitaker, çarşamba günü gazetecilere, “Amerikan vergi mükelleflerinin sırtından beleşçilik yapılıyor; NATO ittifakındaki bazı ülkeler yıllardır böyle davranıyor” sözleriyle tepki gösterdi.
Tüm 32 müttefik, 7-9 Temmuz tarihlerinde Türkiye’nin ev sahipliğinde Ankara’da düzenlenecek yıllık zirve için bir araya geliyor. ABD Başkanı Trump geçen hafta hem kendisinin hem de ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio’nun zirveye katılacağını teyit etti.
Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenskiy’nin yanı sıra Katar, Birleşik Arap Emirlikleri ve Bahreyn liderleri de zirveye iştirak edecek.
