Merhaba,
“Eğer gençlik yıllarınızda Paris’te yaşamış kadar şanslıysanız, hayatınızın geri kalanında nereye giderseniz gidin, Paris de sizinle gelir; zira Paris, gezici bir şölen gibidir.”
İtalya cephesinde askerliğini yaparken ağır yaralandığı Birinci Dünya Savaşı’nın sonrasında fırsat buldukça ABD’den uzaklaştı; sadece Paris yıllarını değil, yaşamının önemli bir bölümünü Fransa, İtalya, İspanya gibi Avrupa ülkelerinde ve çok sevdiği Küba’da geçirdi.
1964’te ölümünden dört yıl sonra yayımlanan son yapıtı Paris Bir Şenliktir’de (Çev. Saydam Özel / Bilgi), kendisi gibi bu kentte yaşayan, çoğunluğu anglofon diğer kültürel figürlerle ilişkilerini de anlatır.
Yirmi yıl sonra, 1956’da Paris’teki Ritz Oteli’nin bodrumunda unutmuş olduğu bir sandıkta bulunan not defterleri onu derin bir sevince boğar. Bu notlardan yola çıkarak 1957-1960 yılları arasında, üzerinde düzeltmeler yaparak yazdığı kitabı ne tam bir otobiyografi ne de otokurmaca, sınıflandırılması güç bir yapıttır.
Yine de yıllar sonra Paris’ten çok uzaklarda, Küba’da bitirdiği, yirmi bağımsız bölümden oluşan kitabının ilk baskısının kapağındaki alt başlık bu konuda bir ipucu verir: “Yazarın 1920’lerde Paris’teki yaşamından kesitler”.
Kitapta ilk eşi Hadley ve küçük çocukları Jack ile Paris’te geçirdiği yılları kişileri ve olayları anekdotlarla bezeyerek anlatırken genç bir gazeteci olarak görüştüğü yazarlar içinde en çok, Scott Fitzgerald ve Gertrude Stein’la ilgili anılarına yer verir.
Paris’te tanıştığı yazarlar içinde samimi anlamda arkadaş olmaları neredeyse olanaksız, birbirine zıt iki karakter olarak tuhaf bir dostluk ilişkisi içinde bulunduğu; 1925’te Montparnasse’ta ilk karşılaşmalarından, Lyon’a yaptıkları maceralı ve komik yolculuğa kadar F. Scott Fitzgerald ile olan anıları da epey şaşırtıcıdır.
Yapıtın onun yazarlık çalışmaları, çalışma yöntemi konusunda epey bilgilendirici bir yanı da vardır. Hep yazmak, düzenli çalışmak ister usta yazar. Çalışmanın her türlü tasayı ortadan kaldıracağına inanır: “Çalışmak neredeyse her şeyi iyileştirirdi. O zamanlar böyle inanıyordum ve hâlâ da böyle inanıyorum.” Öncelikle hemen her yerde, özellikle de favori mekânları olan kafelerde, “iki kurşun kalem, bir kalemtıraş ve mavi kaplı bir küçük defter” dışında fazla bir şeye gereksinim duymadan yazar da yazar.
Son yapıtı Paris Bir Şenliktir ile ölümsüz yazar Ernest Hemingway (1899 / 1961) kapağımızda. Ferda Fidan’ın yazısı...
- M. Sadık Aslankara (Esra Alkan / Kalk Gidelim Kapadokya / Varlık)
- Gültekin Emre (“Mihail Zoşçenko: ‘Güzel hayat, sandığımız kadar ötede değil’”)
- Duygu Aydemir (Umberto Arte / Caravaggio: Medusa ile Yüzleşme - Varlık Üçlemesi 1 / Destek)
- Emre Boz (Nurduran Duman / şiir, sana verilecek kötü haberim yok / Tekin)
- Ahmet Antmen (Amitava Kumar / Sevgili Hayatım / Çeviren: Niran Elçi / DeliDolu)
- Dr. Osman Seçkin (Begüm Egeli Bursalıgil / Rosa Damascena (Damask Gülü) / Boyut)
- Y. Bekir Yurdakul (“Şiirin fısıldar, çoğalır umut!” / Hidayet Karakuş, Kış Şiirleri, Bilgi / Serçenin Şiir Defteri, Bilgi),
- Dolu dolu Vitrindekiler, kısa tanıtımlar, Emek Yurdakul’un hazırladığı Güncel ve Mustafa Başaran’ın hazırladığı Bulmaca ile de düşün trafiği sürüyor!
İyi okumalar...
Gamze Akdemir
Kitap Dergi, YARIN gazeteniz Cumhuriyet’le birlikte...
Unutmayın; her gün Cumhuriyet her perşembe Cumhuriyet Kitap Dergi okunur!
