Giderek daha fazla insan beslenme konusunda istikrar ve net kurallar arıyor. İşte tam da bu noktada dogmalar, baskı ve tehlikeli saplantılar ortaya çıkıyor. Yiyecekler artık sadece fiziksel bir ihtiyacı karşılamakla kalmıyor; ahlaki bir pusula ve kişisel bir yaşam projesine dönüşüyor.
Uzun bir süre boyunca yiyecek, insanoğlu için öncelikle temel bir yaşam kaynağı ve biyolojik bir ihtiyaçtı. Ancak bugün modern kent insanı için beslenme, sadece bir enerji ve besin kaynağı olmaktan çok daha fazlasını ifade ediyor. Günümüzde tabağımıza koyduğumuz her lokma; kimliğimizin dışa vurumu, ahlaki duruşumuzun bir simgesi ve hatta zaman zaman hayatımızın merkezinde yer alan kuralcı bir yaşam projesi haline gelmiş durumda.
İster sağlıklı beslenme tutkusu (ortoreksiya sınırındaki yaklaşımlar), ister paleo diyeti, etoburluk (carnivore) ya da veganlık olsun; isterse de son dönemin popüler "uzun ömür" (longevity) kavramları etrafında şekillensin, yiyecekler etrafında sürekli olarak yeni inanç sistemleri filizleniyor. Bu yapılar, ritüelleri, yasakları ve kabileleşme eğilimleriyle geleneksel dini topluluklarla çarpıcı paralellikler gösteriyor.
Psikolojik açıdan bakıldığında bu gelişme pek de şaşırtıcı değildir. İnsanlar, özellikle belirsizliklerle dolu ve aşırı karmaşık hale gelen modern dünyada, tutunabilecekleri net rehberlikler ve basit kurallar ararlar. Beslenme, bu arayış için biçilmiş kaftan bir yansıtma ekranı sunar. Sonuçta her gün sayısız kez gıdalarla ilgili kararlar vermek zorundayız. Kararların bu denli yoğun olduğu bir alanda kati kurallar koymak, bireye sahte ama rahatlatıcı bir kontrol hissi bağışlar.
Bu durum, belirli diyetlerin temelde yanlış, gereksiz veya bilimsel olarak dayanaksız olduğu anlamına kesinlikle gelmez. Etik gerekçelerle vegan yaşam tarzını seçen veya sağlık sorunları nedeniyle belirli gıdalardan kaçınan bireyler, son derece anlaşılır ve saygıdeğer kararlar vermektedirler. Asıl sorun, kişisel bir beslenme tercihinin ötekileştirici ve evrensel bir dogma haline gelmesiyle başlar.
GIDA SOSYOLOJİSİ VE DİYETLERİN KABİLELEŞMESİ
Beslenme yönteminin birer kimlik unsuruna dönüşmesi, bireyler arasında görünmez sınırlar çizer. "Biz ve Onlar" ayrımı, tabağın içindekilere göre belirlenmeye başlar. Birlikte yemek yeme kültürü, tarihin her döneminde toplulukları kaynaştıran temel bir unsurken; modern diyet dogmaları insanları ayrıştıran, akşam yemeklerini birer ahlaki sorgulama alanına çeviren baskı unsurlarına dönüşebilmektedir.
DENGELİ BİR YAKLAŞIMA DOĞRU
Beslenmenin sunduğu biyolojik ve kültürel zenginliği yeniden keşfetmek, tabağımızla olan ilişkimizi dogmalardan arındırmaktan geçer. Yiyecekler, bedenimize güç veren besin maddeleri ve kültürümüzün keyifli parçalarıdır; ahlaki pusulamızın veya varoluşsal değerimizin tek ölçütü değildir. Sağlıklı bir beden ve zihin yapısı, esnek ve sürdürülebilir bir farkındalığın ürünüdür.
Odatv.com
