JAPON Nippon Grubu’na bağlı Betek’in Filli Boya markasıyla EKONOMİ Gazetesi işbirliği ile düzenlenen “Gündem Sohbetleri” dizisinin Diyarbakır durağında toplantı sonrasında Büyükşehir Belediyesi Eş Başkanı Doğan Hatun’la görüştük.
Doğan Hatun, Yazıişleri Müdürümüz Handan Sema Ceylan ve Diyarbakır Temsilcimiz Mahir Solmaz’la birlikte yaptığımız sohbette Osman Baydemir’in başkanlığı döneminden beri kentin gündeminde olan ancak ilerleme sağlanamayan “Hafif Raylı Sistem (Tramvay) Projesi” üzerinde durdu:
- Biz göreve geldiğimizde projeyi yeniden gündemimize aldık. Üzerinde çalıştık ve projeyi uygulanabilir hale getirdik.
Projenin adından konuya girdi:
- Dağkapı-Gazi Yaşargil Eğitim ve Araştırma Hastanesi Raylı Sistem Hattı
Projenin amacı ve güzergahına işaret etti:
- 14.1 kilometrelik bu proje, kentin tarihi ve sosyo-ekonomik açıdan dezavantajlı bölgesi olan, turizm açısından canlılığı ile bilinen “Sur İçi” (Dağkapı) ile yeni gelişen yerleşim alanı “Kayapınar/Diclekent” aksını birbirine bağlayacak.
“Gazi Yaşargil Eğitim ve Araştırma Hastanesi”ne dikkat çekti:
- Proje, dar gelirli vatandaşların kent merkezindeki sağlık, eğitim ve istihdam olanaklarına erişimini kolaylaştırarak kentsel ayrışmayı azaltacak. Bakanlık onaylı “2040 Ulaşım Master Planı”nın omurgasını oluşturan proje Yenişehir, Bağlar ve Kayapınar ilçelerinden geçiyor.
Doğan Hatun, mevcut durum ve planlanan takvimi şöyle ortaya koydu:
- İhale Sözleşmesi İmzası: 2026 yılı 4’üncü çeyreğinde uluslararası finans kuruluşu (IFI) kredi onayı planlanıyor. Bu yönde İLBANK garantörlüğünde aktif görüşme süreçleri devam ediyor.
- İnşaat Başlangıcı ve Sipariş: 2027 yılı birinci çeyreğinde şantiye kurulumu ve altyapı çalışmalarına başlanacak. Aynı dönemde 36 ay teslim süresi olan tramvay araçlarının üretim siparişi verilecek.
- Ticari İşletmeye Geçiş: Kasım 2029’da resmi açılışın yapılması ve Ocak 2030 itibariyle projenin ilk tam işletme yılına girerek ticari faaliyetlerine başlaması öngörülüyor.
- İlk Aşama İşletme Kapasitesi: Başlangıçta 10 dizi (20 araç) ile 8 dakika sefer sıklığında çalışılacak ve günlük ortalama 104 bin 115 yolcu taşınacak. Proje güzergahında 20 peron (durak) inşa edilecek.
Projenin bedelini ve finansman formülünü sorduk, anlattı:
- Proje 200 milyon Euro’ya mal olacak. Tamamı için kredi kullanmamız gerekiyor. Bunun için İller Bankası (İLBANK) teminatı isteniyor. Biz Fransız Kalkınma Bankası’ndan 24 yıl vadeli alabiliyoruz.
Diyarbakır Büyükşehir Belediyesi’nin kredibilitesinin yüksek olduğunu savundu:
- Borçlarımızı ödedik. Eylül ayında tamamen borçlarımızı sıfırlamış olacağız. Dolayısıyla İLBANK’tan teminat alabilecek durumdayız. Önümüzdeki en önemli engel, proje için konulan yüzde 60 yerlilik şartı.
Yerlilik şartının başka belediyeler için de engel oluşturduğunu iddia etti:
- Dış kredi kullanınca yerlilik şartını yerine getiremiyoruz. Çünkü, dış kredi kullanınca, vagonları kaynağı sağladığımız ülkeden almamız gerekiyor. Yerlilik şartına uyma konusunda da içeriden kaynak bulma ve vade sıkıntısı yaşıyoruz.
Bu konuda hükümetten beklentilerini dile getirdi:
- Dış kaynak bulabiliyoruz. Kredi notumuz da yüksek. Yerlilik şartını bizim ve benzer durumda olan belediyeler için kaldırsalar, projemize bir an önce başlasak.
Doğan Hatun, yerlilik şartına rağmen Türkiye’deki tramvay üretiminde de yetersizlik olduğunu kaydetti:
- Şu anda bildiğimiz kadarıyla Türkiye’de bir firma tramvay üretimi yapıyor. Bugün o firmaya sipariş verecek olsak, 2 yıl beklemek gerekiyor. Yerlilik şartı uygulanırken bu durumun da dikkate alınmasında fayda var.
Hükümet, Diyarbakır ve bekleyen diğer belediyeler için içeriden kaynak bulamıyor ve sadece dışarıdan kredi kullanıyorsa yerlilik şartını esnetir mi?
İstasyonlarda güneş enerjisi sistemi kurulacak
DİYARBAKIR Büyükşehir Belediyesi Eş Başkanı Doğan Hatun, “Dağkapı-Gazi Yaşargil Eğitim ve Araştırma Hastanesi Raylı Sistem Hattı”nın çevresel yönüne işaret etti:
- Karayolu araçlarından (otobüs, minibüs, bireysel araçlar) raylı sisteme geçiş sayesinde karbon emisyonu ciddi oranda azalacak.
Ardından ekledi:
- Araçlarda enerji geri kazanımı sağlayan rejeneratif frenleme teknolojisi kullanılacak, depo sahasında yağmur suyu hasadı yapılacak ve istasyonlarda güneş enerjisi entegrasyonu değerlendirilecek.
Proje ile yaratılacak istihdama değindi:
- Projenin inşaat aşamasında aylık ortalama 800 kişi (yüklenici nezdinde), işletme aşamasında ise makinist, güvenlik ve teknik personel dahil 300 kişi doğrudan istihdam edilebilecek.
“Engelsiz erişim” üzerinde durdu:
- Tüm istasyonlar ve araçlar, hissedilebilir uyarı bantları, rampalar, sesli/görsel anons sistemleri ile engelli ve yaşlı bireylerin erişimine tam uyumlu tasarlanıyor.
“Kültürel miras”ı irdeledi:
- Diyarbakır’ın “UNESCO Dünya Mirası” statüsü gözetilerek, inşaat süreci için özel prosedürler hazırlandı. Koruma Kurulu ile koordinasyon sağlandı.
Afet Koordinasyon Merkezi kurulacak
DİYARBAKIR Büyükşehir Belediyesi Eş Başkanı Doğan Hatun, Diyarbakır’da bir Afet Koordinasyon Merkezi (AKOM) kurulması için de proje hazırladıklarını belirtti:
- Diyarbakır’da kurulacak AKOM, çevre illere de hizmet verebilecek.
AKOM konusunu İller Bankası (İLBANK) yönetimiyle de görüştüklerini bildirdi:
- AKOM’un bilişim altyapısı ve teknik donanımı için dış finansman imkanları üzerinde de duruyoruz. Bu konuyu İLBANK yönetimiyle de paylaştık.
AKOM’un işlevine işaret etti:
- AKOM yalnızca afet anlarında değil, aynı zamanda trafik kontrolü ve ulaşım koordinasyonu gibi alanlarda da işlev görebilecek şekilde planlanıyor. Böylece kriz yönetimi kapasitesinin güçlendirilmesi hedefleniyor.
Amedspor’a tesis altyapısı gerekiyor
DİYARBAKIR Büyükşehir Belediyesi Eş Başkanı Doğan Hatun, Amedspor’un Süper Lig’e yükselmesinin şehirde moral-motivasyon etkisi yarattığını vurguladı:
- Amedspor’un tesis altyapısı ihtiyaçları var. Geçmişte belediyemize ait olan bazı tesisler Gençlik ve Spor Müdürlüğü bünyesine alınmış ve kullanılmıyor. O alanları belediyemize iade etseler, elbirliği ile kullanılabilir hale getirsek diye düşünüyoruz.
Ardından ekledi:
- Amedspor’a destek olmak için elimizden ne geliyorsa yapacağız. Amedspor’un yakaladığı başarıyı sürdürmesi için yanlarında olacağız.
Asbestli su boruları tümüyle değişecek
DİYARBAKIR Büyükşehir Belediyesi Eş Başkanı Doğan Hatun, 2.5 yıldır altyapıya yatırım yaptıklarını bildirdi:
- Su borularının az da olsa bir bölümü asbestlilerden oluşuyor. Onları tümüyle değiştirmek için çalışıyoruz.
İçme suyunda zorluk yaşanan dönemler için de yatırım yaptıklarını belirtti:
- Zor günler için ayrı bir arıtma tesisi kurduk. Deniz suyunu arıtan sisteme benziyor. 200 milyon liralık yatırımla fabrika gibi çalışan sistem kurduk.
Altyapı yatırımlarının gözle görünmediği için halk tarafından hissedilmediğini vurguladı:
- Halkımız hizmet bekliyor. En doğal hakları elbette. Altyapı yatırımları vatandaşlar tarafından pek fark edilmese de biz yapmaya devam ediyoruz.
Çöp aktarma istasyonu konusunda yaşadıkları bir sıkıntıyı paylaştı:
- Lice yakınlarında bir çöp aktarma istasyonu kurmak istiyoruz. Orada 3 dönümlük bir Hazine arazisini talep ettik. 2.5 yıldır bu konuda bize maalesef olumlu cevap vermediler. O alanı alıp bir an önce çöp aktarma istasyonunu kurmak istiyoruz.
3.7 milyar lira borç birikmişti
DİYARBAKIR Büyükşehir Belediyesi Eş Başkanı Doğan Hatun, borç durumuyla ilgili de şu bilgiyi verdi:
- Banka kredileri 3 milyar 750 milyon lira idi. Ayrıca 1.8 milyar lira da hizmet alınmış müteahhitlere hak ediş borcu vardı. Göreve geldiğimiz günlerden itibaren borçları ödemeye gayret ettik. Nitekim sıfırlama noktasına da önemli ölçüde yaklaştık.
