Üretmeyene değil, üretene; veri taklitçisine değil, gerçek çözümler sunana destek vermeli. Üretkenliğini kanıtlayan zekâlar yükselmeli, zombiler batırılmalı. Yararlı fikirler yüceltilmeli
1- SORUN: Yapay zekâ çağında hâlâ “teşvik” denince akla ilk gelen, kimin ne kadar para alacağı oluyor. Oysa mesele artık sadece fon değil, fonun veriyle ilişkisidir. Teşvikler, zekâyla desteklenmeyen yapılar içinde boşa akıyor. Sonuç: “zekâsız destek” kavramıyla bütçe eriyor.
2- ETKİSİ: Bu, algoritması olmayan fikre yazılım bütçesi vermek gibidir. Kod yazmayan sistemin güncellenmesini beklemek gibi… Kaynağı olan ama zekâsı olmayan girişimler çoğaldıkça, sistem değil sadece kayıt defteri şişiyor. Bugünün yeni kâbusu: Veriyi taklit eden yapılar yapay zombi şirketler.
YZ ÇAĞINDA VERİ ÜZERİNDEN SOYGUN
3- ÇÖZÜM: Bunlar sistemde var gibi görünürler ama üretmezler. Destek alırlar ama dönüşüm sağlamazlar. Teşvik programlarına başvururlar, YZ yazılımları talep ederler, ama sonunda sadece “fatura” üretirler. Çünkü asıl dertleri, süreci akıllandırmak değil, veri yoluyla sistemi oyalamaktır.
4- YÖNTEM: Bu tür şirketler zekâyı değil, şekli kopyalar. Ama içerik boş kalır. Ve sistem bu boşluğu fark etmeden fon aktarmaya devam eder. Teşvikler, tıpkı tohumlar gibidir. Ancak doğru toprağa düşerse ürün verir. Zekâsız girişimlere verilen teşvik; “kodsuz tohum” ekmek gibidir. Ne yeşerir ne de iz bırakır.
2 SORU 2 CEVAP / YZ ile teşvike dair…
Teşvikleri kim, nasıl denetlesin?
Denetim, artık bakanlık yazışmalarıyla değil, sistem içi veri takibiyle yapılmalıdır. Her teşvik bir API’ye bağlanmalı, süreç gerçek zamanlı izlenmelidir. Teşvik sadece verilmesin; veriyle denetlensin.
Zombi şirketlerden nasıl arınırız?
“Zombi temizliği” bir ahlak meselesidir. Bu, sadece hukukla değil, sistem zekâsıyla mümkündür. YZ destekli teşvik analizleri, üretmeyeni itebilir. Her teşvik, “üretim-veri-etki üçgeni” ile ölçülmeli
not/ Zombiyi besleme, zekâyı boğma
Bugün hâlâ teşvik alan ama üretmeyen, kendini yenilemeyen yapılar, sadece kamu bütçesini değil, kolektif umudu da tüketiyor. Bu sistemden çıkış; “zombilere değil, zekâya kaynak” vermekle mümkün. Zombi bir sistemin yaşaması, üretken birgirişimin boğulması anlamına gelir.
ZOMBİ ŞİRKET LÛGATI
Zombi: Haiti kültüründe, hayattan beslenen ama değer üretmeyen ölü sistemleri anlatır
Zombi şirket: Teşvik kovalayan ama değer üretmeyen, kamu bütçesi asalağı yandaş oluşumlar
Akılsız teşvik: Topluma, ekonomiye, kalkınmaya faydası olmayan projelerin desteklenmesi
YZ destekli teşvik: Yapay zekâ marifetiyle teşviklerin etki analizi sonucu dağıtılması ve takibi
