Türk armatörlerden milyar dolarlık yatırım atağı

Aysel YÜCEL

Fabrikaların kapandı­ğı, şirketlerin küçül­meye gittiği ve birbi­ri ardına konkordato haber­lerinin geldiği bir dönemde, yerli yatırımın yıldızı arma­törler oldu. Türk armatörler, Denizcilik ve Kabotaj Bay­ramı’nın 100. yılını dev yatı­rımlarla karşılıyor. Küresel jeopolitik krizleri ve tedarik rotalarındaki değişimleri fırsata çeviren sektör, 2026 yılının sadece ilk 6 ayında tam 42 gemilik dev bir yatı­rıma imza attı.

Deniz taşımacılığında nav­lunun, Hürmüz krizinin de etkisiyle son bir yılda yüz­de 100’e yakın artarak rekor seviyelere gelmesi, özellikle tanker navlunlarının tarihi seviyelere gelmesi devasa ya­tırımların en büyük itici gücü oldu. Artan navlun bedelleri­nin yatırım iştahını zirveye taşımasıyla birlikte, özellikle büyük tonajlı gemilere yöne­lim hız kazandı. Bir kısmı ye­ni inşa siparişi, bir kısmı ise ikinci el satın alımlardan olu­şan bu hamlenin toplam be­deli 1 milyar doları aştı.

Küresel devler satıyor, Türkler alıyor

Bu büyüme hamlesinin dikkat çekici yanlarından biri de küresel pazardaki el değiştirme trendi oldu. Glo­bal devler filolarını küçültüp gemilerini satarken, yerli ar­matörler bu gemileri toplu­yor. Öyle ki, Danimarkalı de­nizcilik devi Maersk’ün ve dünyanın en büyük maden­cilik devlerinden Rio Tin­to’nun gemilerini alanlar da yine Türk armatörler oldu.

Koç, Sabancı ve Ciner gibi devlerin yanı sıra Kalkavan ve Karamehmet ailelerine kadar çok sayıda şirket; kon­teynerden tankere, tanker­den kuru yüke kadar her seg­mentte yatırım yarışına gir­di. Sektördeki bazı firmalar yapısal strateji değiştirip 20 yıl sonra yeniden kuru yük sektörüne adım atarken, ki­misi ise ilk kez konteyner ya­tırımı yaptı.

Hedef yeniden dünya liginde ilk 10

DÜNYA’ya konuşan sek­tör temsilcileri, yeni yatı­rımların da yolda olduğunu ve filodaki büyümenin hız kesmeden süreceğini ifa­de etti. Bu yeni yatırımlar­la birlikte, halihazırda 50,6 milyon DWT kapasite ile 11. sırada bulunan Türk sahipli deniz ticaret filosunun, dün­ya liginde yeniden ilk 10’a girmesi öngörülüyor.

Hangi şirket, ne yatırımı yaptı?

Türk şirketlerinin 2026 yılına damga vuran başlıca gemi yatırımları ve yeni in­şa siparişleri şu şekilde ger­çekleşti:

-Yasa Group: Saban­cı ailesi kontrolündeki Yasa Shipping, Çinli Jiangsu New Hantong’a her biri 319.000 DWT kapasiteli dört adet VLCC (Çok Büyük Ham Pet­rol Tankeri) siparişi vererek dikkatleri üzerine çekti. Şir­ket ayrıca Çin’e 3.100 TEU kapasiteli iki adet kontey­ner gemisi sipariş ederek bu segmente de güçlü bir giriş yaptı. Madencilik devinin sattığı gemileri de Yasa al­dı. Dünyanın en büyük ikin­ci madencilik şirketine ait Rio Tinto Shipping, filosu­nu azaltma kararı aldı. Dün­ya devinin 3 gemisini Yasa Shipping satın alarak filosu­na kattı.

-Ciner Shipping: Küre­sel dökme yük piyasasındaki varlığını güçlendiren Ciner Grubu, her biri 64 bin DWT kapasiteli 6 yeni gemi için si­pariş verdi. Çinli tersanede inşa edilecek gemilerin top­lam yatırım bedeli 200 mil­yon doları aştı.

-Aygaz: Koç Holding şir­ketlerinden Aygaz, Güney Kore’deki HD Hyundai ter­sanesine 119 milyon dolar bedelle dev bir VLGC sipari­şi verdi. Şirket nisan ayında aynı gruptan 234 milyon do­lar (346,6 milyar KRW) de­ğerinde iki adet LPG tanke­ri için daha inşa sözleşmesi imzaladı.

-Beşiktaş Ship­ping: Scorpio altı adet ürün tankerinden üçünün alıcısı odu. Satın alınan gemilerin her biri 49.900 DWT kapa­siteli ve bu gemilere toplam­da 105 milyon dolar öden­di. Şirket yılın ilk aylarında da 50 bin DWT’lik Amasya, Antalya ve Van isimli tan­kerleri filosuna katmıştı. Beşiktaş Grubu, son 20 yıl­da ilk kez dökme yük gemisi alımları da gerçekleştirerek stratejisini çeşitlendiriyor. DÜNYA’ya konuşan Beşik­taş Denizcilik Yönetim Ku­rulu Başkanı Yavuz Kalka­van, “En son haziran ayında 63.300 DWT’luk 2016 inşası iki adet Ultramax tipi dökme yük gemisini (Huayang Lily ve Huayang Rose) 50,4 mil­yon dolara alarak isimleri­ni Kabataş ve Maçka yaptık. Son 6 ayda Beşiktaş Deniz­cilik olarak 6 MR Tanker ve 2 Ultramax dökme yük gemi­si olmak üzere 8 gemi satın aldık. Bu gemilerin toplam maliyeti 255 milyon dolar ol­du” dedi.

-Advantage Tan­kers: Gülsün Nazlı Kara­mehmet Williams yöneti­mindeki Advantage Tankers ,Güney Kore’de DH Shipbu­ilding’e 177 milyon dolarlık yatırımla iki suezmax tanker inşa ettiriyor. Teslimatların 2029’da yapılması planlanı­yor.

-EOS Group: Çinli Ji­angsu Dajin ile 134 milyon dolarlık anlaşma imzaladı. Şirket, her biri 34-35 mil­yon dolar olan iki ultramax ve 31-32 milyon dolar olan iki handysize gemi inşa et­tirecek.

-Akar Deniz: Dünya devi Maersk Tankers’ın fi­losundan 16.600 DWT’lik “Bro Nuuk” ve “Bro Nissum” isimli iki kimyasal tankeri, her biri 12 milyon dolar be­delle satın aldı.

-Devbulk: Deval kardeş­lerin yönettiği şirket, yakla­şık 38 milyon dolar harcaya­rak iki handysize gemisi aldı ve filosunu 18 gemiye çıka­rarak rekor kırdı.

-Stella Tanker: Çin’de­ki Zhejiang Yongxin tersa­nesinde 7.300 DWT’lik dör­düncü parsel tanker op­siyonunu devreye alarak filosunu genişletti.

-Medkon Lines: Bu yıl filoya 4 konteyner gemisi ka­tan şirketin Genel Müdürü Mahmut Işık, “Sadece filo­muzu büyütmek değil, yakıt verimliliği yüksek, çevre re­gülasyonlarına uyumlu ge­milerle sürdürülebilir bir yapı oluşturmayı hedefliyo­ruz” açıklamasını yaptı. Işık, 4 gemi için 45 milyon dolar yatırım yaptıklarını açıkla­dı.

-BOTAŞ: Devlet ener­ji şirketi, iki adet 174.000 metreküp kapasiteli yeni in­şa edilecek LNG tankeri için ihale sürecini başlattı.

Gemi yatırımında fırsat da var risk de

Piri Reis Üniversitesi akademisyenlerinden Prof. Dr. Soner Esmer Hürmüz krizinin tanker piyasasına etkisinin uzun süreceğini belirterek, “Hürmüz Boğazı trafiğe tam olarak açılsa bile, özellikle tanker taşımacılığında ötelenmiş bir talep olduğu için ihtiyaç yüksek kalacak. Bu nedenle armatörlerin gemi yatırımlarını kârlı buluyorum” dedi.

Türkiye Armatörler Birliği (TAB) Başkanı Cihan Ergenç, küresel pazarda raporlanmayan gizli siparişlerin yarattığı tehlikeli arz fazlalığına dikkat çekerek Türk armatörleri gemi yatırımlarında temkinli olmaya çağırdı. Küresel ekonomideki daralma beklentileri ve tırmanan jeopolitik riskler nedeniyle piyasaların öngörülemez olduğunu belirten Ergenç, yatırımların kredi yerine mutlaka öz sermaye ile yapılması gerektiğini vurguladı ve tarihsel döngülerin iyi analiz edilmesini tavsiye etti.