Dünyada milyonlarca insan yeterli kalori alsa da, yaşam için kritik öneme sahip vitamin ve minerallerden yoksun besleniyor. Uzmanların "gizli açlık" olarak tanımladığı bu durum, ülkelerin ekonomik kalkınmasını ve toplumsal refahını da tehdit ediyor.
Protein, yağ ve karbonhidrat gibi makro besinler yaşam için gerekli olsa da, iyot, demir, çinko, folik asit ile A, C, D ve E vitaminleri gibi mikro besinler de sağlıklı büyüme, bağışıklık sistemi ve beyin gelişimi açısından hayati önem taşıyor. Küresel Beslenmeyi Geliştirme İttifakı'nın (GAIN) verilerine göre, dünya genelinde 2 milyardan fazla kişi bu temel mikro besinlerden yeterince alamıyor.
GİZLİ AÇLIK NEDEN TEHLİKELİ?
"Gizli açlık", kişinin yeterince doyuyor görünmesine rağmen vücudunun ihtiyaç duyduğu vitamin ve mineralleri alamaması anlamına geliyor. Bu durum bağışıklık sisteminin zayıflaması, çocuklarda büyüme geriliği, öğrenme güçlüğü, bilişsel gelişimin yavaşlaması ve erken ölümler gibi ciddi sonuçlara yol açabiliyor.
Araştırmalar, mikro besin eksikliklerinin yalnızca gelişmekte olan ülkelerin yanı sıra, gelişmiş ekonomilerin de önemli sağlık sorunlarından biri haline geldiğini gösteriyor. Özellikle tek tip ve işlenmiş gıdalara dayalı beslenme alışkanlıkları, obezite ile birlikte vitamin ve mineral eksikliklerinin de görülme riskini artırıyor.
İYOT EKSİKLİĞİ MİLYONLARCA BEBEĞİ ETKİLİYOR
Dünya Sağlık Örgütü'ne (DSÖ) göre iyot eksikliği, çocuklarda önlenebilir zihinsel gelişim bozukluklarının en önemli nedenlerinden biri. Hamilelik döneminde yetersiz iyot alımı; düşük, ölü doğum ve kalıcı nörolojik sorunlara yol açabiliyor.
Bu alandaki en başarılı halk sağlığı uygulamalarından biri ise iyotlu tuz kullanımı oldu. Dünya genelinde yaygınlaştırılan iyotlu tuz sayesinde iyot eksikliğine bağlı hastalıkların büyük ölçüde kontrol altına alınması hedefleniyor.
DSÖ verilerine göre dünyada en sık görülen mikro besin eksikliği demir eksikliği anemisi. Özellikle hamile kadınlar ve okul öncesi çocuklar risk grubunda bulunuyor.
Demir eksikliği yalnızca halsizlik ve yorgunluğa neden olmuyor; çocuklarda fiziksel ve zihinsel gelişimi olumsuz etkiliyor, okul başarısını düşürüyor ve yetişkinlerde iş gücü kaybına yol açabiliyor.
Bu nedenle birçok ülkede buğday ve mısır ununa demir ile birlikte folik asit eklenmesi zorunlu hale getirildi. Çalışmalar, bu uygulamanın kansızlık oranlarını azaltırken, folik asit desteğinin de bebeklerde nöral tüp defekti görülme sıklığını düşürdüğünü ortaya koyuyor.
A VİTAMİNİ EKSİKLİĞİ KÖRLÜĞE NEDEN OLABİLİYOR
A vitamini eksikliği ise özellikle çocuklarda önlenebilir körlüğün başlıca nedenleri arasında yer alıyor. Uzmanlara göre her yıl yüz binlerce çocuk A vitamini eksikliğine bağlı olarak görme yetisini kaybediyor. Ayrıca bağışıklık sisteminin zayıflaması nedeniyle enfeksiyon kaynaklı ölümler de artıyor.
Bazı ülkelerde yemeklik yağların A vitamini ile zenginleştirilmesi uygulamaları başlatılırken, bu programların olumlu sonuçlar vermeye başladığı bildiriliyor.
ALTIN PİRİNÇ TARTIŞMASI SÜRÜYOR
Mikro besin eksikliğine yönelik çözümler arasında genetiği değiştirilmiş "Altın Pirinç" (Golden Rice) de öne çıkıyor. Beta-karoten üretecek şekilde geliştirilen bu pirinç çeşidi, özellikle A vitamini eksikliğinin yaygın olduğu bölgelerde çocukların günlük ihtiyacının önemli bölümünü karşılayabilecek potansiyele sahip.
Bilim dünyasında güvenli olduğu yönünde geniş bir görüş birliği bulunmasına rağmen, genetiği değiştirilmiş organizmalar (GDO) konusundaki toplumsal tartışmalar nedeniyle Altın Pirinç'in yaygın kullanımı halen birçok ülkede tartışma konusu olmayı sürdürüyor.
SADECE KARNI DOYURMAK YETMİYOR
Uzmanlar, küresel açlıkla mücadelede yalnızca yeterli kalori sağlamanın yeterli olmadığını vurguluyor. Sağlıklı nesiller yetiştirebilmek için temel vitamin ve minerallerin herkes tarafından erişilebilir hale getirilmesi gerektiğine dikkat çekiliyor. Gıdaların mikro besinlerle zenginleştirilmesi, dengeli beslenmenin teşvik edilmesi ve beslenme politikalarının güçlendirilmesi ise gizli açlıkla mücadelede en etkili yöntemler arasında gösteriliyor.
Odatv.com
