TÜRK Hava Yolları (THY) Yönetim Kurulu ve İcra Komitesi Başkanı Prof. Murat Şeker, Genel Müdürü Ahmet Olmuştur’un davetiyle gittiğimiz “Farnborough Uluslararası Havacılık Fuarı”na (FIA) katılan Türk şirketleri arasında dikkati çekenlerden biri “Kale Jet Motorları” ve “Kale Anda”nın standı oldu.
Kale Grubu Yönetim Kurulu Başkanvekili Osman Okyay’la “FIA Airshow”a katılımlarıyla ilgili yazışırken, 11 Haziran 2021’de yayınlanan yazıma denk geldim:
- Çok damdan düştük ama yerli jet motoru seri üretime artık hazır…
Kale Grubu Başkanı ve CEO’su Zeynep Bodur Okyay ve Başkan Vekili Osman Okyay’la görüntülü platformda gerçekleşen sohbette savunma-havacılık sektöründeki işleriyle ilgili şu mesaj ortaya çıkmıştı:
- Savunma ve havacılık sektöründeki işlerimizde Rolling Coaster’da gibi yol aldık. “Git-gel”ler yaşadık ama “İşimize bakalım” dedik.
Osman Okyay, milli projelerle ilgili şu bilgileri paylaşmıştı:
- Ar-Ge ve inovasyona çok ciddi kaynak ayırıyoruz. Ekibimiz çok özverili çalıştı. Gaz türbinli motorlarda kabiliyet kazandık. Turbo jet motoru “KTJ 3200”ü yaptık. İlk motorun kalifikasyon testleri sürüyor.
- Motorun komponentlerinin tamamı yerli. Temel hammaddeler elbette ithal ediliyor. Ancak, komponent olarak dışa bağımlılık yok.
- Çok damdan düştük ama sonunda yaptık. Bu tür işlerde hiçbir ülke ve şirket bilgi paylaşmıyor. Böyle bir durumda da damdan düşerek öğrenmek gerekiyor. “KTJ 3200”ün seri üretimine bu yıl başlayacağız.
“Farnborough Uluslararası Havacılık Fuarı”nda (FIA) “Kale Jet Motorları” ve “Kale Anda”nın standına uğrayamayınca Osman Okyay’dan bilgi notu istedim.
Okyay, Kale Grubu’nun havacılık ve savunma alanında Türkiye’de gelişme yolundaki güçlü ekosistemin önemli aktörlerinden biri olduğunu anımsattı:
- “Kale Jet Motorları” ve “Kale Andar” şirketlerimizle FIA’da özgün jet motorları, elektromekanik sistemler alanındaki kabiliyetleri ve yeni nesil savunma çözümlerimizle Türkiye’nin yerli ve milli yetkinliklerini bir kez daha gözler önüne serdik.
“Kale Jet Motoru” üzerinde durdu:
- Dünyada füze ve insansız hava aracı sistemleri alanında savunmada ihtiyaç duyulan özelliklerle donatılan ve Türkiye’nin ilk jet motoru ihracatını Brezilya’ya gerçekleştiren “KJM”, bu fuarda birçok potansiyel ihracat müşterisi ile görüşmeler gerçekleştirdi.
“KTJ-3200”ün Türkiye’nin ilk yerli jet motoru olarak bilindiğinin altını çizdi:
- “KTJ-3200”ü geliştiren ve bugün “SOM” ile “Atmaca” füzelerini bu motorun varyantlarıyla güçlendiren, ayrıca “KTJ-1750” ve “KTJ-3700” motorlarıyla “Çakır” ve “Atmaca” füzelerine de itiş gücü sağlayan “KJM”, Farnborough’da yerli üretimin geldiği noktayı dünyaya gösterdi.
İnsansız sistemlerden insanlı platformlara, akıllı güdüm çözümlerden kritik uçuş sistemlerine kadar geniş bir alanda çözüm sağlayan “Kale Andar”ın da fuarda yoğun talep gördüğünü kaydetti:
- Elektromekanik sistemlerin motor grupları, aktarma sistemleri ve elektronik alt sistemlerini aynı çatıda tasarlayıp üreten entegre yapıyla öne çıkan “Kale Andar”, savunma ve havacılık sanayinde ihtiyaç duyulan kritik alt sistemlerin geliştirilmesinde önemli rol üstleniyor.
Şu noktaya bir kez daha işaret etti:
- İki şirketimizin Farnborough’daki güçlü temsili, Kale Grubu’nun Türkiye’nin savunma sanayi vizyonuna verdiği desteğin ve yerli teknoloji üretimindeki iddiasının en somut göstergelerinden biri oldu.
Osman Okyay’a “Kale Jet Motoru”nun kilo başına ihracat değerini sordum, hesapladı:
- Kilo başına ihracat gelirimiz 5 bin doları buluyor…
Türkiye, bir taraftan “Kaan”a motor için Başkan Trump’ın yaktığı yeşil ışıkla umutlanırken, diğer taraftan Kale Grubu, İHA, SİHA ve füzelerde kullanılan jet motoru ihracatıyla Brezilya’ya uzanmış bulunuyor…
Kale Grubu’nun başarısı, Türkiye’nin uçak motoru konusunda da emin adımlarla yol alabileceğini gösteriyor…
Hürjet’in seri üretimi sürüyor, Anka 10’dan fazla ülkede görev yapıyor
FARNBOROUGH Airshow’da THY’nin bulunduğu alanın yanı başında kendine ait alanda KAAN, HÜRJET ve ANKA’yı sergileyen TUSAŞ’ın (Türk Havacılık ve Uzay Sanayi A.Ş.) Genel Müdürü, TEI’nin (TUSAŞ Motor Sanayi A.Ş.) Yönetim Kurulu Başkanı Mehmet Demiroğlu, fuarı şöyle değerlendirdi:
- “Farnborough Airshow”, bizim açımızdan son derece verimli geçti.
Mevcut işbirliklerini geliştirecek önemli temaslar gerçekleştirdiklerini belirtti:
- Yeni işbirliği ve ihracat fırsatlarına yönelik de kapsamlı görüşmeler yaptık. HÜRJET, KAAN ve ANKA başta olmak üzere platformlarımıza gösterilen ilgi memnuniyet vericiydi.
KAAN’la ilgili son durumu şöyle özetledi:
- KAAN’ın geliştirme çalışmaları planlarımız doğrultusunda kararlılıkla devam ediyor. Motor konusunda ise ilgili tüm paydaşlarla yürütülen süreçler kendi takvimi içinde ilerliyor.
Ardından HÜRJET’e değindi:
- HÜRJET programında da seri üretimimiz sürerken önemli aşamalar kaydediyoruz.
İnsansız hava aracı ANKA’yı işaret etti:
- ANKA, 10’dan fazla ülkede görev yapıyor. Kendini kanıtlamış bir sistem. Bu konuda da uluslararası kullanıcı ağını genişletmeye devam ediyoruz.
Aselsan, elektro-optik sistemler, güdüm kitleri ve elektronik harp podu sergiledi
FARNBOROUGH International Airshow (FIA) 2026 katılımcıları arasında Aselsan’ı da görünce Kurumsal İletişim Direktörü İbrahim Bilekli’den bilgi istedim.
Bilekli, öncelikle Aselsan Genel Müdür Yardımcısı Emre Copcuoğlu önderliğindeki bir ekibin fuarda şirketi temsil ettiğini belirtti. Ekipten aldığı şu notları aktardı:
- FIA 2026’da son teknoloji havacılık ve savunma çözümlerimizi küresel savunma ekosistemiyle buluşturduk.
- İHA faydalı yük teknolojilerimiz, güdüm kitlerimiz, elektronik harp podlarımız ve hava savunma çözümlerimiz başta olmak üzere geniş ürün portföyümüzü sergiledik.
- Uluslararası heyetler ve sektör paydaşlarıyla bir araya geldik. Birleşik Krallık ve Avrupa’daki stratejik işbirliklerimizi derinleştirmeye ve yeni ortaklık fırsatları geliştirmeye devam ediyoruz.
İsmail Emen, ABD’ye eşinin tedavisi için gitmişti
BİR dönem bankacılık sektörüne damga vurmuş isimlerden Dr. Metin Berk’in vefatı üzerine “Zoraki Bankacı Zorda” adlı kitabından alıntılarla yazdığım yazının İsmail Emen’le ilgili bölümüne yazarımız Ruhi Sanyer’den “hatırlatma notu” geldi.
Yazının Sümerbank davalarıyla ilgili tutuklama kararlarının yer aldığı bölümünde şu bilgiler vardı:
- 7 Kasım 2000’de Şükrü Karahasanoğlu, İsmail Emen ve Metin Berk’in de aralarında olduğu eski Sümerbank yöneticileri hakkında gıyabi tutuklama kararı alındı.
- Şükrü Karahasanoğlu, soluğu İtalya’da, İsmail Emen de ABD’de almıştı. Karahasanoğlu, 27 Mayıs 2002’de Türkiye’ye dönmüş, 10 gün tutukluluk sonrası tahliye edilmişti.
- İsmail Emen de 14 Ocak 2003’te dönmüş, 6 gün tutukluluk sonrası tahliye kararı çıkmıştı.
Ruhi Sanyer, “hatırlatma notu”na şöyle girdi:
- İsmail Emen, hakkındaki tutuklama kararından daha önce eşinin tedavisi için Boston’a (ABD) gitmişti. Yani, ABD’ye gidişi sağlıkla ilgiliydi.
Sanyer, tutuklama kararı sonrası İsmail Emen’in çok yakın bir arkadaşını arayıp danıştığını aktardı:
- İsmail Bey arkadaşına, “Döneyim mi? Ama eşimi de yalnız bırakamam. Kimsemiz yok burada” demişti. Arkadaşı da, “Burada ortalık toz duman. Biraz bekle, sonra gel. Ayrıca Boston’daki konsolosluğumuza refakatçi kaldığınla ilgili belge götür istersen” demiş.
Sanyer, İsmail Emen’e asıl darbeyi İktisat Bankası davasında çıkan mahkumiyet kararının vurduğunu hatırlattı:
- Mahkumiyet kararına kalbi dayanamadı. 2010 yılı Eylül ayında vefat etti.
İsmail Emen, benim de sayıp, sevdiğim, haber ve yazı konusunda sıklıkla bilgisine başvurduğum bir büyüğümdü.
Önceki yazımda “İsmail Emen soluğu ABD’de almıştı” deyimini alıntılayarak da olsa kullandığım için yakınlarından özür diliyorum.
Vesileyle İsmail Emen’i rahmetle anıyorum…
