Türkiye’nin bazı ürünleri Avrupa’nın en zengin ülkelerinden biriymiş gibi çok yüksek fiyatla sattığını tabii ki ne ben söylüyorum, ne de Türkiye İstatistik Kurumu. Bunu bizzat Avrupa İstatistik Ofisi-Eurostat söylüyor.
Eurostat’ın resmi verilerine göre Avrupa’da otomobilin en pahalı satıldığı ülke Türkiye. Yine Avrupa’da bilgi ve iletişim ekipmanlarının en pahalı satıldığı ikinci ülke de Türkiye.
En pahalı otomobil… Bu iki türlü yorumlanabilir.
Ya en lüks ve dolayısıyla en pahalı otomobiller Türkiye’de satılıyordur…
Ya da öyle en lüks olmamakla birlikte otomobil Avrupa’da en pahalı Türkiye’de satılıyordur.
Galiba ikincisi. Türkiye’de otomobil hâllâ bir lüks ve hani bir kendine, bir devlete otomobil alıyormuşçasına öylesine vergi ödemek gerekiyor ki, otomobil fiyatında Avrupa’ya neredeyse fark atılacak hale gelindi.
Avrupa İstatistik Ofisi-Eurostat her yıl Avrupa’daki ülkelerin fiyat düzeyini çıkarıyor. 27 Avrupa Birliği üyesi ülkenin fiyat ortalaması 100 kabul ediliyor ve ona göre her bir ülke için fiyat düzeyi hesaplanıyor.
Türkiye otomobilde ilk sırada
Avrupa Birliği ortalamasında 100 olan genel fiyat düzeyi, Türkiye’de 60. Yani AB’de 100 euroya alınabilenleri Türkiye’de 60 euroya almak mümkün.
Ancak bazı kalemler var ki, biraz önce aktardığım otomobil gibi, Türkiye Avrupa’nın çok gelişmiş ülkelerinden bile önde.
AB ortalamasında 100 olan kişisel ulaşım araçlarının, bir başka ifadeyle otomobilin fiyatı, Türkiye’de tam 156.
Avrupa’nın en pahalı ülkesi İzlanda ve bu ülkenin genel fiyat düzeyi 174. Türkiye’nin neredeyse üç katı düzeyinde. Ama İzlanda’da otomobil fiyatı Türkiye’den çok düşük. Türkiye’de 156 olan otomobil fiyatı İzlanda’da 136.
Hani şu bize bakıp bakıp iç geçiren Almanya var ya… Zengin olmadıkları(!) otomobili 102’den almalarından belli.
Türkiye’de 156 olan fiyat, orada 102. Türkiye’yi nasıl kıskanmasınlar değil mi!
Diğer harcama kalemleri
Türkiye tüm teknolojik ürünlerin fiyatında Avrupa ile boy ölçüşüyor.
Otomobilden sonra bir başka örnek de bilgi ve iletişim ekipmanları. Avrupa bu kalemdeki ürünlere ortalama 100 euro verirken, Türkiye’de söz konusu ürünler 118 euroya satılıyor.
Bilgi ve iletişim ekipmanlarında Türkiye’den pahalı olan tek bir ülke var; o da biraz önce vurguladığım gibi Avrupa’nın en pahalı ülkesi olan İzlanda. Bu ülkede söz konusu ekipmanların fiyat düzeyi 137.
Bilgi ve iletişim ekipmanlarında Türkiye’deki fiyat düzeyinin 2024’te 67 olduğuna ve bir yılda yüzde 76 arttığına da dikkatinizi çekmek isterim.
Genel fiyat düzeyindeki artış
Eurostat verilerine göre Türkiye’nin fiyat düzeyinde son yıllarda belirgin bir artış yaşanıyor.
Örneğin 2020 yılındaki düzey 38’di. Beş yılda yaşanan artış yüzde 58’i buldu.
Kişisel ulaşım araçlarında, yani otomobilde beş yılda kaydedilen artış yüzde 75.
Yine beş yıllık dönemde, yani 2021-2025 döneminde giyimde yüzde 88, lokanta ve otellerde yüzde 96’lık artış yaşandı.
Hem zenginler, hem az harcıyorlar
Şimdi Avrupa’da 100 olan ortalama fiyatın Türkiye’de 60 düzeyinde bulunmasına bakarak Türkiye’nin hâllâ ucuz bir ülke olduğu sonucunu çıkarmak ne kadar doğru?
İki detaya dikkat etmek gerekir.
Birincisi; Türkiye’nin fiyat düzeyi artış eğiliminde. Yani Türkiye her yıl daha pahalı bir ülke haline geliyor.
İkincisi ise Avrupa’daki gelir düzeyi ile Türkiye’deki düzey arasındaki devasa fark. Kaldı ki bazı kalemlerde, örneğin otomobilde, örneğin bilgi iletişim ekipmanlarında Türkiye Avrupa ortalamasından daha pahalı bir ülke. Türk halkının, özellikle de dar gelirlinin harcamasında çok büyük bir yer tutan gıdada Avrupa’ya giderek yaklaşıldığı da gözlerden kaçmamalı.
