Van'ı ilk kez görenlerle ikinci kez gidenlerin dikkat ettiği şeyler aynı olmuyor.
İlk yolculukta göz ister istemez Van Gölü’ne, Urartuların inşa ettiği kaleye, Akdamar Adası’na, çarşıya takılıyor. Şehir kendini doğal güzellikleriyle anlatmayı tercih ediyor belki de. İkinci gelişte ise bakış değişiyor. Bu kez sokak aralarına, dükkanlara, gümüş ustalarının ürettiklerine, kahvaltı salonlarına, fırınlara, çay ocaklarına çevriliyor. Çünkü Van'ı tanımaya başladıkça insan, bu şehrin en güçlü anlatısının sofrasında kurulduğunu fark ediyor.
Kimi Van'a "Doğu'nun incisi" der, kimi "Urartuların başkenti". İki tanımlama da doğru. Ama bu kenti anlamaya yetmiyor.
Arkeolog Oktay Belli, Yemek ve Kültür dergisinin 36. sayısında Urartu uygarlığını anlatırken dikkat çekici bir tespit yapıyor. Urartular, Anadolu ve Eski Ön Asya'nın en önemli madenci topluluklarından biri. Bugün Van'da bakır işçiliğinin, savat sanatının ve Anadolu’nun simgesel büyük yemek kazanlarının halen varlığını sürdürüyor oluşunu sadece ‘gelenek’ diye açıklamak yüzeysel kalıyor. Bu topraklarda üretim, yüzyıllardır hayatın bir parçası. Mutfak da bu üretim kültürünün en görünür yüzlerinden biri. Belki de bu yüzden Van'da yemek konuşurken tarih kendiliğinden masaya geliyor.
Bu yıl Türkiye Kültür Yolu Festivali'nin onuncu durağı Van oldu. Festival, ilk günden bu yana konserleri, sergileri, tiyatroları ve söyleşileriyle anılıyor. Fakat bence en kıymetli tarafı, gittiği şehirlerin kültürel kimliğini farklı yönleriyle görünür hale getirmesi. Çünkü bir kentin müziğini, mimarisini, zanaatını ve mutfağını birbirinden ayırmak mümkün olmaz. Hepsi aynı hikayenin birer parçası.
Van'da da bunun karşılığını en güçlü biçimde gastronomi programında gördük.
Sevgili dostum, televizyon programcısı, akademisyen ve şef Asuman Kerkez'in ev sahipliğinde düzenlenen Van Kültür Yolu Festivali’ne; ben, şef Mehmet Gök, Aydın Demir ve Mehmet Fatih Sarp, BigChefs'in kurucusu Gamze Cizreli, Van Tariria’nın kurucusu Bekir Kaya ve gastronomi dünyasının farklı alanlarından isimler katıldık. İki gün boyunca amaç, Van'ın en iyi lezzet noktasını gezmekten ibaret olmadı elbette. Şehrin mutfak kültürünü, üreticilerini ve lezzetlerini yerinde görmek, bunları Türkiye'nin farklı şehirlerinden gelen isimlerle birlikte değerlendirmek kendi gastronomi birikimimize müthiş büyük bir katkı sağladı.
