Patates kızartması, çikolata, kızarmış tavuk ya da şekerli atıştırmalıklar… Çoğumuz bu yiyeceklerin sağlığımız için en iyi seçenekler olmadığını biliyoruz. Buna rağmen sıra seçim yapmaya geldiğinde, beynimiz çoğu zaman kalorisi yüksek ve lezzetli görünen yiyeceklerden yana tavır alıyor. Peki ya bu tercihlerin kader olmadığını söylesek?
Yeni bir araştırma, insanların sağlıklı yiyeceklere yönelik ilgisinin yalnızca irade gücüyle ilgili olmayabileceğini ortaya koydu. Bulgular, beynin yiyeceklere verdiği tepkilerin değiştirilebileceğini ve zamanla daha sağlıklı besinleri tercih etmeyi öğrenebileceğini gösterdi.
BEYNİMİZ YEMEKLERİ FARKLI ŞEKİLDE ALGILIYOR
Araştırmada bilim insanları, farklı vücut ağırlıklarına sahip 50 kadının beyin faaliyetlerini inceledi. Katılımcıların 31'i normal kilolu, 19'u ise fazla kilolu veya obez grubundaydı.
Çalışma kapsamında kadınlar manyetik rezonans görüntüleme (MR) cihazına alındı ve kendilerine çeşitli yiyecek fotoğrafları gösterildi. Görseller iki gruba ayrılmıştı; sağlıklı ve sağlıksız yiyecekler. Sağlıklı kategoride yeşil salatalar, ızgara tavuk gibi besinler yer alırken; diğer grupta patates kızartması, büyük boy çikolatalar ve kızarmış tavuk gibi yüksek kalorili seçenekler bulunuyordu. Araştırmacılar, katılımcıların bu görüntülere verdikleri beyin tepkilerini karşılaştırdıklarında dikkat çekici farklılıklarla karşılaştı.
ZAYIF VE OBEZ KATILIMCILARIN BEYİNLERİ AYNI ŞEKİLDE ÇALIŞMIYOR
MR görüntüleri, sağlıklı ve sağlıksız yiyeceklere karşı verilen nörolojik tepkilerin vücut ağırlığıyla ilişkili olabileceğini ortaya koydu. Normal kilolu kadınların beyinleri, protein ve lif açısından zengin yiyeceklere daha güçlü yanıt veriyordu. Buna karşılık yağ oranı yüksek ve kalorili yiyecek görüntüleri, bu grubun beyninde belirgin bir heyecan yaratmıyordu.
Fazla kilolu ve obez kadınlarda ise tablo farklıydı. Katılımcıların beden kitle indeksi yükseldikçe, yüksek kalorili ve işlenmiş yiyeceklere verilen beyin tepkisinin de arttığı görüldü.
Araştırmanın en dikkat çekici sonuçlarından biri de buydu: Bazı katılımcılarda abur cubur görüntülerinin oluşturduğu beyin aktivitesi, nikotin veya eroin gibi bağımlılık yapıcı maddelere verilen tepkilere yaklaşan düzeylere ulaşıyordu. Bu bulgu, aşırı işlenmiş ve yüksek kalorili yiyeceklerin neden bazı insanlar için karşı konulması güç bir çekim oluşturduğunu açıklamaya yardımcı olabilir.
BEYİN YENİDEN EĞİTİLEBİLİR Mİ?
Araştırmayı yürüten ekip, elde edilen sonuçların "bilişsel yeniden yapılandırma" olarak adlandırılan bir yöntem için önemli ipuçları sunduğunu düşünüyor.
Bilişsel yeniden yapılandırma, kişinin dış uyaranlara verdiği zihinsel ve duygusal tepkileri değiştirmeyi amaçlayan bir yaklaşım. Bu yöntem sayesinde beynin belirli yiyeceklere karşı geliştirdiği ödül mekanizmasının yeniden şekillendirilebileceği öne sürülüyor.
Araştırma henüz sağlıklı yiyecek tercihlerini artıracak bu yeniden yapılandırmanın tam olarak nasıl uygulanabileceğini göstermiyor. Ancak bilim insanlarına göre çalışma, gelecekte beynin yiyeceklere verdiği tepkileri değiştirmeye yönelik yeni yöntemlerin geliştirilmesi için önemli bir temel oluşturuyor.
Başka bir ifadeyle, insanların sağlıklı beslenme alışkanlıkları kazanması yalnızca irade meselesi olmayabilir; beynin ödül sistemini yeniden eğitmek de sürecin önemli bir parçası olabilir.
BEYNİ KANDIRMANIN BASİT YOLLARI
Bilim insanları beynin yeniden programlanmasına yönelik yöntemler üzerinde çalışırken, günlük yaşamda uygulanabilecek bazı küçük değişikliklerin de işe yarayabileceği belirtiliyor.
Daha önce yapılan araştırmalar, çevresel düzenlemelerin beslenme tercihleri üzerinde şaşırtıcı derecede etkili olabildiğini gösteriyor. Örneğin mutfakta veya çalışma alanında görünür bir yere meyve koymak, sağlıklı yiyecekleri dolapların daha kolay ulaşılabilir bölümlerine yerleştirmek ya da yüksek kalorili atıştırmalıkları göz önünden kaldırmak, insanların daha sağlıklı seçimler yapmasına yardımcı olabiliyor.
Bu tür küçük davranışsal düzenlemeler, fark edilmeden tüketilen kalori miktarını azaltırken kilo kontrolünü de destekleyebiliyor.
Odatv.com
